Nâng cao năng lực chuyển đổi số liệu báo cáo tài chính theo chuẩn quốc tế

Hội thảo giúp nâng cao năng lực thống kê tài chính chính phủ theo chuẩn mực quốc tế.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ Dự án Thống kê tài chính Chính phủ và Thống kê nợ khu vực công do Bộ phận Thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) triển khai tại một số quốc gia châu Á. Chương trình diễn ra với sự tham gia của nhiều đơn vị thuộc Bộ Tài chính như: Cục Thống kê, Vụ Ngân sách Nhà nước, Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các cơ quan nghiên cứu, công nghệ.

Tại Hội thảo, ông Deon Tanzer - chuyên gia IMF trình bày khung lý thuyết chuyển đổi số liệu báo cáo tài chính sang GFS/SNA với năm nội dung trọng tâm. Trọng điểm là giới thiệu các chuẩn mực nền tảng gồm Cẩm nang Thống kê Tài chính Chính phủ 2014 (GFSM 2014), Hệ thống Tài khoản Quốc gia 2008 (SNA 2008) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa các hệ thống này.

Theo giới thiệu, GFSM 2014 là khuôn khổ chuẩn để biên soạn dữ liệu GFS hằng năm của các quốc gia. Trong khi đó, SNA 2008 là hệ thống kế toán quốc gia toàn diện, mô tả cấu trúc và sự vận động của toàn bộ nền kinh tế. SNA cho phép phân tích tăng trưởng GDP, lạm phát, cơ cấu ngành kinh tế, tiêu dùng cuối cùng cũng như mối liên hệ giữa các nền kinh tế trên phạm vi quốc tế.

Các chuyên gia nhấn mạnh, GFS là một cấu phần thiết yếu trong quá trình biên soạn SNA 2008. Việc chuẩn hóa số liệu tài chính công theo GFS không chỉ giúp phản ánh chính xác tình hình thu - chi ngân sách, nợ công và nghĩa vụ tài chính của Chính phủ mà còn tạo nền tảng dữ liệu tin cậy phục vụ phân tích kinh tế vĩ mô và hoạch định chính sách tài khóa.

Hội thảo cũng dành thời lượng đáng kể để phân tích hệ thống Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành. IFRS được xem là phương thức chuẩn hóa báo cáo tài chính, bảo đảm tính minh bạch, dễ hiểu và khả năng so sánh giữa các quốc gia. Trên nền tảng IFRS, các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) đã được phát triển, phù hợp với khu vực công.

Các diễn giả cũng làm rõ những nguyên tắc cốt lõi của GFS như trình bày trung thực, hoạt động liên tục, kế toán trên cơ sở dồn tích và tính nhất quán trong trình bày. Đặc biệt, nguyên tắc ghi nhận theo cơ sở dồn tích giúp phản ánh đầy đủ các nghĩa vụ và quyền lợi tài chính ngay tại thời điểm phát sinh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào dòng tiền thực tế.

Bên cạnh đó, các nguyên tắc về tính trọng yếu, hợp nhất, bù trừ và cung cấp thông tin so sánh giữa các kỳ được phân tích kỹ lưỡng. Việc tuân thủ các nguyên tắc này không chỉ nâng cao chất lượng báo cáo mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp dữ liệu giữa các hệ thống kế toán và thống kê, bảo đảm tính đồng bộ trong toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

Theo đánh giá của Ban Tổ chức, chuyển đổi số liệu báo cáo tài chính sang GFS/SNA không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược trong tiến trình hội nhập quốc tế. Khi dữ liệu tài chính công được chuẩn hóa theo thông lệ toàn cầu, Việt Nam có thể nâng cao mức độ minh bạch, tăng cường khả năng so sánh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đánh giá của các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư.

Hội thảo cũng tạo diễn đàn trao đổi thực tiễn giữa các đơn vị trong ngành Tài chính, từ cơ quan ngân sách, kho bạc đến bảo hiểm xã hội và cơ quan công nghệ thông tin. Qua đó, các cán bộ làm công tác thống kê có điều kiện cập nhật phương pháp luận mới, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước hoàn thiện quy trình chuyển đổi, nhập liệu và kiểm soát chất lượng dữ liệu.

Kết thúc Chương trình, các đại biểu thống nhất rằng việc nâng cao năng lực chuyển đổi số liệu báo cáo tài chính sang GFS/SNA sẽ góp phần củng cố nền tảng dữ liệu quốc gia, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính công. Đây là tiền đề quan trọng để Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào hệ thống tài chính - kinh tế toàn cầu.