Khoảng 11% người Việt tham gia bảo hiểm nhân thọ: Vì sao niềm tin vẫn là bài toán lớn?

Bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) phát biểu tại Tọa đàm “Bảo hiểm Nhân thọ: Hiểu đúng để yên tâm” (ngày 25/8/2026).

Ba rào cản khiến “hiểu đúng” vẫn còn khoảng trống

Ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, dẫn khảo sát toàn quốc năm 2026 cho thấy 89% cho rằng bảo hiểm nhân thọ là thiết yếu, nhưng khi gặp biến cố, 67% vẫn dùng tiết kiệm, 53% cắt chi tiêu, 39% tìm thêm thu nhập.

“Bảo hiểm là sản phẩm dựa trên niềm tin. Khách hàng bỏ tiền thật hôm nay để đổi lấy cam kết trong tương lai”, ông nói.

Cho rằng Việt Nam đang có các điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của bảo hiểm nhân thọ như dân số vàng đi kèm già hóa nhanh, tầng lớp trung lưu tăng và chi phí y tế ngày càng cao, bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) đặt vấn đề: Vậy điều gì đang cản trở?

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm đã chỉ rõ 3 rào cản khiến “hiểu đúng” vẫn còn khoảng trống? Cụ thể, rào cản đầu tiên nằm ở nhận thức. Nhiều người vẫn nhìn bảo hiểm nhân thọ như kênh tiết kiệm hoặc đầu tư giống ngân hàng, nên dễ thất vọng khi số tiền nhận về thấp hơn kỳ vọng vì đã trừ chi phí bảo vệ.

Rào cản thứ hai đến từ bất đối xứng thông tin. Hợp đồng mẫu nhiều điều khoản kỹ thuật, được doanh nghiệp soạn với chuyên gia, trong khi khách hàng thường không có kiến thức tương đương, tư vấn không rõ sẽ đặt người mua vào thế bất lợi.

Rào cản lớn nhất là niềm tin. Sau tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm giai đoạn 2018-2022, thị trường khủng hoảng năm 2023-2024, chủ yếu vì tư vấn chưa tốt và dịch vụ chăm sóc khách hàng chưa đáp ứng kỳ vọng.

Ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam: “Bảo hiểm là sản phẩm dựa trên niềm tin. Khách hàng bỏ tiền thật hôm nay để đổi lấy cam kết trong tương lai”.

Hiểu đúng để duy trì bảo vệ dài hạn

Muốn yên tâm, trước hết phải hiểu đúng bản chất sản phẩm. Theo các diễn giả, bảng minh họa quyền lợi dễ gây hiểu lầm nhất. Nhiều khách hàng chỉ nhớ con số cuối cùng, quên rằng đó chỉ là giả định tại thời điểm ký hợp đồng.

PGS.TS. Ngô Trí Long ví von: “Giống như dự toán xây nhà, có thể đúng, sai, cao hoặc thấp hơn thực tế.” Ông khuyên người mua cần tách rõ quyền lợi đảm bảo theo hợp đồng, quyền lợi không đảm bảo phụ thuộc thị trường, và kịch bản nếu giả định xấu đi. Không làm rõ điểm này, dễ biến giả định thành “lời hứa”.

Khi khó khăn giữa chừng, nhiều người chọn hủy hợp đồng - quyết định dẫn đến thiệt hại kép. Một đến hai năm đầu, giá trị hoàn lại thường rất thấp hoặc bằng không vì chi phí phát hành và hoa hồng. Ông Ngô Trung Dũng dẫn chứng trường hợp khách hủy vì tin đồn trên mạng, rồi phát hiện ung thư và mất gần 10 tỷ đồng quyền lợi.

Thay vì hủy, khách hàng có thể giảm số tiền bảo hiểm, tạm ứng từ giá trị tài khoản, điều chỉnh kỳ đóng phí hoặc chuyển sản phẩm phù hợp hơn để tiếp tục duy trì lớp bảo vệ tài chính cho bản thân và gia đình.

Hiểu đúng góp phần củng cố niềm tin thị trường

Bà Phạm Thu Phương cho biết, pháp luật hiện nay đã chặt chẽ và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Doanh nghiệp phải đủ vốn, trích lập dự phòng, duy trì biên khả năng thanh toán. Phí báo hiểm chỉ được đầu tư vào danh mục an toàn, chủ yếu là trái phiếu Chính phủ và tiền gửi.

Bà Lê Hương Ly, Phó Tổng Giám đốc Pháp lý, Truyền thông và Đối ngoại Prudential Việt Nam: Nền tảng để giữ vững niềm tin chính là sự minh bạch, lòng tận tâm, sự hỗ trợ kịp thời và tinh thần luôn lắng nghe nhu cầu của khách hàng.

Khi rủi ro vượt khả năng chi trả, doanh nghiệp bắt buộc tái bảo hiểm. Nếu phá sản, danh mục hợp đồng có thể chuyển sang doanh nghiệp khác, người tham gia được hỗ trợ từ Quỹ bảo vệ người được bảo hiểm.

Vì thế, bà nhấn mạnh: “Đằng sau mỗi hợp đồng bảo hiểm là một hệ thống bảo vệ đa tầng, đa lớp” và khẳng định, cơ quan quản lý sẽ giám sát sát sao và xử lý nghiêm mọi vi phạm để đảm bảo doanh nghiệp luôn có đủ năng lực thực hiện cam kết với khách hàng.

Để gia tăng niềm tin, từ góc độ doanh nghiệp bảo hiểm, bà Lê Hương Ly, Phó Tổng Giám đốc Pháp lý, Truyền thông và Đối ngoại Prudential Việt Nam cho biết: Công ty áp dụng chọn và phân cấp bán hàng theo chuẩn, dùng AI giám sát tư vấn và đẩy mạnh nền tảng số để khách hàng tự kiểm chứng thông tin.

Gần đây, chương trình 'Be The One - Start as One' triển khai giúp xây dựng thế hệ tư vấn viên mới được phát triển bài bản ngay từ đầu với lộ trình nghề nghiệp dài hạn.

Sau 27 năm tại Việt Nam, Prudential phục vụ hơn 7 triệu lượt khách hàng, quản lý khoảng 7,2 tỷ USD tài sản, chiếm khoảng 25% tổng số ca chi trả quyền lợi toàn thị trường và biên khả năng thanh toán trên 200%.

“Nền tảng để giữ vững niềm tin chính là sự minh bạch, lòng tận tâm, sự hỗ trợ kịp thời và tinh thần luôn lắng nghe nhu cầu của khách hàng. Đúng như tinh thần mà Prudential luôn theo đuổi”, bà Lê Hương Ly nhấn mạnh.