Nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam được sản xuất như thế nào?

Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm kiểm tra mẻ nhôm đầu tiên. Ảnh: Cổng TTĐT Lâm Đồng

Khép kín chuỗi bôxít, alumin và nhôm ngay trong nước.

Nhà máy Điện phân Nhôm Đắk Nông chính thức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam vào ngày 26/7 tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng.

Sự kiện được các cơ quan báo chí truyền thông gọi là một cột mốc lịch sử của ngành công nghiệp luyện kim của Việt Nam. Có dành thời gian tìm hiểu về quy trình sản xuất nhôm và vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị bôxít, chúng ta mới nhận ra ý nghĩa của sự kiện này xứng đáng với cụm từ dấu mốc lịch sử.

Trước đây, chúng ta khai thác bôxít rồi chế biến thành alumin, nhưng alumin vẫn chỉ là nguyên liệu để các nước khác tiếp tục sản xuất thành nhôm kim loại. Nói cách khác, Việt Nam mới chỉ tham gia ở phần đầu của chuỗi giá trị. Việc sản xuất được nhôm thỏi đã giúp khép kín chuỗi bôxít, alumin và nhôm ngay trong nước.

Điều này có nghĩa là thay vì bán nguyên liệu rồi nhập lại sản phẩm có giá trị cao hơn, chúng ta đã có cơ hội giữ lại nhiều giá trị hơn từ chính nguồn tài nguyên của mình. Đây cũng là nền tảng để phát triển các ngành sử dụng nhiều nhôm như ô tô, xe điện, điện tử, năng lượng hay vật liệu xây dựng.

Tuy nhiên, thách thức đối với sản xuất được những thỏi nhôm không hề ít. Điện phân nhôm là một trong những ngành công nghiệp tiêu thụ điện nhiều nhất thế giới, nên bài toán về nguồn điện và chi phí sản xuất sẽ luôn là thách thức lớn. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng phải cạnh tranh với những quốc gia đã phát triển ngành nhôm từ nhiều thập kỷ như Trung Quốc, Nga, Canada hay Australia.

Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông là Dự án sản xuất nhôm kim loại thí điểm đầu tiên của Việt Nam do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân làm chủ đầu tư được đầu tư.

Ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cho biết, trong quá trình triển khai xây dựng, Dự án đã gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Tuy nhiên, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự đồng hành của tỉnh Lâm Đồng, đặc biệt là sự nỗ lực, cố gắng và quyết tâm của Chủ đầu tư và Tổng thầu NFC cùng các nhà thầu phụ, đến nay, Chủ đầu tư đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị và đưa Phân kỳ 1 của Nhà máy với công suất 150.000 tấn/năm vào vận hành. Hiện đang tiếp tục khẩn trương chỉ đạo, phối hợp với Tổng thầu NFC lắp đặt thiết bị để đảm bảo tiến độ Quý IV/2026 đưa Phân kỳ 2 với công suất 300.000 tấn/năm vào vận hành và Quý I/2027, hoàn thành đầu tư Phân kỳ 3 – đạt công suất thiết kế 450.000 tấn/năm.

Theo kế hoạch, Nhà máy điện phân nhôm đi vào vận hành và đạt công suất thiết kế trong Quý I/2027 sẽ có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tỉnh Lâm Đồng và khu vực Tây Nguyên. Dự án còn đồng thời tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho khoảng 3.500 lao động địa phương, tăng cường tính chủ động trong việc đáp ứng nhu cầu nhôm kim loại của nền kinh tế, cải thiện cán cân thương mại, giảm nhập khẩu nhôm bình quân khoảng 1,5 tỷ USD/năm.

Nhôm thỏi chưa phải là đích đến

Ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cho biết, quan trọng hơn, nhôm thỏi chưa phải là đích đến. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán nhôm nguyên sinh, mà ở việc từ những thỏi nhôm đó có thể tạo ra hợp kim, linh kiện ô tô, khung pin xe điện, vật liệu hàng không hay các sản phẩm công nghệ cao. Nếu xây dựng được hệ sinh thái này, ngành nhôm mới thực sự trở thành một động lực cho công nghiệp chế biến, chế tạo.

Mẻ nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. Ảnh: Cổng TTĐT Lâm Đồng

“Vì vậy, điều đáng mừng nhất của sự kiện này không phải là Việt Nam có thêm một nhà máy hay sản xuất được vài thỏi nhôm đầu tiên mà là chúng ta đã bước qua một cánh cửa mà trước đây còn bỏ ngỏ. Chặng đường phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng nếu tận dụng tốt lợi thế về tài nguyên bôxít và tiếp tục đầu tư vào chế biến sâu, đây có thể là nền móng để hình thành một ngành công nghiệp nhôm hoàn chỉnh trong tương lai”, ông Trần Hồng Quân cho biết.

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Việt Nam có nguồn tài nguyên thiên nhiên lớn với hơn 5,8 tỷ tấn bôxít. Nguồn tài nguyên này tập trung chủ yếu ở vùng Tây Nguyên, trong đó có Lâm Đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển ngành công nghiệp alumin, các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu khai thác, chế biến gắn với hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ khai thác bôxít, sản xuất alumin, điện phân nhôm đến chế biến sâu các sản phẩm nhôm có giá trị cao và bảo vệ tài nguyên môi trường.

Việc phát triển thành công nhôm thỏi đã khẳng định năng lực làm chủ công nghệ, trình độ quản trị, chất lượng nguồn nhân lực và quyết tâm của doanh nghiệp Việt Nam trong việc tham gia sâu hơn chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhanh và bền vững, việc chủ động nguồn cung nhôm kim loại trong nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Những mẻ nhôm thỏi đầu tiên được xuất xưởng. Ảnh: Cổng TTĐT Lâm Đồng

Nguồn nhôm ổn định trong nước sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, cải thiện cán cân thương mại, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.

Cùng đó, sự hình thành ngành sản xuất nhôm kim loại sẽ tạo thị trường đầu vào ổn định cho các ngành cán, kéo, đúc, ép đùn, sản xuất hợp kim và chế tạo sản phẩm nhôm, qua đó hình thành một hệ sinh thái công nghiệp có quy mô và giá trị kinh tế lớn hơn.

Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm cho rằng, sản phẩm nhôm thỏi mở ra cơ hội hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới. Từ đây, Lâm Đồng nói riêng, khu vực Tây Nguyên nói chung có cơ hội thu hút các ngành công nghiệp phụ trợ như: cơ khí chế tạo, năng lượng tái tạo, vật liệu mới, linh kiện điện tử, giao thông vận tải…