Cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê bên cạnh nhà ở để bán

Tỷ lệ thuê nhà tại đô thị chiếm khoảng 60% tại Nhật bản, còn tại Singapore, con số này lên tới khoảng 80%. Ảnh: Thu Hiền

Đây là một trong những chỉ đạo đáng chú ý trong thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng uỷ Chính phủ và một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới vừa được Văn phòng Trung ương Đảng ban hành.

Theo thông báo kết luận, sau khi nghe báo cáo của Đảng uỷ Chính phủ, ý kiến đóng góp của các đại biểu, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ 5 định hướng phát triển nhà ở xã hội nói riêng và nhà ở nói chung trong thời gian tới cần phải tập trung triển khai.

Theo đó, trước hết, quán triệt quan điểm quyền có nơi ở hợp pháp là quyền cơ bản của công dân, tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp với khả năng chi trả là thước đo của tiến bộ xã hội; phát triển nhà ở là nội dung quan trọng trong chiến lược, quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, bảo đảm sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản.

Định hướng tiếp theo là phát triển nhà ở trong giai đoạn tới theo cơ chế thị trường có sự định hướng, quản lý hiệu quả của Nhà nước; Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không hoàn toàn để thị trường tự điều tiết. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng thể chế, chính sách, quy hoạch để thị trường phát triển lành mạnh, minh bạch, doanh nghiệp tham gia xây dựng, vận hành với lợi nhuận hợp lý và người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả.

Cùng với đó, bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng.

Rà soát việc phân nhóm nhà ở hiện nay, nghiên cứu định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm (nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách) để xác định các cơ chế, chính sách tương ứng, trong đó có chính sách Nhà nước hỗ trợ giá, cung cấp nhà ở miễn phí cho một số đối tượng nhất định.

Định hướng thứ tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng uỷ Chính phủ chỉ đạo nhiều nội dung quan trọng như: nghiên cứu xây dựng chính sách đất đai, tín dụng… phù hợp để phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê với giá hợp lý, khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia; khẩn trương xác định quy chuẩn, tiêu chuẩn từng nhóm nhà ở theo mô hình mới;

Đơn giản hoá thủ tục phát triển nhà ở theo cơ chế một cửa, một đầu mối, một quy trình chuẩn, rút ngắn thời gian; các địa phương rà soát lại quỹ đất, hoàn thiện quy hoạch; chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch để phát triển nhà ở cho thuê.

Kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở.

Định hướng thứ năm, giao Đảng uỷ Chính phủ nghiên cứu, xây dựng chính sách phát triển nhà ở theo mô hình mới, phù hợp với Hiến pháp, chủ trương, đường lối của Đảng và nhu cầu của Nhân dân; sơ kết tình hình thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW, ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, đề xuất ban hành văn bản phù hợp của Ban Bí thư hoặc Bộ Chính trị, làm cơ sở hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, trong đó sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, trình Quốc hội thông qua trong năm 2026.

Theo đánh giá của các chuyên gia, những định hướng mới sẽ thay đổi nhận thức của người dân về chỗ ở. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) nhấn mạnh, đây là một cuộc cách mạng về nhận thức, làm rõ quyền có chỗ ở khác với quyền sở hữu nhà ở. Đại diện HoREA cho rằng, Hiến pháp quy định công dân có quyền có chỗ ở, việc đi thuê nhà hay sở hữu nhà đều vinh dự như nhau.

Dẫn kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có các nước phát triển như Nhật Bản hay các nước phương Tây, ông Châu cho biết tỷ lệ thuê nhà tại đô thị chiếm khoảng 60%. Đặc biệt tại Singapore, con số này lên tới khoảng 80%.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn còn tâm lý nặng nề về việc coi nhà ở là “tích sản”. Chúng ta không nói sở hữu nhà là xấu, nhưng cần hình thành văn hóa thuê nhà để người dân không phải gánh áp lực tài chính quá lớn ngay từ khi còn trẻ.

Để thu hút đầu tư nhà ở cho thuê, ông Lê Hoàng Châu cho rằng cần sự thay đổi quyết liệt về thể chế. Đơn cử, cần cho phép doanh nghiệp làm dự án nhà ở xã hội cho thuê dưới dạng phòng trọ cho thuê với diện tích tối thiểu linh hoạt hơn, có thể từ 12 - 19m2.

Chủ tịch HoREA cho biết quy định hiện hành đang quá khắt khe về tiêu chuẩn khi quy định căn hộ nhà ở xã hội cho thuê tối thiểu phải 25 m2, trong khi công nhân chỉ có nhu cầu thuê phòng trọ 15 - 20 m2 để giảm chi phí.