Xuất khẩu hàng hóa: Trong thách thức có cơ hội
Các con số thống kê cho thấy hoạt động xuất khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước tính đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2025 tăng 8,7%).
Trong cơ cấu xuất khẩu, khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục đóng vai trò chủ lực với 60,4 tỷ USD, tăng 30,1%, chiếm khoảng 79,1% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Xét theo mặt hàng, nhóm công nghiệp chế biến vẫn giữ vai trò dẫn dắt. Một số mặt hàng có kim ngạch 2 tháng đầu năm lớn như điện tử, máy tính và linh kiện đạt 17,7 tỷ USD, tăng 40,9% so với cùng kỳ năm trước; điện thoại và linh kiện đạt 11,1 tỷ USD, tăng 21%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 9,3 tỷ USD, tăng 20,6%; hàng dệt may đạt 5,7 tỷ USD, tăng 1,2%. Bên cạnh đó, nhóm nông, lâm sản và thủy sản cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực như thủy sản tăng 20,3%; hạt điều tăng 12,9%; hạt tiêu tăng 25,6%; rau quả tăng 45%.
Trong 2 tháng đầu năm nay cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước ở hầu hết các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam, cụ thể: Trung Quốc tăng 38,1%; Hoa Kỳ tăng 21,9%; Nhật Bản tăng 7%; EU tăng 8,7%; thị trường ASEAN tăng 10,4% và Hàn Quốc tăng 15,7%.
Tính chung hai tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 2,98 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 1,77 tỷ USD). Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 6,5 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 3,52 tỷ USD.
Nhìn chung, trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, kết quả này cho thấy xuất khẩu vẫn là một trong những điểm sáng của nền kinh tế Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026.
 |
| Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa hai tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. |
Những biến động địa chính trị tại Trung Đông có thể tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt thông qua việc làm gián đoạn các tuyến vận tải hàng hải quan trọng, từ đó làm gia tăng chi phí logistics, chi phí bảo hiểm hàng hóa và kéo dài thời gian vận chuyển trong thương mại quốc tế. Tuy nhiên, qua số liệu thống kê hai tháng đầu năm nay, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực. Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo như điện tử, máy tính và linh kiện; điện thoại và linh kiện; máy móc thiết bị tiếp tục giữ vai trò chủ lực và tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy khu vực sản xuất xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì khả năng thích ứng nhất định trước những biến động của môi trường thương mại quốc tế.
Trong trường hợp căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục gia tăng, đặc biệt liên quan đến các tuyến vận tải chiến lược qua khu vực Biển Đỏ và Trung Đông, chi phí logistics toàn cầu có thể tăng lên do một số hãng tàu phải điều chỉnh hoặc chuyển hướng hải trình. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp tới hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường lớn như châu Âu, châu Phi và một phần thị trường châu Mỹ.
Các ngành xuất khẩu có kim ngạch lớn như điện tử, dệt may và da giày có thể chịu tác động rõ hơn do phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu và yêu cầu thời gian giao hàng ổn định. Đối với các mặt hàng nông sản và thủy sản, thời gian vận chuyển kéo dài cũng có thể làm gia tăng chi phí logistics và ảnh hưởng đến chất lượng đối với một số sản phẩm cần bảo quản lạnh.
Tuy nhiên, ở một góc độ khác, nếu nguồn cung nông sản, thủy sản tại một số quốc gia trong khu vực Trung Đông và Bắc Phi bị gián đoạn do bất ổn địa chính trị, đây cũng có thể là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần tại các thị trường này. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần chủ động theo dõi diễn biến thị trường, đa dạng hóa tuyến vận tải và thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro từ các biến động bên ngoài.
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu - bài toán chiến lược trước biện pháp thuế bổ sung của Hoa Kỳ
Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Trong hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này chiếm khoảng 31,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Vì vậy, các biện pháp thuế bổ sung hoặc các biện pháp phòng vệ thương mại từ phía Hoa Kỳ có thể tạo ra những tác động nhất định đến triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới.
Một số nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn sang Hoa Kỳ như điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; giày dép; hàng dệt may; gỗ và sản phẩm gỗ có mức độ phụ thuộc tương đối cao vào thị trường này. Tỷ trọng xuất khẩu sang Hoa Kỳ trong hai tháng đầu năm 2026 của các nhóm hàng này lần lượt đạt 38,6%; 41,3%; 40,0%; 44,3% và 48,8%. Do đó, các ngành hàng này có thể đối mặt với rủi ro gia tăng liên quan đến chi phí tuân thủ, các cuộc điều tra phòng vệ thương mại hoặc những yêu cầu chặt chẽ hơn về quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao tính minh bạch về nguồn gốc nguyên liệu và tuân thủ các quy định thương mại quốc tế sẽ là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.
 |
| Khu vực xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động. |
Dự báo xuất khẩu quý I vẫn duy trì mức tăng
Từ kết quả hai tháng đầu năm 2026 có thể thấy hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực, với kim ngạch xuất khẩu ước tính đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy khu vực xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kim ngạch xuất khẩu tháng 2/2026 đạt 33,1 tỷ USD, giảm 23,7% so với tháng trước, chủ yếu do tháng 2 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài, làm giảm số ngày sản xuất và giao dịch thương mại. Vì vậy, mức giảm theo tháng mang tính thời điểm và không phản ánh xu hướng suy giảm của xuất khẩu. Nếu hoạt động sản xuất, kinh doanh trở lại bình thường sau kỳ nghỉ lễ, xuất khẩu trong tháng 3 được kỳ vọng sẽ phục hồi tốt hơn so với tháng 2; qua đó, kết quả xuất khẩu quý I/2026 nhìn chung vẫn sẽ duy trì mức tăng so với cùng kỳ năm trước.
Trong thời gian tới, để giảm thiểu tác động từ những biến động của môi trường thương mại quốc tế, các cơ quan quản lý cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường thế giới, kịp thời cung cấp thông tin và cảnh báo sớm cho doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về logistics, thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do. Về phía doanh nghiệp, cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm minh bạch về xuất xứ và tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu của đối tác nhập khẩu. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng giúp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.
