Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo đầu tư vào cụm công nghiệp

Nhà nước tiếp tục ưu tiên phát triển các mô hình cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao.

Khuyến khích doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đầu tư

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 303/2026/NĐ-CP là sửa đổi, bổ sung Điều 3 của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP theo hướng tách bạch, làm rõ các quy định về ngành nghề được khuyến khích đầu tư, đối tượng được khuyến khích đầu tư và các loại hình cụm công nghiệp được ưu tiên phát triển.

Theo đó, Chính phủ bổ sung các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vào nhóm đối tượng được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp. Việc bổ sung này nhằm bảo đảm thống nhất với các chủ trương của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế tư nhân, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Về ngành, nghề được khuyến khích đầu tư, Nghị định tiếp tục ưu tiên các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo phục vụ nông nghiệp; công nghiệp cơ khí; công nghiệp hỗ trợ; dệt may, da giày. Đồng thời, mở rộng khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp công nghệ thông tin và viễn thông, điện tử, năng lượng tái tạo, công nghệ số, tự động hóa, thiết bị công nghệ cao, vật liệu mới và công nghệ sinh học.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng ưu tiên các ngành công nghiệp phục vụ bảo vệ, phát triển và phục hồi nguồn nước; công nghiệp môi trường; xử lý, tái chế và tái sử dụng chất thải; công nghiệp lưỡng dụng; cùng các dịch vụ kho bãi, đóng gói, vận chuyển, sửa chữa, bảo dưỡng máy móc và các dịch vụ trực tiếp phục vụ sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tại địa phương với diện tích không quá 10% tổng diện tích cụm công nghiệp. Những ngành công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và tạo giá trị gia tăng cao cũng được khuyến khích phát triển.

Đối với các tổ chức, cá nhân được khuyến khích đầu tư, ngoài doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ sản xuất, các cơ sở làng nghề và nghệ nhân, Nghị định bổ sung thêm nhóm doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cùng với đó, Nhà nước tiếp tục ưu tiên phát triển các mô hình cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp sinh thái và các mô hình cụm công nghiệp thông minh, hiệu quả, phát triển bền vững. Trên cơ sở quy hoạch tỉnh, định hướng phát triển kinh tế - xã hội và điều kiện thực tế, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định cụ thể ngành nghề, đối tượng đầu tư và loại hình cụm công nghiệp phù hợp.

Điều chỉnh điều kiện thành lập, mở rộng cụm công nghiệp

Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tạo điều kiện hình thành thêm quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP đã sửa đổi điều kiện thành lập cụm công nghiệp.

Theo quy định mới, trường hợp trên địa bàn cấp xã đã có cụm công nghiệp thì việc thành lập cụm công nghiệp mới được xem xét khi tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp hiện có đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê không vượt quá 50 ha.

Đối với việc mở rộng cụm công nghiệp, Nghị định quy định cụm công nghiệp phải đạt tỷ lệ lấp đầy tối thiểu 50% hoặc nhu cầu thuê đất công nghiệp vượt quá diện tích đất công nghiệp hiện có mới đủ điều kiện mở rộng.

Ngoài ra, chủ đầu tư phải hoàn thành việc xây dựng và đưa vào sử dụng các công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung thiết yếu theo quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt, gồm hệ thống đường giao thông nội bộ, cấp nước, thu gom và xử lý nước thải. Quy định này không áp dụng đối với các cụm công nghiệp được hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg ngày 19/8/2009 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo Bộ Công Thương, thực tiễn quản lý thời gian qua cho thấy nhiều cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư và quản lý, chủ yếu được hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg, gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật do nguồn lực ngân sách địa phương còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ, nhiều hạng mục xuống cấp hoặc chưa được triển khai, đặc biệt là các công trình hạ tầng bảo vệ môi trường.

Việc sửa đổi các điều kiện nêu trên sẽ tạo điều kiện để các địa phương thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức kinh tế tham gia làm chủ đầu tư phần mở rộng cũng như quản lý các cụm công nghiệp hiện hữu, qua đó đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, nâng cao tỷ lệ lấp đầy và khai thác hiệu quả các cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư trước đây.

Một điểm mới quan trọng khác của Nghị định số 303/2026/NĐ-CP là sửa đổi quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục thành lập và mở rộng cụm công nghiệp theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính.

Theo đó, Chính phủ chuyển tư duy quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, rà soát và cắt giảm một số hồ sơ, tài liệu không còn cần thiết trong quá trình đề nghị thành lập hoặc mở rộng cụm công nghiệp. Đồng thời, thời gian tiếp nhận và xử lý thủ tục hành chính cũng được rút ngắn, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư thông thoáng và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Nghị định số 303/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026.