 |
| Quang cảnh phiên họp. |
Nhiều kết quả ấn tượng trong biến động
Tại phiên họp chiều 1/4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã báo cáo thẩm tra sơ bộ tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025 và dự kiến kế hoạch 5 năm 2026-2030.
Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và giai đoạn 2021-2025 được triển khai trong bối cảnh có nhiều biến động lớn của kinh tế thế giới.
Hai năm đầu nhiệm kỳ chịu tác động nặng nề của đại dịch COVID-19, trong khi giai đoạn cuối ghi nhận nhiều cải cách mang tính bước ngoặt về thể chế, tổ chức bộ máy, phát triển kinh tế tư nhân và hạ tầng chiến lược, tạo nền tảng cho phát triển dài hạn. Những tháng cuối năm 2025, các yếu tố bất định tiếp tục gia tăng, kinh tế quốc tế kém thuận lợi hơn, trong nước chịu sức ép đa chiều, đặt ra thách thức lớn đối với ổn định vĩ mô và thực hiện mục tiêu phát triển.
Đánh giá bổ sung cho thấy, kinh tế - xã hội năm 2025 phục hồi rõ nét, GDP tăng 8,02%, hoàn thành và vượt 15/15 chỉ tiêu đã báo cáo với Quốc hội. Qua đó góp phần củng cố kết quả chung của cả giai đoạn 2021-2025 khi nền kinh tế đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu, tăng trưởng bình quân khoảng 6,2%/năm.
Tuy nhiên, vẫn còn 4/26 chỉ tiêu chưa đạt hoặc chỉ xấp xỉ mục tiêu. Theo cơ quan thẩm tra, một số hạn chế bộc lộ rõ hơn qua đánh giá bổ sung, như tính đồng bộ và hiệu quả của việc thể chế hóa, tổ chức thực thi chính sách pháp luật chưa cao. Bên cạnh đó, áp lực điều hành kinh tế vĩ mô gia tăng trong bối cảnh thế giới biến động, chất lượng tăng trưởng chưa bền vững, còn phụ thuộc lớn vào vốn, lao động ở khu vực FDI.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng thực chất. |
Thảo luận tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Thường trực Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho rằng, nhiệm kỳ vừa qua diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khó khăn khi gần 2 năm đầu phải tập trung toàn bộ nguồn lực để chống dịch COVID-19. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, đất nước đã vượt qua giai đoạn khó khăn này.
Theo bà, giữa nhiệm kỳ còn phải đối mặt với thiên tai, bão lũ gây thiệt hại lớn; cuối nhiệm kỳ xung đột tại Trung Đông tác động mạnh đến kinh tế, đặc biệt là giá xăng dầu. Chính phủ đã có những giải pháp linh hoạt, như điều chỉnh một số chính sách thuế đối với xăng dầu để ổn định thị trường.
Bà Lê Thị Nga cũng đánh giá cao việc nhiều công trình hạ tầng điện và giao thông quan trọng được hoàn thành trong nhiệm kỳ. "Dù nhiệm kỳ với nhiều khó khăn nhưng Chính phủ đã điều hành và đạt được kết quả rất ấn tượng. Người dân rất ấn tượng với một Chính phủ điều hành linh hoạt, chủ động", bà Nga chia sẻ.
Tập trung vào dự án, chính sách lớn có tính chất xoay chuyển
Liên quan đến tình hình triển khai kế hoạch trong những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, mức độ bất ổn của kinh tế toàn cầu đang tăng nhanh mang tính hệ thống. Với độ mở lớn, Việt Nam chịu tác động trực tiếp, đặc biệt là giá năng lượng, đồng thời bị ảnh hưởng gián tiếp đến xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và tâm lý thị trường.
Trong nước, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định nhưng dư địa chính sách còn hạn chế, trong khi rủi ro bên ngoài gia tăng, đòi hỏi điều hành phải chuyển từ ứng phó sang chủ động thích ứng, nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả. Do đó, Uỷ ban Kinh tế - Tài chính cho rằng, Chính phủ cần tập trung theo dõi sát thị trường năng lượng và chính sách thuế, thương mại quốc tế, kịp thời đánh giá tác động, xây dựng các kịch bản điều chỉnh phù hợp.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh rà soát hoàn thiện thể chế pháp luật và cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, hiệu quả và quyết liệt; xây dựng triển khai chương trình phát triển doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. Song hành với đó là cải cách quy trình đầu tư, cả đầu tư công và đầu tư tư nhân theo hướng rút ngắn thời gian, tăng tính đồng bộ, tránh dàn trải, kém hiệu quả.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính lưu ý, khó khăn thách thức trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030 là rất lớn, gay gắt hơn giai đoạn trước. Điều này đòi hỏi việc xây dựng và triển khai kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 phải được đặt trong bối cảnh mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.
"Đây là giai đoạn cần tư duy phát triển mới, quyết tâm chính trị cao và sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các cấp, các ngành để tạo đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội, qua đó củng cố nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo", ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng (thứ 2 từ phải sang), Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương (thứ 2 từ trái sang) dự phiên họp. |
Đóng góp giải pháp cho mục tiêu tăng trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, hiện vẫn còn nhiều dự án vướng mắc, chậm triển khai. Việc tháo gỡ triệt để các dự án này sẽ giúp giải phóng nguồn lực rất lớn cho tăng trưởng kinh tế.
Ông cũng đề nghị tiếp tục cải cách thủ tục đầu tư theo hướng rút ngắn thời gian triển khai dự án, qua đó thu hút các dự án lớn và thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn.
Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, về dài hạn cần chú trọng phát triển lực lượng sản xuất - yếu tố quyết định tăng trưởng. Trong đó, bên cạnh doanh nghiệp, Việt Nam còn có khoảng 5 triệu hộ sản xuất kinh doanh cá thể. Có chính sách phù hợp để các hộ này phát triển mạnh hơn, thậm chí chuyển đổi thành doanh nghiệp, sẽ tạo động lực lớn cho nền kinh tế.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng thực chất. Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần làm rõ các khái niệm như "đột phá thể chế từ quản lý sang kiến tạo", "đổi mới động lực tăng trưởng xanh và số", hay "hạ tầng chiến lược kết nối không gian phát triển"..., nhằm giúp đại biểu Quốc hội có cơ sở thảo luận cụ thể.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý một số mục tiêu quan trọng đến năm 2030 như GDP bình quân đầu người khoảng 7.500 USD, kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP và tỷ lệ đô thị hóa trên 50%. "Giải pháp thời gian tới phải quyết liệt và thực tế", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, trong thời gian tới, Chính phủ cần tập trung vào một số dự án và chính sách lớn có tính chất xoay chuyển cục diện phát triển, như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, cải cách thể chế và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời cần bảo đảm sự đồng bộ trong xây dựng pháp luật, tránh tình trạng luật ban hành nhưng chậm có nghị định, thông tư hướng dẫn.
