 |
| Các đại biểu tại phiên họp. |
Quyết sách cần thiết trong bối cảnh phức tạp
Chiều ngày 10/4/2026, Quốc hội tiến hành thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Quảng Nam) bày tỏ thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị quyết trong bối cảnh tình hình thế giới đang diễn biến phức tạp, khó lường.
Theo đại biểu, việc ban hành nghị quyết nhằm góp phần bình ổn giá xăng dầu trong nước, đồng thời giảm các hệ lụy do giá xăng, dầu và nhiên liệu bay tăng cao.
Về nội dung dự thảo nghị quyết, đại biểu cơ bản thống nhất với các quy định. Đối với thời gian hiệu lực thi hành từ ngày 16/4/2026 đến ngày 30/6/2026, đại biểu cho rằng đây là giải pháp mang tính tình thế nên thời hạn áp dụng như vậy là phù hợp với bối cảnh hiện nay.
Đại biểu cũng đồng tình với việc ủy quyền cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xem xét kéo dài hoặc điều chỉnh thời gian áp dụng trong trường hợp cần thiết. Theo đại biểu, nhiều vấn đề quan trọng hơn Quốc hội cũng đã giao thẩm quyền cho Chính phủ, vì vậy đối với nghị quyết này việc ủy quyền là hoàn toàn phù hợp.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tiếp thu các ý kiến thảo luận của đại biểu. |
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cũng bày tỏ đồng tình với việc ban hành Nghị quyết. Theo đại biểu, từ cuối tháng 2/2026, tình hình thế giới đã rơi vào trạng thái bất ổn, bất định khi xung đột vũ trang tại Trung Đông ngày càng khốc liệt và kéo dài, tác động tiêu cực đến kinh tế thế giới và an ninh toàn cầu. Giá năng lượng, xăng dầu tăng cao kéo theo sự gia tăng của nhiều loại giá hàng hóa khác, chi phí bảo hiểm và logistics tăng, thời gian vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu kéo dài, gây sức ép lớn đối với sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân.
Đại biểu cũng nhắc lại kinh nghiệm năm 2022, khi xung đột Nga - Ukraine khiến giá dầu tăng cao và Việt Nam đã thực hiện miễn, giảm thuế phí liên quan đến xăng dầu, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát hiệu quả trong năm đó.
Vì vậy, đại biểu đồng tình với tờ trình của Chính phủ về việc ban hành nghị quyết đưa các loại thuế liên quan đến xăng dầu và nhiên liệu bay về mức 0%.
Có giải pháp căn cơ đảm bảo an ninh năng lượng
Bên cạnh việc ủng hộ việc ban hành Nghị quyết, đại biểu Tạ Văn Hạ (Quảng Nam) đề nghị Chính phủ tập trung một số giải pháp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh xăng dầu quốc gia.
Theo đại biểu, trước hết cần tối ưu hóa năng lực sản xuất trong nước. Hiện Việt Nam có 2 nhà máy lọc dầu là Nghi Sơn và Bình Sơn. Nếu 2 nhà máy vận hành tối đa công suất có thể đáp ứng khoảng 70-80% nhu cầu xăng dầu trong nước.
Vì vậy, cần phát huy tối đa năng lực của các nhà máy này, đồng thời đẩy nhanh dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Bình Sơn để xử lý nhiều nguồn dầu thô hơn, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị xây dựng chiến lược dự trữ xăng dầu quốc gia với hệ thống kho bãi quy mô lớn, bao gồm cả kho ngầm. Theo đại biểu, cần tách bạch rõ giữa dự trữ phục vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và dự trữ quốc gia độc lập, nhằm bảo đảm tính chủ động khi thị trường biến động. Mục tiêu nên hướng tới mức khoảng 90 ngày dự trữ, tiệm cận thông lệ quốc tế.
Ngoài ra, đại biểu cũng đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và tiết kiệm năng lượng, tiếp tục phát triển các loại nhiên liệu sinh học như E5, E10, khuyến khích sử dụng nhiên liệu xanh và tăng cường chuyển đổi phương tiện, thiết bị sang sử dụng điện nhằm giảm dần tỷ trọng xăng dầu hóa thạch.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) lại kiến nghị kéo dài thời gian áp dụng đến hết năm 2026 hoặc ít nhất đến ngày 30/9/2026 nhằm tạo sự ổn định tâm lý cho doanh nghiệp và người dân. Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ cần sớm xây dựng chiến lược và giải pháp căn cơ bảo đảm an ninh năng lượng, theo tinh thần Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị.
Cùng quan điểm với đại biểu Tạ Văn Hạ, đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng cần thúc đẩy tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang năng lượng xanh. Cùng với đó, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường để tránh tình trạng “tát nước theo mưa”, khi giá xăng dầu tăng thì giá hàng hóa tăng theo nhưng khi xăng dầu giảm thì giá vẫn neo ở mức cao.
Đồng thời, do việc miễn giảm thuế có thể khiến giá xăng dầu trong nước thấp hơn một số nước lân cận, đại biểu khuyến nghị cần tăng cường kiểm soát và phòng chống buôn lậu xăng dầu, thậm chí xem xét áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi buôn lậu trong bối cảnh nguy cơ khủng hoảng năng lượng.
 |
| Toàn cảnh phiên họp. |
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) cho rằng nên giữ thời hạn áp dụng đến 30/6/2026 như đề xuất ban đầu của Chính phủ.
Theo đại biểu, nếu giảm thuế theo tờ trình của Chính phủ, ngân sách nhà nước sẽ giảm thu khoảng 7.300 tỷ đồng mỗi tháng; nếu áp dụng trong khoảng 2,5 tháng thì số hụt thu khoảng 18.250 tỷ đồng. Với 8.000 tỷ đồng đã xử lý trước đó, tổng số hụt thu dự kiến khoảng 26.250 tỷ đồng, tạo áp lực lớn đối với cân đối tài khóa.
Điều này có thể ảnh hưởng đến đầu tư phát triển, chi đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội, làm tăng áp lực vay nợ công và tác động đến tăng trưởng dài hạn. Vì vậy đại biểu đề nghị giữ thời hạn đến 30/6/2026 nhưng giao Thủ tướng Chính phủ quyền quyết định kéo dài hoặc dừng áp dụng tùy tình hình thực tế.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng kiến nghị Chính phủ cơ cấu lại nguồn thu, tăng cường chống thất thu, khai thác các lĩnh vực mới như kinh tế số, đồng thời ưu tiên chi ngân sách cho các dự án hạ tầng trọng điểm có tính lan tỏa cao.
Tiếp thu ý kiến các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, qua thảo luận tại tổ và tại hội trường, các đại biểu Quốc hội thống nhất rất cao với việc ban hành nghị quyết trong thời gian ngắn để ứng phó với biến động của thị trường. Đồng thời, ủng hộ Chính phủ điều hành một cách rất là linh hoạt, phù hợp với những diễn biến của tình hình thị trường.
Một số ý kiến còn khác nhau chủ yếu liên quan đến thời gian hiệu lực của nghị quyết. Bộ trưởng khẳng định, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, tổng hợp tiếp thu để báo cáo Chính phủ và cơ quan thẩm định.
