Thu hẹp “kẽ hở” lạm thu, bảo đảm quyền lợi người khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Trị). Ảnh: VPQH

Người bệnh cần được thông báo trước các khoản phải tự chi trả

Thảo luận về các nội dung liên quan đến Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) trong Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan chiều ngày 9/11, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm quyền lợi thực chất của người tham gia BHYT, tăng tính minh bạch trong thanh toán chi phí khám, chữa bệnh và tránh gián đoạn quyền lợi của người dân.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Trị) cho rằng, pháp luật hiện hành quy định người bệnh có BHYT phải tự trả chi phí ngoài phạm vi được hưởng, nhưng chưa trao cho họ quyền được biết trước các khoản chi phí này. Người bệnh mới được cung cấp thông tin về giá dịch vụ, còn quyền được giải thích các khoản chi trả chỉ phát sinh khi có yêu cầu.

Trong khi đó, mức hưởng BHYT có thể khác nhau từ 80% đến 100%, tùy thuộc nơi khám, chữa bệnh và tỷ lệ thanh toán của một số loại thuốc, dịch vụ. Vì vậy, người bệnh không thể tự xác định chính xác phần chi phí mình phải thanh toán.

Đáng chú ý, theo đại biểu, thực tiễn cử tri phản ánh có trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc nhưng có tới 7 loại không thuộc danh mục BHYT, phải tự bỏ tiền mua. Thậm chí, có tình trạng người bệnh tự mua cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ BHYT chi trả; người đủ điều kiện được miễn cùng chi trả nhưng chưa được hưởng quyền lợi, dẫn đến cơ quan BHXH phải khắc phục.

Đại biểu cũng phản ánh có trường hợp người bệnh đi khám đúng thủ tục nhưng vẫn phải nộp thêm chi phí ngoài phần cùng chi trả, buộc Bộ Y tế phải chấn chỉnh.

Theo đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, khi không được thông báo trước, người bệnh khó xác định khoản nào phải trả hợp pháp, khoản nào chưa đúng. Đây là khoảng trống pháp lý có thể trở thành kẽ hở cho tình trạng lạm thu tại một số cơ sở khám, chữa bệnh.

Đại biểu cho rằng, việc tăng cường thanh tra, kiểm tra là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi nếu người bệnh không biết rõ quyền lợi và nghĩa vụ tài chính của mình thì cũng khó phát hiện, phản ánh sai phạm.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 12 Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định người bệnh được thông báo trước các khoản chi phí phải tự chi trả ngoài phạm vi được hưởng bảo hiểm y tế khi được chỉ định thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật, trừ trường hợp cấp cứu; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung và hình thức thông báo.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định tại khoản 6 Điều 22 Luật BHYT theo hướng: Trường hợp người bệnh được chỉ định thuốc ngoài danh mục nhưng trong danh mục có thuốc cùng chỉ định, Chính phủ quy định mức thanh toán của quỹ BHYT theo mức của thuốc trong danh mục. Người bệnh chỉ phải thanh toán phần chênh lệch.

“Khi người bệnh được biết trước và được bảo đảm quyền lợi thì kẽ hở lạm thu sẽ được thu hẹp từ gốc và chính sách BHYT thực sự minh bạch, công bằng đối với người bệnh”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ngãi). Ảnh: VPQH

Cùng quan tâm đến quyền tiếp cận thuốc, đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ngãi) đề nghị trong quá trình rà soát danh mục thuốc BHYT, cần ưu tiên xem xét các thuốc thế hệ mới có bằng chứng mang lại lợi ích rõ rệt cho người bệnh như kéo dài thời gian sống, giảm biến chứng hoặc giảm tác dụng phụ nghiêm trọng.

Việc xem xét cần gắn với xác định nhóm người bệnh được hưởng lợi rõ nhất, đánh giá chi phí của cả quá trình điều trị và khả năng chi trả của quỹ BHYT.

Đối với trường hợp thuốc thuộc phạm vi hưởng bảo hiểm y tế nhưng bệnh viện đang thiếu, đại biểu đề nghị bệnh viện phải giải thích và chủ động tìm phương án bảo đảm điều trị. Nếu có thuốc thay thế phù hợp, bác sĩ cần giải thích rõ căn cứ chuyên môn cho người bệnh.

Trường hợp người bệnh phải tự mua thuốc và đủ điều kiện thanh toán trực tiếp, bệnh viện cần cấp phiếu xác nhận thiếu thuốc, hướng dẫn người bệnh hoàn thiện hồ sơ, hóa đơn để đề nghị cơ quan BHXH thanh toán theo quy định.

Với thuốc ngoài phạm vi được hưởng, bệnh viện phải giải thích lý do chỉ định và chi phí người bệnh phải tự trả. Đại biểu nhấn mạnh người bệnh cần được biết rõ những thông tin này trước khi bỏ tiền mua thuốc.

Không để gián đoạn quyền lợi bảo hiểm y tế khi sắp xếp cơ sở y tế

Một nội dung khác được các đại biểu quan tâm là bảo đảm quyền lợi BHYT khi các cơ sở khám, chữa bệnh được tổ chức lại theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn đại biểu Quốc hội Lâm Đồng) đề cập đến quy định cho phép phòng khám tại vùng khó khăn, nhà hộ sinh và trạm y tế xã bố trí giường lưu để theo dõi, điều trị người bệnh tối đa 72 giờ, trừ trường hợp chưa thể chuyển người bệnh an toàn.

Tuy nhiên, theo đại biểu, quy định về mức hưởng BHYT đối với khám, chữa bệnh ngoại trú tại phòng khám mới chỉ xác định mức hưởng 100% chi phí trong phạm vi được hưởng, chưa làm rõ chi phí theo dõi, điều trị tại giường lưu được thanh toán theo chế độ nào.

Đại biểu cho rằng cần giải quyết ngay vấn đề này để tránh trường hợp người bệnh phải tự chi trả do cách hiểu và áp dụng quy định không thống nhất.

Bên cạnh đó, đại biểu chỉ ra sự chưa thống nhất giữa quy định cho phép cơ sở khám, chữa bệnh đã được cấp giấy phép tiếp tục hoạt động mà không phải cấp lại giấy phép và quy định gắn việc áp dụng quyền lợi BHYT sau tổ chức lại với điều kiện đã được cấp giấy phép hoạt động.

Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị làm rõ chế độ thanh toán chi phí giường lưu; đồng thời chỉnh lý quy định theo hướng cơ sở kế thừa giấy phép hợp pháp và tiếp tục đáp ứng các điều kiện khám, chữa bệnh BHYT không phải chờ cấp lại giấy phép chỉ vì thay đổi tên gọi hoặc cơ quan quản lý mới được duy trì chế độ thanh toán.

Đại biểu Trường Trung Tuyến (Đoàn đại biểu Quốc hội Gia Lai). Ảnh: VPQH

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Trường Trung Tuyến (Đoàn đại biểu Quốc hội Gia Lai) bày tỏ thống nhất với quy định bảo đảm mức hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng tại các cơ sở khám, chữa bệnh ban đầu và các phòng khám thuộc địa bàn được quy định.

Theo đại biểu, đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực đối với người dân vùng nông thôn, miền núi, đặc biệt là người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát kỹ các quy định chuyển tiếp đối với cơ sở y tế sau khi sắp xếp, tổ chức lại theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm quyền lợi BHYT của người dân không bị gián đoạn do thay đổi tên gọi, mô hình tổ chức hoặc thủ tục cấp phép.

Đồng thời, cần có hướng dẫn thống nhất để người cao tuổi được khám, chữa bệnh thuận lợi, không phải thực hiện lại những thủ tục không cần thiết khi thông tin cá nhân và dữ liệu BHYT đã có trên hệ thống.

Nhấn mạnh ý nghĩa của chính sách chăm sóc người cao tuổi, đại biểu Trường Trung Tuyến cho rằng: “Thước đo quan trọng nhất của chính sách đối với người cao tuổi không chỉ là số lượng quy định được ban hành, mà là người cao tuổi có được chăm sóc tốt hơn, tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn và có cuộc sống an toàn hơn và được tôn trọng hơn hay không".