 |
| 9 tháng năm 2026, số doanh nghiệp gia nhập thị trường tiếp tục duy trì đà tăng. |
Doanh nghiệp gia nhập thị trường, dòng vốn tiếp tục mở rộng
Bức tranh doanh nghiệp trong năm 2026 đang cho thấy những chuyển động đáng chú ý cả về số lượng gia nhập thị trường và quy mô nguồn lực đưa vào nền kinh tế. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2026, cả nước có gần 149,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng vốn đăng ký đạt 1.884,0 nghìn tỷ đồng, tăng 32,7%; vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5%.
Đáng chú ý, tốc độ tăng của vốn đăng ký cao hơn đáng kể tốc độ tăng số doanh nghiệp. Diễn biến này cho thấy sự cải thiện không chỉ về lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường mà còn về quy mô nguồn lực ban đầu. Nếu được chuyển hóa thành đầu tư thực tế, dòng vốn này có thể tạo thêm năng lực sản xuất, mở rộng công suất, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất.
Xu hướng này đã được hình thành từ những tháng đầu năm. Trong 8 tháng, cả nước có gần 138,1 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 7,7% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký gần 1.708,3 nghìn tỷ đồng, tăng 36,2% %. Vốn đăng ký bình quân đạt khoảng đạt 12,4 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 26,4%.
Như vậy, dù tốc độ tăng số doanh nghiệp có sự thay đổi qua từng tháng, dòng vốn đăng ký mới vẫn là điểm đáng chú ý. Đây được xem là một điểm đáng chú ý về kỳ vọng kinh doanh, khi nhà đầu tư và doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội mở rộng hoạt động trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi.
Không chỉ có doanh nghiệp thành lập mới, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng phản ánh khả năng hấp thụ cơ hội của thị trường. Tính chung 9 tháng năm 2026, cả nước đạt hơn 223,9 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Bình quân mỗi tháng có 24,9 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường.
Điểm đáng lưu ý là sự vận động của khu vực doanh nghiệp diễn ra song song với đà phục hồi của các động lực tăng trưởng. Tính chung 9 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2025; đây là mức tăng cao. Sản xuất phục hồi tạo thêm nhu cầu đối với nguyên vật liệu, logistics, dịch vụ hỗ trợ, tài chính và lao động, qua đó mở rộng không gian hoạt động cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, Cục Thống kê cho rằng, số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng chưa đồng nghĩa toàn bộ khu vực doanh nghiệp đã hết khó khăn. Trong 9 tháng năm 2026, gần 89,8 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn; 33,5 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và hơn 48,7 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Bình quân mỗi tháng vẫn có khoảng 19,1 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Sự song hành giữa dòng doanh nghiệp gia nhập và rút lui cho thấy thị trường đang trong quá trình tái cơ cấu. Những doanh nghiệp có khả năng thích ứng tốt với thay đổi của thị trường, công nghệ và nhu cầu tiêu dùng có thêm cơ hội mở rộng; trong khi những doanh nghiệp yếu về tài chính, quản trị hoặc thị trường tiếp tục chịu sức ép.
Điều này cho thấy, số doanh nghiệp thành lập mới không chỉ ở quy mô đó còn là chất lượng gia nhập thị trường. Dòng vốn tăng nhanh là tín hiệu tích cực, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng biến vốn đăng ký thành dự án, sản phẩm, việc làm, doanh thu và giá trị gia tăng thực tế.
 |
| Tình hình đăng ký doanh nghiệp 9 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025 |
Chính sách tiếp sức, tạo nền tảng cho doanh nghiệp tăng tốc
Trong bối cảnh đó, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa những tín hiệu tích cực của thị trường thành động lực tăng trưởng bền vững. Khi chi phí đầu vào, yêu cầu công nghệ, tiêu chuẩn thị trường và sức ép cạnh tranh ngày càng cao, doanh nghiệp cần một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo tốt hơn.
Thực tế cho thấy, việc cải thiện của khu vực doanh nghiệp đang diễn ra cùng với nhiều động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Sản xuất công nghiệp tăng, đầu tư công được đẩy mạnh và hoạt động thương mại, dịch vụ tiếp tục phục hồi đang tạo thêm đơn hàng và thị trường cho doanh nghiệp. Riêng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước 9 tháng năm 2026 tăng 19,0% so với cùng kỳ năm trước.
Với góc nhìn của doanh nghiệp, điều quan trọng không chỉ là có thêm chính sách hỗ trợ mà là chính sách phải đi vào đúng những điểm nghẽn của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất, thủ tục hành chính, thị trường đầu ra, nguồn nhân lực và chuyển đổi công nghệ là những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.
Trong đó, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cần được xem là một trọng tâm. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về vốn, công nghệ, quản trị và khả năng kết nối chuỗi cung ứng khiến sức chống chịu còn thấp. Nếu được hỗ trợ tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất của doanh nghiệp lớn, chuỗi cung ứng xuất khẩu và các hệ sinh thái ngành, nguồn lực chính sách sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa lớn hơn.
Bên cạnh đó, xu hướng vốn đăng ký tăng nhanh nhưng số lao động đăng ký giảm cũng đặt ra yêu cầu mới về chất lượng tăng trưởng. Trong 9 tháng, vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới 32,7%, trong khi số lao động đăng ký giảm 10,9%.
Diễn biến này cho thấy xu hướng doanh nghiệp tăng đầu tư vào máy móc, công nghệ và tổ chức sản xuất theo hướng nâng cao năng suất. Tuy nhiên, chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào vốn và công nghệ cũng đòi hỏi nguồn nhân lực phải được nâng cấp tương ứng. Chính sách hỗ trợ vì vậy cần gắn thúc đẩy đầu tư với đào tạo, nâng cao kỹ năng và khả năng thích ứng của người lao động.
Một vấn đề khác là bảo đảm doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động sau khi gia nhập thị trường. Số doanh nghiệp mới tăng là tín hiệu tích cực, nhưng việc hơn 48,7 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong 9 tháng, tăng 118,8% so với cùng kỳ, cho thấy sức ép thanh lọc vẫn rất lớn.
Điều này cho thấy việc chuyển trọng tâm hỗ trợ từ việc khuyến khích thành lập sang đồng thời nâng cao khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Chính sách cần tiếp tục tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực với chi phí hợp lý, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.
Về phía doanh nghiệp, môi trường kinh doanh thuận lợi tạo ra cơ hội; khả năng tận dụng cơ hội vẫn phụ thuộc vào năng lực nội tại. Việc chủ động tái cấu trúc, nâng năng suất, kiểm soát dòng tiền, đa dạng hóa thị trường và tăng liên kết chuỗi sẽ quyết định khả năng chuyển sự phục hồi của nền kinh tế thành kết quả kinh doanh cụ thể.
Nhìn tổng thể, diễn biến doanh nghiệp trong 9 tháng năm 2026 cho thấy thị trường tiếp tục có sức hấp dẫn đối với dòng vốn mới, trong khi quá trình sàng lọc cũng diễn ra mạnh. Đây là trạng thái bình thường của một nền kinh tế đang chuyển sang giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ và chất lượng nguồn lực.
Trong những tháng cuối năm, khi hoạt động sản xuất, đầu tư và tiêu dùng bước vào giai đoạn cao điểm, việc tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn, nâng hiệu quả chính sách và củng cố niềm tin kinh doanh sẽ có ý nghĩa quan trọng. 9 tháng năm 2026, gần 149,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới là tín hiệu cho thấy sức sống của khu vực kinh doanh; để tín hiệu này chuyển thành động lực tăng trưởng, chính sách tiếp sức thị trường cần tiếp tục đi vào thực chất, đúng đối tượng và sát nhu cầu doanh nghiệp.
