Tài chính số: Minh bạch dòng chảy thanh toán, số hóa hoạt động kinh doanh

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chia sẻ về tài chính số. Ảnh: Q.Đ

Hỗ trợ tiểu thương số hóa hoạt động kinh doanh

Ngày 26/5/2026, tại buổi họp báo công bố chương trình Ngày Tài chính số 2026 với chủ đề “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số” do Báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) tổ chức, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, chương trình “Ngày Không tiền mặt” đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử trong việc thay đổi thói quen thanh toán của người dân Việt Nam.

Từ những ngày đầu còn bỡ ngỡ với mã QR hay ví điện tử, đến cuối năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 25,2 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt với giá trị đạt trên 362 triệu tỷ đồng.

Sau 7 năm triển khai, chương trình đã góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, thúc đẩy thanh toán số trong đời sống hằng ngày và đóng góp tích cực vào kết quả thực hiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định số 1813/QĐ-CP của Chính phủ.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, năm 2026 đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng – tài chính. Trên nền tảng hạ tầng thanh toán đã được xây dựng vững chắc, chương trình năm nay hướng đến xây dựng hệ sinh thái “Tài chính số” toàn diện.

Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, triển khai nhiều chính sách mới liên quan đến quản lý tài khoản thanh toán, hóa đơn điện tử, quản lý thuế với hộ kinh doanh và thúc đẩy kinh tế tư nhân, nhu cầu tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại ngày càng cấp thiết.

Thanh toán số được xem là “cửa ngõ” để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận sâu hơn với hệ sinh thái tài chính hiện đại như tín dụng, tiết kiệm, quản lý dòng tiền, thương mại điện tử và các dịch vụ tài chính số khác.

Theo nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ, Trưởng ban tổ chức Ngày tài chính số 2026, việc nâng tầm, chuyển đổi từ “Ngày Không tiền mặt” sang “Ngày Tài chính số” chính là một bước chuyển tất yếu, phù hợp với xu thế phát triển của kỷ nguyên số và định hướng chiến lược của ngành ngân hàng.

Thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến tại các cửa hàng, trung tâm thương mại. Ảnh: T.H

Chính sự hội tụ của công nghệ dữ liệu, hạ tầng thanh toán liên ngân hàng thông suốt và sự khơi thông của chính sách đã mở ra cơ hội lớn để kết nối thanh toán không chỉ nội địa mà còn xuyên biên giới, bảo vệ dữ liệu cá nhân tối ưu và kiến tạo nên một không gian tài chính số an toàn tuyệt đối cho người sử dụng.

Hoàn thiện hạ tầng và hành lang pháp lý cho tài chính số

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Ngân hàng Nhà nước xác định việc hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia là “đòn bẩy” quyết định để thực hiện các mục tiêu tài chính vĩ mô của nền kinh tế.

Định hướng trọng tâm trong giai đoạn hiện nay tập trung vào 3 trụ cột chính. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thực thi các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ. Ngân hàng Nhà nước đang rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa tinh thần các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, đồng thời chú trọng tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi cho các thành phần kinh tế tham gia sâu rộng vào hệ sinh thái ngân hàng – tài chính.

Thứ hai, phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia an toàn, thông suốt và chuẩn hóa. Ngân hàng Nhà nước đang đẩy mạnh nâng cấp hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, đồng thời mở rộng hệ sinh thái thanh toán số phục vụ thanh toán trực tuyến.

Nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ, Trưởng ban tổ chức Ngày tài chính số 2026.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu chuyển đổi từ mã QR chuyển khoản đơn thuần sang chuẩn mã QR thanh toán áp dụng rộng khắp, bao gồm cả các điểm bán lẻ và chợ truyền thống. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu giao dịch số chính xác, phục vụ công tác điều hành vĩ mô và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Thứ ba, mở rộng hạ tầng thanh toán quốc tế và đảm bảo an ninh hệ thống. Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với các quốc gia trong khu vực và thế giới nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và du lịch phát triển.

Theo Ban tổ chức, Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, triển khai các chính sách mới liên quan đến quản lý tài khoản thanh toán, hóa đơn điện tử, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, thúc đẩy kinh tế tư nhân và phát triển tài chính toàn diện, nhu cầu tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại đang ngày càng cấp thiết, việc mở rộng thanh toán số và chuẩn hóa dữ liệu giao dịch cũng tạo điều kiện để hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ từng bước minh bạch hoạt động tài chính, nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận tín dụng chính thức và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.