Định hình sàn giao dịch vàng trước áp lực giá

Giá vàng tăng mạnh, việc thành lập sàn giao dịch vàng đang được quan tâm nhiều hơn. Ảnh minh hoạ: H.D

Theo đó, trả lời cử tri về việc giá vàng hiện tăng mạnh, có lúc chênh lệch khá cao so với giá vàng thế giới, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, Việt Nam không phải là nước khai thác vàng nên vàng tiêu thụ trong nước chủ yếu từ nguồn nhập khẩu, vì vậy giá vàng trong nước phụ thuộc vào diễn biến giá vàng thế giới.

Thời gian qua, giá vàng thế giới liên tục biến động, chủ yếu theo xu hướng tăng do căng thẳng địa chính trị, ngoại giao, xung đột vũ trang tại nhiều khu vực trên thế giới leo thang, khiến nhu cầu tiêu thụ vàng vật chất ở một số nước và dự trữ vàng của nhiều ngân hàng trung ương tăng mạnh.

Trong nước, các kênh đầu tư khác kém hấp dẫn như thị trường trái phiếu doanh nghiệp ảm đạm, bất động sản khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động ở mức thấp đã làm gia tăng tình trạng đầu cơ, tích trữ vàng của người dân và doanh nghiệp, khiến giá vàng trong nước biến động mạnh.

NHNN cũng nhấn mạnh, theo Luật Giá năm 2012 và Luật Giá sửa đổi năm 2023, vàng không phải mặt hàng thiết yếu, không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá. Giá mua, bán vàng do các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng chủ động niêm yết theo quy định. NHNN chỉ thực hiện can thiệp, bình ổn thị trường vàng trong trường hợp giá vàng biến động bất lợi ảnh hưởng đến thị trường ngoại tệ, tỷ giá và chính sách tiền tệ.

Ngoài ra, theo NHNN, giá vàng tăng là xu hướng toàn cầu, không chỉ riêng tại Việt Nam, trong khi nguồn cung vàng trong nước phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và chịu sự điều tiết nhằm ưu tiên ngoại tệ cho các nhu cầu thiết yếu hơn của nền kinh tế.

Do vậy, việc hoàn thiện thể chế quản lý thị trường vàng được NHNN xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025 đã bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng.

Trả lời cử tri về vấn đề này, theo NHNN, việc chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền thương hiệu vàng miếng một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng, phù hợp với quan điểm chuyển từ “siết để kiểm soát” sang “mở để quản trị”.

NHNN cho biết sẽ mở rộng quyền nhập khẩu có kiểm soát để tăng cung vàng, đưa thị trường vàng vận động phù hợp với các nguyên tắc của thị trường vẫn đảm bảo có sự quản lý của Nhà nước; đồng thời bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp; bảo đảm sự minh bạch trên thị trường.

Cùng với đó, NHNN đã ban hành Thông tư 34/2025/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện Nghị định 232/2025/NĐ-CP; đồng thời phối hợp với các bộ, ngành triển khai thanh tra, kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng, đầu cơ, tích trữ, thao túng thị trường. Gần đây nhất, NHNN đã công bố kết luận thanh tra liên ngành đối với 6 doanh nghiệp, ngân hàng chiếm trên 90% thị phần kinh doanh vàng miếng.

Một nội dung đáng chú ý được cử tri nhiều địa phương và đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm là việc nghiên cứu thành lập sở hoặc sàn giao dịch vàng. Trả lời kiến nghị này, NHNN cho biết đã có Tờ trình Thủ tướng Chính phủ báo cáo về việc nghiên cứu, đề xuất thành lập Sở/Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam.

Theo NHNN, Sàn giao dịch vàng là hình thức tổ chức giao dịch mua - bán, trao đổi vàng tiêu chuẩn (bao gồm cả vàng vật chất tiêu chuẩn và vàng phi vật chất) theo hình thức tập trung giữa các bên tham gia. Việc triển khai Sàn giao dịch vàng có thể tác động nhiều chiều đến ổn định kinh tế vĩ mô.

Tại một số nước trên thế giới có thành lập sàn vàng, như Trung Quốc có Sàn giao dịch vàng Thượng Hải, đây là một trong những sàn vàng lớn trên thế giới. Tuy nhiên, trong khu vực cũng có những nước không thành lập sàn vàng.

NHNN cho biết, bên cạnh những mặt tích cực của Sàn giao dịch vàng là minh bạch hóa giao dịch, nhu cầu mua, bán vàng của người dân, doanh nghiệp, thành viên giao dịch trên thị trường thì thành lập Sàn giao dịch vàng có thể làm tăng nhu cầu đầu tư vào vàng.

Trong bối cảnh hiện nay, theo NHNN là cần ưu tiên tập trung nguồn vốn đầu tư toàn xã hội vào việc phục hồi và đẩy mạnh sản xuất kinh doanh. NHNN sẽ phối hợp với các bộ, các ngành nghiên cứu và đánh giá tác động một cách kỹ lưỡng để có thể tham mưu, đề xuất với Chính phủ ở một thời điểm phù hợp với bối cảnh, điều kiện của Việt Nam.

Song song với việc nghiên cứu Sàn giao dịch vàng, Ngân hàng Nhà nước cho biết đang triển khai các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý thị trường vàng.

Trả lời cử tri TP. Cần Thơ, NHNN nêu rõ, Nghị định 232/2025/NĐ-CP đã bổ sung quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp và ngân hàng thương mại phải xây dựng hệ thống thông tin để đảm bảo lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu vàng.

Về cơ bản, hệ thống thông tin sẽ bao gồm các thông tin, dữ liệu cơ bản về hoạt động kinh doanh vàng của các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại. Việc kết nối cung cấp thông tin với các cơ quan có thẩm quyền được thực hiện theo các quy định pháp luật có liên quan, qua đó đảm bảo công khai, minh bạch thông tin về thị trường vàng giúp cơ quan quản lý đánh giá tác động với thị trường, có chính sách quản lý phù hợp.