Nhà máy thông minh và phép thử năng lực doanh nghiệp Việt

Các đại biểu thảo luận tại Diễn đàn.

Bắt đầu từ năng lực quản trị

Trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế lần thứ 11 về Cơ khí chính xác và sản xuất chế tạo - MTA Hanoi 2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), ngày 14/10/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) phối hợp với Công ty Dịch vụ Triển lãm SES Việt Nam tổ chức Diễn đàn với chủ đề “Tăng cường liên kết doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam nhằm thúc đẩy nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững”.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Chu Việt Cường, đại diện Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, dù đã có bước tiến trong sản xuất linh kiện và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, trình độ công nghệ và quản trị của nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vẫn hạn chế.

Khảo sát năm 2024 của Bộ Công Thương trên phạm vi 7.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cho thấy, chỉ khoảng 20% doanh nghiệp có chứng nhận ISO 9000 về quản lý chất lượng, 9% có chứng nhận ISO 14000 về quản lý môi trường. Tỷ lệ áp dụng các công cụ quản trị như Lean, Six Sigma, quản lý chất lượng toàn diện (TQM) hay bảo trì năng suất toàn diện (TPM) chỉ khoảng 1-2%.

Đáng chú ý, hơn 30% doanh nghiệp vẫn sử dụng hoàn toàn máy móc điều khiển thủ công, trên 50% sử dụng thiết bị bán tự động, trong khi chỉ hơn 10% có thiết bị tự động hóa và chưa đến 10% ứng dụng robot trong dây chuyền sản xuất.

Từ kinh nghiệm sản xuất dụng cụ cắt công nghiệp, bà Nguyễn Nguyệt Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dụng cụ An Mi đặt ra vấn đề: “Sản xuất được chưa phải là cung ứng được”.

Bà Nguyễn Nguyệt Anh Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dụng cụ An Mi.

Theo bà Nguyễn Nguyệt Anh, năng lực sản xuất được đánh giá bằng khả năng làm ra sản phẩm đáp ứng bản vẽ kỹ thuật. Trong khi đó, năng lực cung ứng đòi hỏi doanh nghiệp giao hàng đúng, đủ, đều đặn và chứng minh được chất lượng qua từng lô hàng.

Nếu một đơn hàng có thể phụ thuộc vào tay nghề của vài công nhân giỏi thì hệ thống cung ứng chuyên nghiệp phải duy trì hiệu quả ngay cả khi nhân sự thay đổi hoặc sản lượng tăng đột biến. Các tập đoàn FDI không chỉ tìm kiếm sản phẩm đạt tiêu chuẩn mà còn quan tâm đến sự ổn định và khả năng quản trị rủi ro của nhà cung cấp.

Từ thực tế này, đại diện An Mi nhấn mạnh bộ tiêu chí QCDE gồm chất lượng (Quality), chi phí (Cost), giao hàng (Delivery) và môi trường (Environment).

Theo đó, doanh nghiệp phải chuyển từ kiểm tra thành phẩm sang kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất; từ báo giá đơn thuần sang minh bạch chi phí và liên tục cải tiến; từ sản xuất tích trữ sang vận hành linh hoạt trước biến động đơn hàng. Đồng thời, yêu cầu về môi trường, năng lượng và phát thải carbon cũng trở thành điều kiện quan trọng để tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Để đáp ứng những tiêu chí này, An Mi nâng cấp đồng thời thiết bị và hệ thống quản trị, triển khai ISO, 5S, hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), camera AI và truy xuất nguồn gốc. Theo số liệu doanh nghiệp công bố, tỷ lệ giao hàng đúng hạn đạt 95%, tỷ lệ lỗi dưới 1% và thời gian truy xuất một lô hàng dưới 30 phút.

Xây dựng chuỗi cung ứng thông minh

Chia sẻ tại diễn đàn, bà Trần Thị Thương Huyền, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bách Liên (VietMRO) cho biết, doanh nghiệp có 20 năm hoạt động trong lĩnh vực MRO, cung cấp sản phẩm, vật tư, thiết bị và dịch vụ bảo trì, sửa chữa, vận hành nhà máy.

Theo đại diện VietMRO, một nhà máy có thể phát sinh hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn nhu cầu vật tư. Đôi khi, chỉ thiếu một linh kiện nhỏ cũng khiến thiết bị lớn phải dừng, ảnh hưởng cả dây chuyền sản xuất. Vì vậy, MRO không chỉ là mua bán vật tư hay bảo trì thiết bị mà còn là một phần hạ tầng công nghiệp, giúp nhà máy vận hành liên tục.

Từ kinh nghiệm phục vụ hơn 1.000 khách hàng, phần lớn là nhà máy FDI và các nhà máy lớn trong nước, VietMRO nhận thấy điều khách hàng cần không đơn thuần là thêm nhà cung cấp mà là đối tác đáp ứng đồng thời 5 yêu cầu: đúng, nhanh, rộng, ổn định và minh bạch.

Bà Trần Thị Thương Huyền Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bách Liên (VietMRO)

Trong đó, đúng là bảo đảm mã hàng, thông số, tiêu chuẩn kỹ thuật; nhanh là rút ngắn thời gian tìm kiếm và cung ứng; rộng là khả năng huy động nguồn hàng; ổn định là duy trì chất lượng khi quy mô tăng; còn minh bạch là kiểm soát thông tin, tiến độ và nguồn gốc sản phẩm.

Hiện VietMRO kết nối hơn 15.000 nhà cung ứng trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Thương Huyền, mạng lưới lớn chưa tự tạo ra lợi thế cạnh tranh. Điều quyết định là khả năng điều phối nguồn cung hiệu quả. Vì vậy, Công ty phát triển 3 trụ cột gồm dữ liệu (Data), mạng lưới (Network) và năng lực thực thi (Execution).

Đại diện VietMRO nhấn mạnh, tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp bước vào chuỗi cung ứng, nhưng sự tin cậy tích lũy qua hàng nghìn giao dịch mới giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng vị thế trong chuỗi.

Cũng về vấn đề này, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch HANSIBA cho rằng, yêu cầu đối với công nghiệp hỗ trợ Việt Nam không chỉ là tăng số doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng mà còn phải nâng cao năng lực thực chất về công nghệ, quản trị và khả năng đáp ứng đơn hàng. Doanh nghiệp FDI có lợi thế về công nghệ, quản trị và mạng lưới khách hàng quốc tế, trong khi doanh nghiệp Việt Nam có khả năng thích ứng, am hiểu thị trường. Để phát huy những lợi thế này, hai khu vực cần hợp tác lâu dài thay vì chỉ mua bán đơn thuần.

Theo đại diện HANSIBA, doanh nghiệp trong nước cần đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng suất và kiểm soát chất lượng. Đồng thời, doanh nghiệp FDI cần chia sẻ sớm kế hoạch sản xuất, yêu cầu kỹ thuật và nhu cầu mua hàng để nhà cung ứng Việt Nam chủ động đầu tư thiết bị, nhân lực và hệ thống quản trị.

Ông Nguyễn Vân cũng nhấn mạnh việc tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, hình thành năng lực cung ứng đồng bộ để đáp ứng đơn hàng quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao.

Trong khi đó, bà Nguyễn Nguyệt Anh đề xuất các hiệp hội thúc đẩy hình thành cụm liên kết cung ứng; cơ quan quản lý hỗ trợ chi phí chứng nhận xanh, đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu nguyên liệu; còn các tập đoàn FDI cần cam kết đơn hàng dài hạn để nhà cung ứng trong nước yên tâm đầu tư.