Doanh nghiệp tìm chỗ đứng trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI

Doanh nghiệp Việt tìm nhiều giải pháp để chen chân vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI. Ảnh: H.Dịu

Vượt qua mạng lưới nhà cung cấp đã được thiết lập

Sự hiện diện ngày càng lớn của các tập đoàn đa quốc gia đang mở ra thị trường đáng kể cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Tuy nhiên, từ việc thu hút được các dự án FDI đến hình thành mạng lưới nhà cung cấp trong nước vẫn là một khoảng cách không nhỏ.

Tại tọa đàm về kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu cách đây ít lâu, bà Trương Thị Chí Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) chỉ ra rằng, phần lớn tập đoàn đa quốc gia đã có mạng lưới nhà cung cấp ổn định trước khi đầu tư vào Việt Nam. Vì thế, doanh nghiệp Việt không chỉ phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn cần chứng minh được lợi thế đủ sức thuyết phục khách hàng thay đổi hoặc mở rộng mạng lưới đối tác hiện hữu.

Thực tế này đòi hỏi doanh nghiệp trong nước phải xác định rõ thị trường mục tiêu, lựa chọn sản phẩm phù hợp và xây dựng lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ trông chờ vào xu hướng nội địa hóa. Trong đó, kinh nghiệm của những doanh nghiệp đã tham gia chuỗi cung ứng FDI cho thấy yêu cầu về năng lực sản xuất và khả năng duy trì quan hệ với khách hàng ngày càng gắn bó chặt chẽ.

Với Công ty TNHH Dụng cụ An Mi, doanh nghiệp chuyên sản xuất dụng cụ cắt gọt kim loại phục vụ ngành cơ khí chính xác, sau 17 năm hoạt động, khoảng 70% khách hàng của An Mi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Bà Nguyễn Nguyệt Anh, Giám đốc Công ty TNHH Dụng cụ An Mi cho biết, doanh nghiệp đã trở thành nhà cung cấp cấp 1 cho Samsung từ năm 2015. Tuy nhiên, bên cạnh việc phục vụ trực tiếp Samsung, An Mi còn tìm kiếm cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp trong mạng lưới liên quan.

Để đáp ứng yêu cầu của từng nhóm khách hàng, An Mi lựa chọn chuyên môn hóa hoạt động sản xuất. Theo đó, nhà máy tại Hưng Yên tập trung vào các ngành ô tô, xe máy, hàng không - vũ trụ và an ninh - quốc phòng, trong khi nhà máy mới khánh thành ngày 15/10/2026 tại Bắc Ninh hướng đến công nghiệp 3C, gồm máy tính, thiết bị truyền thông và điện tử tiêu dùng.

Bà Nguyễn Nguyệt Anh cho rằng, hai lĩnh vực có những yêu cầu khác nhau về sản xuất và quản trị, đòi hỏi doanh nghiệp phải tổ chức năng lực cung ứng phù hợp với từng nhóm khách hàng. Đặc biệt, khi cạnh tranh với những nhà cung cấp đã có quan hệ lâu năm với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp Việt cần tạo ra sự khác biệt thực chất, không chỉ ở sản phẩm mà còn ở khả năng đáp ứng ổn định các yêu cầu của đối tác.

Tại Công ty cổ phần Bách Liên, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật tư, thiết bị và dịch vụ bảo trì, sửa chữa, vận hành nhà máy (MRO) với thương hiệu VietMRO, bà Trần Thị Thương Huyền, Giám đốc Công ty cho biết, doanh nghiệp hiện phục vụ hơn 1.000 khách hàng, phần lớn là các nhà máy FDI và nhà máy lớn trong nước, đồng thời kết nối mạng lưới hơn 15.000 nhà cung ứng trong nước và toàn cầu.

Theo bà Trần Thị Thương Huyền, lợi thế không đơn thuần là sở hữu mạng lưới rộng, mà nằm ở khả năng điều phối nguồn cung, xác định đúng sản phẩm, đúng tiêu chuẩn và giao hàng đúng thời điểm. Nên để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng FDI, doanh nghiệp Việt Nam phải xây dựng năng lực vận hành ổn định, minh bạch và có thể mở rộng khi nhu cầu tăng lên.

Tạo năng lực làm chủ công nghệ

Chia sẻ từ kinh nghiệm của doanh nghiệp, theo ông Lê Quý Khả, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc TOMECO, hành trình tham gia thị trường quốc tế của doanh nghiệp gắn với quá trình học hỏi từ những khách hàng có yêu cầu kỹ thuật khắt khe.

Ông Lê Quý Khả cho biết, đơn hàng xuất khẩu đầu tiên cho Eilbeck Cranes của Australia năm 2007 giúp doanh nghiệp tiếp cận các yêu cầu về tiêu chuẩn, hồ sơ và đóng gói quốc tế. Đến năm 2012, quá trình hợp tác với GE thúc đẩy TOMECO đưa hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 vào thực tế sản xuất. Sau đó, yêu cầu từ các đối tác Greens Combustion và Novaref tiếp tục đặt ra việc nâng cấp quy trình hàn theo tiêu chuẩn ISO 3834 và ASME IX.

Đặc biệt, khi phát triển thị trường Hoa Kỳ, TOMECO phải đáp ứng quy trình phê duyệt sản phẩm PPAP. Theo doanh nghiệp, việc hoàn thiện 6 mẫu sản phẩm đầu tiên mất gần một năm, nhưng sang năm thứ hai, số mã sản phẩm được phê duyệt đã vượt 40. Hiện TOMECO cho biết mỗi tháng xuất khẩu từ 6-8 container hàng đến Chicago (Hoa Kỳ).

Theo ông Lê Quý Khả, chính những yêu cầu ngày càng cao từ đối tác đã thúc đẩy TOMECO tiếp tục đầu tư công nghệ và nâng năng lực chế tạo. Tại Nhà máy TOMECO SI ở Khu công nghiệp Hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP), doanh nghiệp tập trung phát triển cơ khí chính xác, gia công các chi tiết lớn và sản xuất sản phẩm OEM phục vụ xuất khẩu. Đây là những công đoạn trước đó TOMECO còn phải phụ thuộc một phần vào các đơn vị gia công bên ngoài.

Việc chủ động hơn trong sản xuất giúp doanh nghiệp tăng khả năng tiếp nhận những yêu cầu kỹ thuật phức tạp, đồng thời kiểm soát chất lượng và tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, đầu tư thiết bị mới chỉ là một phần trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chia sẻ về tiêu chuẩn chất lượng, ông Jackson Woo, Tổng Giám đốc SGS Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp Việt Nam cần xác định rõ thứ tự ưu tiên khi phân bổ nguồn lực cho đất đai, công nghệ, nhân lực, nguyên vật liệu và hệ thống quản lý chất lượng. Trong đó, việc tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế thông qua đào tạo, thử nghiệm và chứng nhận có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng độ tin cậy với khách hàng toàn cầu.

Cùng quan điểm về yêu cầu nâng cao năng lực nội tại, ông Trương Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) đánh giá, việc doanh nghiệp trong nước chủ động cập nhật công nghệ, đầu tư cơ sở sản xuất cho thấy nỗ lực đáp ứng nhu cầu của thị trường Việt Nam và quốc tế. Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần tiếp tục nâng khả năng tiếp nhận kỹ thuật mới, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh năng lực của từng doanh nghiệp, việc hình thành mạng lưới liên kết trong nước cũng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Về vấn đề này, ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhấn mạnh rằng bên cạnh việc tham gia chuỗi giá trị do doanh nghiệp nước ngoài đứng đầu, cần hình thành những mạng lưới liên kết giữa các doanh nghiệp Việt Nam, tiến tới có thêm doanh nghiệp trong nước đủ khả năng giữ vai trò dẫn dắt chuỗi sản xuất.

Theo ông Phan Đức Hiếu, các doanh nghiệp lớn cần phát huy vai trò hỗ trợ, kết nối doanh nghiệp nhỏ hơn. Đồng thời, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải xây dựng tác phong quản trị chuyên nghiệp, minh bạch thông tin tài chính và có tư duy phát triển dài hạn. Những yếu tố này không chỉ phục vụ yêu cầu quản lý mà còn tạo thuận lợi khi vay vốn, đấu thầu và hợp tác với đối tác.