Tín dụng và bài toán tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026 - 2030

Diễn đàn "Thị trường tín dụng và những vấn đề kinh tế vĩ mô". Ảnh: HD

Phát biểu tại Diễn đàn "Thị trường tín dụng và những vấn đề kinh tế vĩ mô" do Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức vào ngày 24/12/2025, chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực - thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng trong lựa chọn mô hình tăng trưởng, nơi tín dụng cần được đặt đúng vị trí trong tổng thể chiến lược phát triển dài hạn.

Theo TS. Cấn Văn Lực, để đạt mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045, Việt Nam không thể tiếp tục đi theo lối mòn tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn và lao động, mà phải dịch chuyển sang dựa vào năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), cải cách thể chế và khoa học công nghệ.

TS. Cấn Văn Lực dự báo tăng trưởng GDP giai đoạn 2026 - 2030 có thể đạt 9 đến 10% trong kịch bản cao, với đóng góp của TFP lên tới 53%.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm yếu mang tính cấu trúc của nền kinh tế, bao gồm mức độ phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài, tỷ lệ nội địa hóa chỉ khoảng 37%, cùng nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình khi năng lực cạnh tranh chưa có đột phá thực chất.

Chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực cho rằng, cấp thiết phải nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng tăng trưởng. Ảnh: HD

Liên quan đến tín dụng, TS. Cấn Văn Lực khẳng định không có cơ sở khoa học để kết luận rằng tăng trưởng tín dụng phải luôn gấp đôi tăng trưởng GDP. Ngưỡng tín dụng/GDP an toàn đối với khu vực ASEAN chỉ khoảng 96,5%, trong khi Việt Nam đang phụ thuộc quá lớn vào kênh ngân hàng, với hơn 50% nguồn vốn cho nền kinh tế đến từ tín dụng.

Theo TS. Cấn Văn Lực, đây là một sự mất cân đối cần sớm được điều chỉnh bằng chiến lược tổng thể về huy động và phân bổ nguồn lực, gắn chặt với phát triển thị trường vốn. Cùng với đó là phải nâng cao năng lực quản lý, giám sát hệ thống tài chính, quan tâm hơn đến rủi ro hệ thống, rủi ro chéo, an toàn vốn và áp dụng nhiều hơn các thông lệ tốt, các chuẩn mực quốc tế....

Cùng quan điểm thận trọng với việc mở rộng tín dụng bằng mọi giá, TS. Lê Xuân Sang - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới phân tích, hiệu suất tín dụng/GDP của Việt Nam đã giảm đáng kể trong suốt 40 năm qua. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở hiện tượng rò rỉ tín dụng sang các kênh phi sản xuất, khiến hiệu quả sử dụng vốn suy giảm và rủi ro hệ thống gia tăng.

TS. Lê Xuân Sang cho biết, giai đoạn 2021–2025 dù chịu nhiều cú sốc, nền kinh tế vẫn đạt tăng trưởng tương đối cao, song mặt bằng lãi suất đã biến động mạnh, đạt đỉnh vào giữa năm 2023. Việt Nam có lợi thế quan trọng là tỷ lệ tiết kiệm trong nước cao hơn đầu tư, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng mà không gây bất ổn lớn. Đồng thời, mức nợ công hiện nay vẫn ở ngưỡng thấp so với nhiều quốc gia, mở ra không gian cho đầu tư công đóng vai trò “vốn mồi”.

Tuy nhiên, theo TS. Lê Xuân Sang, trong 5 - 10 năm tới, Việt Nam cần tập trung đa dạng hóa nguồn vốn thông qua thị trường chứng khoán, phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực có lợi thế so sánh cao như năng lượng tái tạo, thương mại điện tử và hệ sinh thái ươm tạo công nghệ. Những lĩnh vực này có khả năng nâng cao năng suất mà ít tạo áp lực lạm phát, qua đó giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Ở góc độ giám sát vĩ mô, các chuyên gia từ Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia nhận định năm 2025 là năm bản lề, tạo đà thể chế cho giai đoạn 2026–2030. Theo đánh giá, thị trường tài chính năm 2024 đã phát huy vai trò dẫn vốn với tăng trưởng tín dụng đạt 15,08%, vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng 21,2%. Việc Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi có hiệu lực từ tháng 7/2024 được xem là bước tiến quan trọng trong giảm sở hữu chéo và nâng cao minh bạch hệ thống.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rủi ro mới nổi từ an ninh mạng tài chính sau những sự cố lớn đầu năm 2024, gây thiệt hại đáng kể cho nhà đầu tư. Với kỳ vọng từ việc thị trường chứng khoán được nâng hạng, các chuyên gia cho rằng cần vận hành hiệu quả hệ thống KRX, mở rộng niêm yết doanh nghiệp công nghệ cao và kiểm soát chặt dòng vốn vào bất động sản.

TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề nghị cơ chế để phát triển tín dụng xanh. Ảnh: HD

Từ góc nhìn phía ngân hàng, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, áp lực cân đối kỳ hạn và đảm bảo an toàn hệ thống ngày càng lớn khi tín dụng tiếp tục được kỳ vọng gánh vai trò thúc đẩy tăng trưởng. Dù chủ trương về tăng trưởng xanh đã được đặt ra từ nhiều năm, nhưng thực tế triển khai tín dụng xanh vẫn gặp nhiều rào cản, từ thiếu nguồn vốn dài hạn, tiêu chí phân loại chưa thống nhất, đến hạn chế về năng lực thẩm định và dữ liệu môi trường.

Theo đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nếu không sớm hoàn thiện khung chính sách và công cụ hỗ trợ, tín dụng xanh khó có thể trở thành động lực tăng trưởng thực chất trong giai đoạn tới.

Cũng tại Diễn đàn, các chuyên gia đều cho rằng, tăng trưởng tín dụng giai đoạn 2026 - 2030 không thể tiếp tục chạy theo quy mô, mà buộc phải chuyển sang chiều sâu, gắn với tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao hiệu quả phân bổ và kiểm soát rủi ro hệ thống. Khi tín dụng được đặt đúng vai trò trong một cấu trúc tài chính cân bằng hơn, với thị trường vốn và đổi mới sáng tạo làm trụ cột, tăng trưởng kinh tế Việt Nam sẽ đạt được theo các mục tiêu đề ra.