Tạo sức bật cho doanh nghiệp, mở đường tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Muốn tạo bước nhảy tăng trưởng, doanh nghiệp phải chuyển từ phát triển đơn lẻ sang liên kết nguồn lực, chuẩn hóa nội lực và tìm kiếm đối tác phù hợp. Ảnh minh họa

Khi yêu cầu tăng trưởng bước sang một nấc cao hơn, dư địa phát triển từ cách làm cũ sẽ ngày càng hạn chế. Động lực mới phải được tạo ra từ năng suất, quy mô doanh nghiệp, chất lượng dòng vốn và khả năng kết nối thị trường. Trong bức tranh ấy, doanh nghiệp nhỏ và vừa có vai trò đặc biệt do chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam.

Muốn tăng trưởng nhanh, doanh nghiệp phải đủ sức hấp thụ vốn

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME), khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay nằm ở khả năng tiếp cận đối tác chiến lược, công nghệ, tiêu chuẩn quản trị, thị trường, hệ thống phân phối và các chuỗi cung ứng lớn. Phát triển riêng lẻ khiến doanh nghiệp khó tạo bước nhảy về quy mô.

Ở chiều ngược lại, khi kết nối đúng đối tác, đúng nguồn lực và đúng cơ hội, quá trình tăng trưởng có thể được rút ngắn đáng kể. Đây là điểm quan trọng khi đặt khu vực doanh nghiệp vào yêu cầu tăng trưởng 2 con số: nguồn lực cần được dịch chuyển tới những doanh nghiệp có khả năng sử dụng vốn hiệu quả, mở rộng sản xuất nhanh và tạo thêm giá trị cho nền kinh tế.

Bài toán nổi bật nhất vẫn là vốn. Theo ông Phạm Đức Dũng, Giám đốc Trung tâm M&A và tái cấu trúc, Công ty cổ phần chứng khoán Sài Gòn-Hà Nội, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, song chưa tới 10% tiếp cận được vốn vay ngân hàng. Tỷ lệ tương ứng ở nhóm doanh nghiệp lớn vượt 50%.

Khoảng cách ấy phản ánh một vấn đề sâu hơn: thị trường có vốn, song nhiều doanh nghiệp chưa đủ điều kiện để hấp thụ các dòng vốn lớn. Quản trị gia đình, thiếu tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính chưa đạt chuẩn, phương án kinh doanh thiếu tính thuyết phục đang trở thành những điểm nghẽn. Muốn tăng trưởng nhanh, trước hết doanh nghiệp phải nâng cấp năng lực từ bên trong.

Vì vậy, tín dụng ngân hàng khó có thể là con đường duy nhất. Doanh nghiệp cần mở rộng sang vốn trung và dài hạn, vốn cổ phần, hợp tác đầu tư, M&A cùng các cấu trúc tài chính phù hợp từng giai đoạn. Thị trường M&A cũng đang chuyển theo hướng lựa chọn kỹ hơn, khi nhà đầu tư ngày càng coi trọng chất lượng doanh nghiệp, khả năng sinh lời và năng lực thực thi kế hoạch tăng trưởng.

Theo ông Phạm Đức Dũng, M&A có thể được nhìn như “một cuộc hôn nhân”, còn đơn vị tư vấn đóng vai trò kết nối. Một đối tác phù hợp cần được lựa chọn dựa trên vốn, văn hóa, tầm nhìn, định hướng thị trường và khả năng đồng hành. Khi chuẩn bị bài bản, M&A có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường, nâng cấp quản trị và gia tăng giá trị.

Trường hợp Công ty cổ phần Công nghiệp BaF Việt Nam cho thấy, tác động lan tỏa của dòng vốn phù hợp. SHS đã tư vấn doanh nghiệp huy động 40 triệu USD từ IFC với kỳ hạn 5 năm, lãi suất cố định 5,25%/năm. Sau thương vụ, quy mô trang trại, doanh thu và đàn lợn tăng mạnh, đồng thời uy tín quốc tế mở thêm cơ hội tiếp cận các định chế tài chính châu Âu.

Tuy nhiên, dòng vốn lớn luôn đi kèm yêu cầu cao về minh bạch. Luật sư Trần Diệu Thúy - Giám đốc điều hành Công ty Luật TNHH FIBI cảnh báo nhiều rủi ro pháp lý có thể khiến thương vụ đổ vỡ, từ tư cách cổ đông, công nợ tiềm ẩn, quyền sở hữu tài sản đến cam kết của nhân sự chủ chốt và vấn đề sở hữu trí tuệ.

Khoảng cách định giá cũng thường trở thành nút thắt. Người sáng lập nhìn vào công sức, thương hiệu, quan hệ và giá trị đã gây dựng; nhà đầu tư quan tâm dòng tiền, lợi nhuận tương lai và mức độ rủi ro. Để tìm được tiếng nói chung, doanh nghiệp cần chuyển từ đánh giá cảm tính sang dữ liệu, mô hình tài chính và kế hoạch kinh doanh có khả năng chứng minh bằng kết quả.

Đi vào chuỗi giá trị để mở rộng không gian tăng trưởng

Tăng trưởng 2 con số sẽ khó bền vững nếu doanh nghiệp chỉ mở rộng quy mô trong thị trường quen thuộc. Không gian mới nằm ở chuỗi cung ứng lớn, thị trường xuất khẩu, mạng lưới phân phối quốc tế và khả năng trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn. Muốn bước vào những sân chơi ấy, doanh nghiệp Việt cần nâng chuẩn sản phẩm, quản trị, tài chính và năng lực thực thi.

Câu chuyện của bà Phạm Thị Phương, Giám đốc Công ty TNHH Ecopillo Eternal Việt Nam cho thấy rõ quá trình này. Trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp duy trì tăng trưởng doanh thu khoảng 5-10%, trong khi mục tiêu cả năm đạt 20-30%. Doanh nghiệp đang hướng tới mở rộng B2B, phủ thị trường toàn quốc giai đoạn 2026-2030 và từng bước tiến ra thị trường quốc tế.

Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá, Ecopillo lựa chọn nâng chất lượng sản phẩm lõi, sử dụng 100% Lyocell, chú trọng kỹ thuật gia công 4 mũi kim/cm, dùng chỉ lụa 120s và hoàn thiện chứng nhận ISO 9001:2015. Hướng đi này cho thấy muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp phải chủ động đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ngay từ bên trong hoạt động sản xuất.

Một dư địa đáng chú ý khác đến từ kết nối Việt Nam - Nhật Bản. Theo bà Phi Thị Hoa, Trưởng Văn phòng đại diện HANOISME tại Nhật Bản, CEO One Value, nhu cầu M&A Việt - Nhật tăng từ 200 nhu cầu năm 2025 lên gần 300 nhu cầu năm 2026. Nhà đầu tư Nhật Bản đặc biệt quan tâm doanh nghiệp B2B trong sản xuất nguyên vật liệu, logistics, kho bãi, viễn thông và dịch vụ doanh nghiệp.

Cơ hội còn mở theo chiều ngược lại khi doanh nghiệp Việt bắt đầu quan tâm khả năng mua lại doanh nghiệp Nhật Bản. Nhật Bản có khoảng 5 triệu doanh nghiệp, trong đó khoảng 2,5 triệu doanh nghiệp có người sáng lập trên 70 tuổi và chưa có người kế nghiệp. Đây có thể trở thành thị trường M&A giàu tiềm năng cho doanh nghiệp Việt đủ năng lực tài chính, quản trị và kinh nghiệm quốc tế.

Theo bà Phi Thị Hoa, để bước vào những thương vụ như vậy, doanh nghiệp Việt phải kiên nhẫn, chính xác và minh bạch; đặc biệt coi trọng chữ tín, quan hệ, độ chính xác của thông tin và tuân thủ pháp luật. Những yêu cầu ấy cũng chính là chuẩn mực doanh nghiệp cần đạt tới nếu muốn mở rộng quy mô, thu hút vốn dài hạn và bước sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số vì thế cần được nhìn từ năng lực tăng trưởng của từng doanh nghiệp. Khi hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng năng suất, mở rộng đơn hàng, tiếp cận vốn tốt hơn, phát triển nhà cung ứng và nâng tỷ lệ nội địa hóa, hiệu ứng cộng hưởng sẽ tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Kết nối nguồn lực, chuẩn hóa nội lực và vươn ra chuỗi giá trị chính là con đường để chuyển khát vọng tăng trưởng thành năng lực tăng trưởng thực chất.