 |
| Các chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại Diễn đàn. |
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân khu vực miền Bắc “Liên kết vùng - Kiến tạo động lực tăng trưởng 2 con số” ngày 2/10/2026 tại Hà Nội, ông Đặng Việt Bách, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, dư địa lớn nhất của miền Bắc trong giai đoạn tới không còn nằm ở việc từng địa phương phát triển nhanh hơn một chút, mà ở khả năng biến những lợi thế riêng thành một không gian kinh tế chung, những chuỗi giá trị chung và thị trường chung.
Theo ông Bách, liên kết vùng phải được đo bằng chi phí và dòng hàng thực tế, thay vì chỉ nhìn vào số km đường được kết nối. Một doanh nghiệp nông nghiệp tại Sơn La, Điện Biên hay Lai Châu không chỉ cần tuyến đường tốt hơn mà cần cả chuỗi từ vùng nguyên liệu, sơ chế, kho lạnh, truy xuất, logistics đến phân phối và thị trường. Tương tự, doanh nghiệp xuất khẩu qua cửa khẩu cần dữ liệu thông quan, kho bãi, kiểm định, vận tải và kết nối ổn định với các trung tâm kinh tế, cảng biển.
Từ đó, một vấn đề quan trọng được đặt ra là làm thế nào biến sự hiện diện của khu vực FDI và các doanh nghiệp lớn thành cơ hội lớn lên của doanh nghiệp Việt Nam.
Theo ông Đặng Việt Bách, một nhà máy FDI quy mô lớn hiện diện tại địa phương là kết quả tích cực về thu hút đầu tư. Nhưng nếu linh kiện, dịch vụ kỹ thuật, logistics, bao bì, phần mềm, bảo trì, nhân lực và những đầu vào quan trọng vẫn nằm ngoài khả năng cung ứng của doanh nghiệp trong nước thì giá trị lan tỏa còn hạn chế.
Vì thế, đại diện Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề xuất cùng các địa phương nghiên cứu hình thành mạng lưới nhà cung cấp miền Bắc, trong đó doanh nghiệp lớn công khai nhu cầu mua hàng, doanh nghiệp nhỏ được đánh giá năng lực, hỗ trợ nâng chuẩn, tiếp cận tài chính và tiến tới đơn hàng thực tế.
Cũng tại diễn đàn, ông Trần Văn Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ TP. Hà Nội cho rằng, miền Bắc không thiếu động lực tăng trưởng, điều còn thiếu là khả năng kết nối những động lực đó thành sức mạnh chung của vùng.
Từ các báo cáo trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, theo ông Trần Văn Minh, một trong những vấn đề nổi lên là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn cần một “đường vào chuỗi” thực chất hơn.
Bởi có cao tốc, cửa khẩu hay cảng biển chưa đồng nghĩa chi phí logistics đã thấp. Điều quan trọng là toàn bộ hành trình của dòng hàng từ vùng nguyên liệu, cửa khẩu, khu công nghiệp đến trung tâm phân phối, cảng biển và thị trường phải được kết nối hiệu quả.
Cùng với hạ tầng vật chất, liên kết vùng còn phải bao gồm dữ liệu, công nghệ, nhân lực và vốn. Nếu mỗi địa phương tự xây dựng một nền tảng, một chương trình đào tạo hay một hệ thống hỗ trợ riêng, nguồn lực sẽ tiếp tục bị phân tán.
Những vấn đề được các hiệp hội doanh nghiệp đặt ra càng đáng chú ý khi khó khăn của khu vực tư nhân đang có sự dịch chuyển.
Dẫn kết quả khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) mới nhất, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cho biết, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng. Đây đã trở thành trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp.
Trong khi đó, vốn vẫn chưa hết khó. Có 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản thế chấp, trong khi 93,5% các khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm.
Theo TS. Cấn Văn Lực, vấn đề tiếp cận vốn cần được nhìn từ cả hai phía. Các ngân hàng đang hướng tới cho vay dựa trên dòng tiền, nhưng để thực hiện được, doanh nghiệp phải có dữ liệu tài chính đủ tin cậy. “Doanh nghiệp cũng có lỗi, thiếu công khai, thiếu minh bạch. Bây giờ yêu cầu cho vay dòng tiền nhưng dòng tiền không chuẩn thì làm sao cho vay được”, ông Lực nói.
Những con số trên cho thấy vốn vẫn là một rào cản, nhưng có vốn chưa giải quyết được câu chuyện tăng trưởng nếu doanh nghiệp không tìm được khách hàng.
Từ thực tế sản xuất và xuất khẩu, ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực TP. Hà Nội, Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse cho rằng, Việt Nam đang có nhiều lợi thế từ mạng lưới hiệp định thương mại tự do, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và nhu cầu tìm kiếm địa điểm sản xuất ngoài Trung Quốc.
Tuy nhiên, theo ông Phú, khu vực FDI đang tận dụng những lợi thế này tốt hơn doanh nghiệp trong nước. Điểm doanh nghiệp Việt còn thiếu nằm ở năng lực cạnh tranh do chính mình tạo dựng, trong đó có khả năng liên kết.
Để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần giá thành cạnh tranh mà còn phải có thông tin, quan hệ thị trường và hệ thống nhà cung ứng đủ mạnh. Đây cũng là khoảng trống đáng chú ý khi năng lực đổi mới của doanh nghiệp còn hạn chế.
Theo số liệu TS. Cấn Văn Lực đưa ra, chỉ 5,1% doanh nghiệp vừa và lớn có chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D), trong khi khoảng 9% doanh nghiệp có sản phẩm hoặc dịch vụ mới trong 3 năm qua.
Không chỉ năng lực nội tại, khả năng dự báo môi trường kinh doanh cũng đang là vấn đề doanh nghiệp quan tâm. TS. Cấn Văn Lực cho hay, khoảng 58-62% doanh nghiệp cho biết khó dự đoán những thay đổi chính sách; đáng chú ý, 52% doanh nghiệp tiếp cận thông tin về dự thảo pháp luật qua mạng xã hội.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Tuấn Hải, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, Chủ tịch Tập đoàn Alphanam cho rằng, trong bối cảnh chi phí tài chính, nhân công và nhiều yếu tố đầu vào gia tăng, trong khi biên lợi nhuận bị thu hẹp, quản trị rủi ro và tuân thủ càng trở nên quan trọng. Doanh nghiệp không chỉ tìm cách tăng tốc mà còn phải xây dựng được “phanh” đủ tốt. Khi hệ thống quản trị rủi ro đủ chắc, doanh nghiệp mới có khả năng phản ứng nhanh khi cơ hội xuất hiện.
Có thể thấy, “đường vào chuỗi” của doanh nghiệp tư nhân không chỉ là câu chuyện kết nối. Đằng sau đó là năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, thông tin thị trường, công nghệ, tài chính, quản trị và khả năng liên kết với những doanh nghiệp lớn hơn.
Khi tìm kiếm khách hàng đã trở thành trở ngại hàng đầu, hiệu quả hỗ trợ khu vực tư nhân cũng cần được nhìn rõ hơn ở đầu ra: doanh nghiệp có thêm khách hàng hay không, có bước được vào chuỗi cung ứng hay không và cuối cùng, kết nối có chuyển thành đơn hàng, hợp đồng thực tế hay không.
Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Xuân Lưu, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, liên kết vùng phù hợp với định hướng phát triển của Thủ đô, trong đó Luật Thủ đô đã dành một chương về vùng Thủ đô. Hà Nội xác định các lĩnh vực cần phối hợp trong vùng gồm phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường và khoa học công nghệ. Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, kinh tế TP. Hà Nội duy trì đà tăng trưởng, với GRDP quý III/2026 tăng 10,02%, đưa mức tăng 9 tháng lên 8,85%. Trong 9 tháng, thành phố có 24.500 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký 472.000 tỷ đồng, tăng 11,5% về số lượng và 96,9% về vốn đăng ký. Để tạo thêm động lực phát triển, TP. Hà Nội đang tập trung thúc đẩy đầu tư công, dành nguồn lực cho khoa học công nghệ và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ không gian cho doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp khoa học công nghệ. Thành phố cũng định hướng sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công, mở thêm dư địa cho khu vực tư nhân tham gia. |
