Bảo đảm dư địa chính sách trong quá trình mở cửa thị trường đầu tư ASEAN

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với ông Chia Der Jiun, Giám đốc Điều hành Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) vào ngày 29/5.

Nỗ lực hoàn thiện cam kết đầu tư theo chuẩn mực mới

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng và triển khai Kế hoạch đàm phán Danh mục bảo lưu và các biện pháp không tương thích của Việt Nam được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu của Nghị định thư thứ 5 sửa đổi Hiệp định Đầu tư Toàn diện ASEAN (ACIA). Theo quy định, các quốc gia thành viên phải hoàn tất và nộp Danh mục bảo lưu trong vòng 180 ngày kể từ khi Nghị định thư có hiệu lực.

Danh mục bảo lưu của Việt Nam sẽ được xây dựng theo phương pháp “chọn – bỏ” (negative list), phù hợp với cách tiếp cận đang được áp dụng trong nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và RCEP. Theo đó, các lĩnh vực không được bảo lưu sẽ mặc nhiên được mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo và tính ổn định của môi trường đầu tư.

Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng Danh mục bảo lưu không chỉ nhằm thực hiện các cam kết quốc tế mà còn hướng tới mục tiêu bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu mở cửa thị trường, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế với việc duy trì dư địa chính sách cần thiết đối với những lĩnh vực nhạy cảm như tài chính, đất đai, năng lượng, viễn thông và các dịch vụ công.

Theo định hướng của Kế hoạch, việc xây dựng và đàm phán Danh mục bảo lưu sẽ bám sát khuôn khổ hợp tác ASEAN, đặc biệt là cơ chế phối hợp trong khuôn khổ Ủy ban Điều phối đầu tư ASEAN (CCI), nhằm bảo đảm sự thống nhất về cách tiếp cận, cấu trúc Danh mục và tiến độ triển khai giữa các quốc gia thành viên.

Danh mục bảo lưu được xây dựng theo mô hình của các FTA thế hệ mới với hai nhóm nội dung chính. Trong đó, Danh mục A bao gồm các biện pháp hiện hành không tương thích với các cam kết mở cửa đầu tư và chịu sự điều chỉnh của cơ chế “ratchet”; Danh mục B bao gồm các bảo lưu cho tương lai nhằm giữ lại không gian chính sách đối với những lĩnh vực quan trọng.

Để bảo đảm tính chính xác và đầy đủ của Danh mục, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các bộ, ngành thực hiện rà soát toàn diện hệ thống pháp luật hiện hành, từ các luật chuyên ngành đến các văn bản hướng dẫn dưới luật, nhằm xác định đầy đủ các biện pháp cần đưa vào từng danh mục, tránh bỏ sót hoặc phân loại chưa phù hợp.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là Danh mục bảo lưu phải bảo đảm tính thống nhất với các cam kết quốc tế hiện có của Việt Nam trong các hiệp định thương mại tự do và các hiệp định bảo hộ đầu tư, đồng thời bảo đảm sự tương thích giữa các điều ước quốc tế trong cùng lĩnh vực.

Theo Kế hoạch, Bộ Tài chính sẽ tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, trong đó giữ vai trò đầu mối điều phối, còn các bộ, ngành chịu trách nhiệm về nội dung chuyên môn thuộc phạm vi quản lý.

Song song với việc xây dựng Danh mục của Việt Nam, các cơ quan chức năng cũng sẽ tiến hành rà soát Danh mục bảo lưu của các quốc gia ASEAN trong quá trình đàm phán và phê duyệt. Việc này nhằm bảo đảm sự cân bằng lợi ích giữa các bên, đồng thời góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của các nhà đầu tư Việt Nam khi đầu tư tại các nước trong khu vực.

Kế hoạch đàm phán được triển khai theo 5 giai đoạn

Theo Quyết định số 1240/QĐ-BTC, quá trình xây dựng và đàm phán Danh mục bảo lưu sẽ được triển khai theo 5 giai đoạn chính.

Trong quý II/2026, Việt Nam sẽ chủ động tham gia các phiên họp của CCI để trao đổi, thống nhất với các nước ASEAN về nguyên tắc xây dựng Danh mục, phương pháp tiếp cận, cấu trúc nội dung, cách phân loại ngành và lộ trình thực hiện. Đồng thời, các bên sẽ rà soát, so sánh dự thảo Danh mục của từng quốc gia nhằm nhận diện những điểm tương đồng và khác biệt để chuẩn bị cho quá trình đàm phán.

Cũng trong quý II/2026, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, hoàn thiện dự thảo Danh mục bảo lưu của Việt Nam trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành liên quan, báo cáo Chính phủ xem xét chủ trương đàm phán và quyết định việc ủy quyền cho đoàn đàm phán đại diện Việt Nam tham gia các phiên đàm phán chính thức.

Trong quý III/2026, các vòng đàm phán trực tiếp sẽ được tổ chức trong khuôn khổ CCI dưới hình thức song phương và đa phương nhằm đạt được sự thống nhất về nội dung Danh mục bảo lưu. Trong quá trình này, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan và các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật quốc tế để rà soát, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng Danh mục theo thông lệ quốc tế.

Sau khi hoàn tất đàm phán, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Chính phủ xem xét phê duyệt kết quả và quyết định kết thúc quá trình đàm phán. Tiếp đó, các thủ tục phê duyệt Danh mục bảo lưu theo quy định của ACIA sẽ được hoàn tất để báo cáo Ban Thư ký ASEAN, Hội đồng Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) và Hội đồng Khu vực Đầu tư ASEAN (AIA) theo đúng trình tự, thời hạn quy định.