Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh lý giải nguyên nhân doanh nghiệp rời thị trường

TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh. Ảnh: Thu Hòa

Số doanh nghiệp giải thể tăng trên 160% do làm sạch mã số thuế

Ngày 4/9, tại Phiên họp đánh giá tình hình kinh tế - xã hội tháng 8, 8 tháng đầu năm và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm tháng 9 năm 2026 của TP. Hồ Chí Minh, ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh đã thông tin về nguyên nhân doanh nghiệp giải thể tăng cao.

Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, trong 8 tháng năm 2026, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận khoảng 38.253 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 7,92% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, tổng vốn đăng ký tăng 20,7%, cao hơn tốc độ tăng về số doanh nghiệp.

Cùng với đó, có 13.582 doanh nghiệp hoạt động trở lại, dù giảm 2,9% so với cùng kỳ. Tổng số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường đạt 51.835 doanh nghiệp, tăng 4,9%.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Trong 8 tháng, có 9.703 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 164,46% và 33.390 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 7,82%. Tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 43.093 doanh nghiệp, tăng 24,4%.

Theo Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, tương quan giữa doanh nghiệp gia nhập và rút lui khỏi thị trường ở mức khoảng 10:8, cải thiện đáng kể so với đầu năm. Điều này cho thấy môi trường kinh doanh có chuyển biến tích cực, song mức tăng khá cao của số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng phản ánh khu vực doanh nghiệp vẫn đang chịu sức ép về chi phí, thị trường và khả năng duy trì hoạt động.

Kết quả khảo sát nhanh doanh nghiệp qua Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu phát triển và các hiệp hội ngành nghề cho thấy, tình trạng thu hẹp và rút lui không diễn ra đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp.

Về thị trường và đơn hàng, doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu đơn hàng mới, chiếm khoảng 39%; suy giảm nhu cầu tiêu dùng, khoảng 33%; giá nguyên vật liệu và chi phí logistics tăng cao, khoảng 50%; cùng với áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá thấp, khoảng 39%.

Về vốn và dòng tiền, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa phụ thuộc nhiều vào vốn vay nhưng gặp rào cản về tài sản thế chấp. Doanh nghiệp cũng chịu sức ép từ lãi suất vay vốn cao và kỳ hạn tín dụng chưa phù hợp với vòng quay vốn sản xuất, kinh doanh.

Áp lực từ chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính cũng là một nguyên nhân. Chi phí tuân thủ các quy định chuyên ngành, cùng với chi phí lao động và bảo hiểm xã hội tăng cao đã làm gia tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Trong khi đó, một bộ phận doanh nghiệp nhỏ còn hạn chế về vốn, công nghệ và trình độ quản trị nên gặp khó trong việc đáp ứng các yêu cầu mới về hóa đơn, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh và chuyển đổi số.

Theo lãnh đạo Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, nguyên nhân chủ yếu làm số lượng doanh nghiệp giải thể tăng vọt là yếu tố kỹ thuật, hành chính.

Cụ thể, sự gia tăng đột biến số doanh nghiệp giải thể có liên quan đến Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” theo Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục Thuế.

Chiến dịch nhằm xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng của doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động từ các năm trước nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Mục tiêu đến cuối năm 2026 xử lý tối thiểu 35% số hồ sơ tồn đọng thuộc trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế tại thời điểm 31/3/2026.

Tập trung giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

Theo đánh giá của Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, hoạt động của khu vực doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh trong 8 tháng đầu năm 2026 có sự đan xen giữa gia nhập, phục hồi và rút lui khỏi thị trường.

Số doanh nghiệp thành lập mới và hoạt động trở lại vẫn cao hơn số doanh nghiệp tạm ngừng và giải thể. Các doanh nghiệp này tập trung nhiều ở nhóm có vốn đăng ký nhỏ và một số ngành như bán buôn, bán lẻ; công nghiệp chế biến, chế tạo; xây dựng; dịch vụ chuyên môn; bất động sản và lưu trú, ăn uống.

Kết quả phỏng vấn một số hội ngành nghề cũng cho thấy mức độ khó khăn có sự phân hóa. Ngành tự động hóa và lương thực - thực phẩm được đánh giá tương đối ổn định; ngành cao su - nhựa phản ánh điều kiện kinh doanh khó khăn hơn; trong khi lĩnh vực bất động sản có triển vọng thận trọng hơn trong 6-12 tháng tới.

Theo Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, điều này tiếp tục khẳng định tình trạng thu hẹp và rút lui khỏi thị trường không diễn ra đồng đều giữa các ngành. Số liệu hiện có mới phản ánh về cơ cấu số lượng, chưa đủ cơ sở để kết luận các nhóm này có tỷ lệ rút lui khỏi thị trường cao hơn các nhóm khác. Do đó, chưa có cơ sở để đánh giá tình trạng doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong thời gian qua sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Tuy nhiên, các khó khăn của doanh nghiệp cần được phát hiện và quan tâm giải quyết đúng mức vì doanh nghiệp là chủ thể quan trọng nhất của nền kinh tế.

Theo đó, trọng tâm quản lý thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh xác định đúng nhóm doanh nghiệp còn khả năng hoạt động nhưng đang gặp khó khăn để tập trung tháo gỡ. Thành phố tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp về thị trường, vốn, thủ tục hành chính, mặt bằng, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị.

Các giải pháp được đề xuất gồm tăng khả năng tiếp cận vốn lưu động cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; kiến nghị các tổ chức tín dụng áp dụng kỳ hạn vay phù hợp với chu kỳ kinh doanh và giảm lãi suất.

Cùng với đó, Thành phố tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ; đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết trực tuyến. Ngành thuế tăng cường hỗ trợ, hướng dẫn và hạn chế thanh tra trùng lặp.

Về thị trường, các giải pháp tập trung vào đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng thương mại điện tử; đồng thời thúc đẩy kích cầu tiêu dùng nội địa, đẩy mạnh xuất khẩu và mở rộng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các hiệp định thương mại tự do.

Thành phố cũng rà soát để kéo giảm chi phí logistics, mặt bằng sản xuất, tháo gỡ các điểm nghẽn trong lưu thông hàng hóa; tháo gỡ vướng mắc về đất đai, xây dựng và nghiên cứu bố trí không gian sản xuất, nhà xưởng phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng công nghệ, thương mại điện tử, đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực quản trị.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường theo dõi, cảnh báo sớm thông qua liên thông dữ liệu giữa các cơ quan để kịp thời phát hiện, hỗ trợ nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu thu hẹp trước khi phải rút lui khỏi thị trường.

TP. Hồ Chí Minh cũng tiếp tục vận hành hiệu quả hệ thống đối thoại doanh nghiệp - chính quyền để tiếp nhận và giải quyết nhanh các khó khăn, kiến nghị. Những vấn đề vượt thẩm quyền như lãi suất, chính sách tín dụng, thuế và một số quy định chuyên ngành sẽ được tổng hợp, kiến nghị Trung ương xem xét điều chỉnh.

Theo Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, bên cạnh việc thúc đẩy thành lập doanh nghiệp mới, cần quan tâm hơn đến khả năng tồn tại, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp đang hoạt động.