Đưa thuế xăng dầu về 0%: Góp phần đảm bảo an ninh năng lượng

Đại biểu Lê Mạnh Hùng (đoàn Hải Phòng), Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Đảm bảo nguồn cung xăng dầu thông suốt

Thảo luận tổ, đại biểu Lê Mạnh Hùng (đoàn Hải Phòng), Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam đang chịu tác động lớn từ khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông. Hiện nhu cầu xăng dầu trong nước khoảng 750 triệu m³ mỗi tháng; trong đó hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng khoảng 70%, còn lại 30% phải nhập khẩu.

Theo đại biểu, Chính phủ đã xác định mục tiêu hàng đầu là bảo đảm an ninh năng lượng dựa trên ba trụ cột: bảo đảm đủ nguồn cung; không để đứt gãy trong khủng hoảng và bảo đảm người dân được tiếp cận xăng dầu với mức giá phù hợp, hạn chế tác động đến kinh tế vĩ mô.

Theo đó, Chính phủ đã triển khai nhiều nhóm giải pháp như hoàn thiện cơ chế, chính sách về thuế và điều hành thị trường; tăng dự trữ và bảo đảm nguồn cung trong nước; yêu cầu các nhà máy lọc dầu vận hành tối đa công suất; đa dạng hóa nguồn nhập khẩu ngoài khu vực ASEAN; kiểm soát hệ thống phân phối với 26 thương nhân đầu mối, 265 thương nhân phân phối và cả nước có 17.200 cửa hàng xăng dầu, đảm bảo nguồn cung thông suốt, không bị gián đoạn.

Nhà nước đã sử dụng khoảng 5.600 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu để ổn định giá bán lẻ và kết hợp công cụ thuế nhằm hạn chế tác động tới chỉ số giá tiêu dùng. Đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và tiết kiệm năng lượng, trong đó số phương tiện sử dụng điện đã tăng hơn 200.000 xe.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, số ngày dự trữ xăng dầu đã tăng từ khoảng 15 ngày lên 26 ngày; giá xăng dầu trong nước vẫn duy trì thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Về dài hạn, Việt Nam định hướng giảm phụ thuộc nhập khẩu năng lượng sơ cấp từ 43,9% xuống khoảng 30% vào năm 2030.

Đại biểu Lê Mạnh Hùng cũng đề nghị các đại biểu Quốc hội ủng hộ Nghị quyết về cơ chế điều hành thuế, phí đối với xăng dầu, đồng thời tăng cường phân cấp, tạo điều kiện để Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ chủ động, linh hoạt hơn trong điều hành kinh tế vĩ mô và bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường thế giới biến động nhanh và khó lường.

Chủ động ứng phó với các biến động

Thảo luận về nội dung trên, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) cho rằng, trong bối cảnh các xung đột trên thế giới đang tác động mạnh đến thị trường năng lượng, Việt Nam cần đặc biệt quan tâm đến bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo đại biểu, việc hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 là định hướng đúng, song cần có chính sách phù hợp để phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, tránh tình trạng "găm hàng, đội giá".

Đại biểu nhấn mạnh cần có chính sách kiểm soát cung - cầu, tránh tình trạng găm hàng, tăng giá đột biến. Đồng thời, cần tiếp tục huy động tối đa các nguồn điện hiện có như thủy điện, nhiệt điện và năng lượng tái tạo.

Cho rằng Chính phủ đang điều hành rất linh hoạt, đại biểu Thu Hà đồng tình cao với đề xuất giảm thuế về 0 đối với xăng dầu. Theo đại biểu, giá xăng dầu vừa qua được điều hành kịp thời, có biện pháp kiểm soát và hạ giá bán khiến người dân yên tâm và tin tưởng vào công tác điều hành.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng cho rằng cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực năng lượng, nhất là năng lượng tái tạo, bởi hiện nay nhiều dự án còn mất nhiều thời gian trong các thủ tục phê duyệt.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh).

Thảo luận tại tổ, đại biểu Lê Hồng Hà (đoàn Hà Nội) nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Nghị quyết về cơ chế thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay để xử lý tình huống phát sinh, ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời đề nghị Chính phủ được chủ động hơn trong điều hành khi giá nhiên liệu biến động bất thường.

Cùng quan điểm, đại biểu Tô Huy Vũ (đoàn Hà Nội) cho rằng an ninh năng lượng là vấn đề quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng 11-12% mỗi năm. Do đó, cần chiến lược dự trữ năng lượng đủ mạnh và hệ thống điện phải đi trước một bước để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Trước đó, ngày 9/4/2026, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Theo đề xuất của Chính phủ, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut sẽ được giảm về 0 đồng. Đồng thời, xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào; thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được đề xuất áp dụng mức 0%.