Cục Đăng kiểm lên tiếng về đề xuất kiểm định khí thải xe diesel bằng cách “đạp ga nửa hành trình”

Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề xuất thay đổi phương pháp kiểm định khí thải xe ô tô diesel. Ảnh minh họa: Đức Quang

Mới đây, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã có kiến nghị với Cục Đăng kiểm Việt Nam về quy trình, phương pháp đo khí thải động cơ diesel khi kiểm định xe cơ giới lưu hành.

Theo đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề xuất thay đổi phương pháp đạp hết ga khi kiểm định khí thải xe ô tô diesel và kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000-3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ.

Sau khi xem xét kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, đối chiếu với các nguyên lý kỹ thuật của động cơ ô tô và hệ thống tiêu chuẩn kiểm định quốc tế mà các quốc gia, khu vực trên thế giới đang áp dụng, ngày 24/3/2026, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ.

Cục Đăng kiểm Việt Nam phân tích, nếu động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), trong khi động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Do đó, việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng (đạp giữ ga ổn định ở 2000-3000 vòng/phút) sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.

Mặt khác, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, thực tế khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000-3.000 vòng/phút.

Tuy nhiên, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000-3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.

Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng nhất của công tác kiểm định là kiểm soát việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phát hiện ra các lỗi, hư hỏng của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Trong các lỗi của động cơ diesel có bao gồm cả lỗi của động cơ gây ra phát thải cao nhất tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình đạp ga tăng tốc động cơ.

“Nếu thực hiện theo kiến nghị của Hiệp hội (chỉ đạp ga đến 2.000-3.000 vòng/phút khi không tải) sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn. Bên cạnh đó, việc giữ ga ổn định trong vòng tua này cũng rất khó, phụ thuộc vào thao tác của người thực hiện kiểm tra, dễ gây sai lệch kết quả kiểm tra giữa các lần đo làm giảm tính khách quan, độ tin cậy của phép đo” Cục Đăng kiểm Việt Nam thông tin.

Cũng theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp…, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường của Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng cho biết, tại Việt Nam, việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ được thực hiện từ năm 1999 theo Quyết định số 1397/1999/QĐ-BGTVT ngày 11/6/1999 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải về việc công bố đối tượng và mức bắt buộc áp dụng 2 Tiêu chuẩn Việt Nam về môi trường đối với các phương tiện giao thông đường bộ.

Phương pháp đo khí thải bằng chu trình gia tốc tự do (đạp hết hành trình bàn đạp ga) được quy định tại TCVN 5418:1991 Ô tô chạy bằng động cơ diesel - Độ khói khí xả - Mức và phương pháp đo; TCVN 6438: 1998 Chất lượng không khí – Khí thải phương tiện giao thông đường bộ - Giới hạn tối đa cho phép.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, trước ngày 1/3/2026, phương pháp đo độ khói động cơ diesel được quy định tại mục 39 Phần 2 của QCVN 122:2024/BGTVT, cụ thể là: “Đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do quy định trong TCVN 7663”.

Kể từ ngày 1/3/2026, theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, phương pháp đo độ khói của khí thải xe ô tô lắp động cơ cháy do nén được thực hiện bằng phương pháp đo mẫu khí thải theo chu trình đo động cơ ở chế độ gia tốc tự do (quy định trong mục 9.4.2 của TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999).

“Như vậy phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991, được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm nay”, Cục Đăng kiểm Việt Nam thông tin.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng khẳng định đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel lưu hành và được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên Hợp Quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc.