 |
| LDR ước tính của các ngân hàng so với mức trần 95%. |
Thêm khoảng trống để cho vay
Theo Thông tư số 50/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, ngân hàng chuyển sang đáp ứng các yêu cầu quản lý thanh khoản mới được áp dụng trần cho vay trên tiền gửi 95%, thay cho mức 85%. Ngân hàng chưa chuyển đổi vẫn duy trì giới hạn hiện hành.
Thay đổi này giúp giảm sức ép đối với những ngân hàng có dư nợ cho vay tiến gần giới hạn cho phép. Tuy nhiên, mức trần tăng thêm 10 điểm phần trăm không có nghĩa ngân hàng nào cũng được mở rộng cho vay tương ứng. Cùng với nâng trần, Thông tư số 50/2026/TT-NHNN điều chỉnh cả cách tính nguồn vốn dùng để xác định tỷ lệ này.
Trong báo cáo đánh giá tác động, SSI Research nhận định phần lớn ngân hàng được theo dõi có khoảng cách tới trần mới rộng hơn so với cơ chế cũ. Dựa trên số liệu cuối năm 2025, đơn vị này ước tính chỉ OCB có tỷ lệ cho vay trên tiền gửi ngang hoặc cao hơn 95%; các ngân hàng còn lại đều dưới 90%. Đây là cơ sở để SSI Research đánh giá những ngân hàng đăng ký áp dụng sớm có thêm dư địa mở rộng tín dụng.
Điểm cần phân biệt là nới giới hạn cho vay và có thêm tiền để cho vay. Theo SSI Research, quy định mới giảm bớt ràng buộc về tỷ lệ an toàn, nhưng không trực tiếp bổ sung nguồn vốn cho hệ thống. Để giải ngân thêm, ngân hàng vẫn phải huy động được tiền gửi hoặc có các nguồn vốn phù hợp.
Vì vậy, lợi ích sẽ rõ hơn ở những ngân hàng có nền tảng huy động vững, đặc biệt là tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn cao. Đây là nguồn vốn có chi phí thấp, giúp ngân hàng thuận lợi hơn trong cân đối vốn và cải thiện chênh lệch giữa thu nhập từ cho vay với chi phí huy động. Với ngân hàng có tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, yêu cầu bổ sung nguồn vốn vẫn còn, nhất là vốn phục vụ các khoản vay trung, dài hạn.
Báo cáo ACBS cũng đánh giá quy định chính thức nới lỏng hơn so với dự thảo trước đó. Tuy nhiên, kết quả tính toán cho thấy mức độ hưởng lợi khác nhau giữa các ngân hàng.
Theo cách tính mới, tiền gửi của ngân hàng khác không còn được ghi nhận như trước, mà thay bằng phần chênh lệch dương giữa vốn đi vay và vốn cho vay trên thị trường liên ngân hàng. Vốn chủ sở hữu sau các khoản điều chỉnh được bổ sung vào nguồn vốn tính tỷ lệ. Hai thay đổi này tác động ngược chiều nhau, khiến kết quả phụ thuộc vào cơ cấu vốn của từng ngân hàng.
ACBS ước tính tỷ lệ cho vay trên tiền gửi tăng khoảng 3–13 điểm phần trăm trong nhóm được theo dõi. VIB tăng nhiều nhất, khoảng 13,3 điểm phần trăm; tiếp đến là VietinBank tăng 10,1 điểm. Techcombank, Sacombank và MB có mức tăng thấp hơn, khoảng 3,2–3,9 điểm phần trăm.
Dù tỷ lệ tính lại tăng, trần 95% vẫn giúp 8 trong 9 ngân hàng thuộc phạm vi phân tích của ACBS nằm trong giới hạn. HDBank có tỷ lệ ước tính 76,2%, Techcombank 85,5%, MB 87,2% và Vietcombank 88,2%. VietinBank và VIB ở gần trần, lần lượt là 92,8% và 93%; VPBank ở mức 96,4%.
Nguồn vốn quyết định mức độ hưởng lợi
Một thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến cách huy động vốn là trái phiếu ngân hàng chỉ được đưa vào nguồn vốn tính tỷ lệ cho vay khi đáp ứng điều kiện ghi nhận là vốn cấp 2. Trong khi đó, chứng chỉ tiền gửi vẫn được tính.
Theo SSI Research, quy định này làm giảm lợi ích của việc phát hành trái phiếu thông thường đối với giới hạn cho vay và có thể thúc đẩy ngân hàng ưu tiên chứng chỉ tiền gửi. OCB là trường hợp được báo cáo phân tích: tỷ lệ theo công thức cũ chỉ trên 70%, nhưng khi tính lại đã tiến sát 95%, chủ yếu do lượng trái phiếu không đủ điều kiện bị loại khỏi nguồn vốn tính toán.
Ở phía sử dụng vốn, ngân hàng cũng cần chuẩn bị cho hai yêu cầu mới: đủ tài sản dễ chuyển thành tiền để đáp ứng nhu cầu chi trả trong ngắn hạn và có nguồn vốn ổn định phù hợp với thời hạn cho vay. Hai yêu cầu này được đo bằng tỷ lệ khả năng chi trả, viết tắt là LCR, và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng, viết tắt là NSFR.
Lộ trình được thiết kế để ngân hàng điều chỉnh dần. LCR bắt đầu ở mức 50% từ tháng 10/2028, tăng lên 100% vào năm 2033. NSFR bắt đầu ở mức 90% năm 2028 và đạt 100% năm 2030. Ngân hàng đáp ứng 100% cả hai chỉ tiêu được miễn tuân thủ giới hạn cho vay trên tiền gửi, nhưng vẫn phải tính toán và báo cáo.
Theo ACBS, quá trình này có thể làm thay đổi nơi ngân hàng phân bổ vốn. Tiền mặt, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước và trái phiếu Chính phủ được ghi nhận là tài sản có tính thanh khoản cao. Tiền gửi tại ngân hàng khác không được tính vào nhóm này.
Trong nhóm ngân hàng ACBS theo dõi, các tài sản thanh khoản cao nói trên chiếm khoảng 3–11% tổng tài sản, trong khi tiền gửi tại tổ chức tín dụng khác chiếm 6–23%. ACBS dự báo một phần vốn có thể chuyển từ tiền gửi liên ngân hàng sang trái phiếu Chính phủ và tín phiếu để đáp ứng yêu cầu mới.
Đối với lãi suất, ACBS cho rằng cách ghi nhận nguồn vốn ổn định từ tiền gửi cá nhân có thể tạo thêm dư địa hạ nhiệt lãi suất huy động trung, dài hạn. SSI Research đánh giá những ngân hàng có nguồn vốn tốt và tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn cao có điều kiện cải thiện biên lãi thuần trong giai đoạn đến năm 2028.
Dù vậy, ACBS chưa điều chỉnh dự báo lợi nhuận ngân hàng do đánh giá tác động tổng thể đến kết quả kinh doanh chưa đáng kể. Lợi ích trước mắt được hai báo cáo đề cập chủ yếu là giảm sức ép tuân thủ và tạo thêm khoảng trống cho tín dụng. Khả năng biến khoảng trống đó thành tăng trưởng cho vay vẫn phụ thuộc vào nguồn vốn và mức độ sẵn sàng chuyển đổi của từng ngân hàng.
