 |
| Hạ hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn) được xem là giải pháp then chốt để giảm áp lực vốn, nâng cao chất lượng tăng trưởng. |
Giảm ICOR, giảm áp lực vốn
Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI vừa qua, vấn đề nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt là kéo giảm hệ số ICOR tiếp tục được các đại biểu Quốc hội và cơ quan điều hành nhấn mạnh như điều kiện then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.
Chia sẻ trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, nếu không cải thiện được chỉ số ICOR, để đạt tăng trưởng 2 con số, tổng đầu tư toàn xã hội có thể phải lên tới 70% GDP. Do đó, mục tiêu đặt ra là đưa ICOR về mức khoảng 4 - 4,5, qua đó giảm đáng kể áp lực huy động vốn và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Theo dự kiến, tổng chi đầu tư phát triển giai đoạn tới khoảng 8,2 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương chiếm khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, còn lại là ngân sách địa phương. Trong bối cảnh nguồn lực lớn như vậy, yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư càng trở nên cấp thiết.
Đồng tình với định hướng trên, ông Nguyễn Hải Nam, Đại biểu Quốc hội TP. Huế phân tích, ICOR càng thấp thì hiệu quả đầu tư càng cao và nhu cầu vốn sẽ giảm tương ứng. Với giả thiết ICOR giảm xuống khoảng 4,5, tổng đầu tư toàn xã hội chỉ cần ở mức khoảng 40% GDP, tương đương hơn 200 tỷ USD.
Hiến kế huy động vốn cho nền kinh tế, ông Nam cho rằng cần thiết phải tái cấu trúc các kênh dẫn vốn. Hiện nay, nền kinh tế phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng với tỷ lệ khoảng 145% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Malaysia hay Thái Lan (khoảng 110%). Điều này tạo áp lực lớn lên hệ thống tài chính và tiềm ẩn rủi ro về nợ xấu, an toàn vốn.
Trong khi đó, thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu được xác định là kênh cần phát triển mạnh hơn nữa. Để làm được điều này, ông Nam cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, “không quản lý quá chặt hoặc quá lỏng” để thị trường trái phiếu đáp ứng là một kênh dẫn vốn cần thiết cho nền kinh tế.
Ông cũng kiến nghị nâng cao công khai, minh bạch trên thị trường trái phiếu, trong đó khuyến khích thực hiện xếp hạng tín nhiệm trái phiếu để hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá được rủi ro trong hoạt động đầu tư của mình và phát triển kênh trái phiếu. Cùng với đó, phát triển hệ thống nhà đầu tư, các trung gian tài chính đầu tư vào thị trường trái phiếu nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng như vận hành hiệu quả thị trường giao dịch trái phiếu thứ cấp, trong đó có xây dựng đường cong lợi suất để giúp các nhà đầu tư dự báo được xu hướng kinh tế...
Siết kỷ luật, số hóa quản trị đầu tư công
Bên cạnh việc mở rộng và đa dạng hóa nguồn vốn, yêu cầu cải thiện “chất” của đầu tư công - yếu tố quyết định trực tiếp đến ICOR được nhấn mạnh.
Theo ông Lê Hoàng Anh, Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai, ICOR ở mức cao (khoảng 6,4) xuất phát từ 3 nguyên nhân gốc rễ: đầu tư dàn trải, công tác chuẩn bị dự án còn yếu và tình trạng vốn phân bổ chậm, ứ đọng. Thực tế có những dự án đã triển khai nhưng chưa được giao vốn kịp thời, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả đầu tư.
Đáng chú ý, đại biểu nhấn mạnh: “ICOR cao không phải vì thiếu vốn mà vì thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình”. Quan điểm này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở quy mô nguồn lực mà còn ở cách thức phân bổ và quản trị nguồn lực.
Từ đó, ông Hoàng Anh đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, cắt giảm tối thiểu 30% số dự án, nhưng phải bảo đảm “cắt đúng” các dự án kém hiệu quả, giữ lại các dự án có tính lan tỏa cao. Thứ hai, sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội, đặc biệt là yêu cầu đánh giá sau đầu tư và gắn trách nhiệm pháp lý với cam kết đầu ra của dự án.
Thứ ba, ông cho rằng cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị đầu tư công, xây dựng hệ thống theo dõi theo thời gian thực, kết nối các chủ thể từ chủ đầu tư đến Kho bạc, Kiểm toán, qua đó kiểm soát tiến độ, chi phí và trách nhiệm từng khâu. “Muốn hạ ICOR thực chất, trước hết phải số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn đầu tư công”, ông nhấn mạnh.
Có thể thấy, hướng tiếp cận ngày càng rõ nét: từ mở rộng nguồn lực sang nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, minh bạch. Đây được xem là nền tảng để vừa giảm áp lực vốn, vừa tạo dư địa cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
