 |
| Hội thảo khoa học quốc gia về Kế toán, Kiểm toán và Tài chính Việt Nam trong kỷ nguyên mới. |
Ngày 28/7, Học viện Tài chính tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia năm 2026 tại Phân hiệu Hưng Yên với chủ đề “Kế toán, Kiểm toán và Tài chính Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện thu hút đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên cùng đại diện doanh nghiệp tham dự nhằm trao đổi về những chuyển biến của ngành trong bối cảnh công nghệ số, kinh tế xanh và yêu cầu phát triển bền vững.
Thích ứng xu thế phát triển mới
Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng xây dựng thể chế, làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Blockchain cùng nhiều công nghệ số thế hệ mới đang làm thay đổi sâu sắc mô hình quản trị doanh nghiệp, phương thức vận hành của thị trường tài chính và cấu trúc của nền kinh tế. Chuyển đổi số vì thế trở thành xu thế tất yếu đối với mọi lĩnh vực.
Riêng lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tài chính đang chứng kiến sự chuyển dịch toàn diện từ tư duy quản trị đến cách thức tạo lập, khai thác và sử dụng thông tin. Thông tin kế toán ngày càng hướng tới dự báo, hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực. Hoạt động kiểm toán mở rộng sang đánh giá hệ thống kiểm soát trong môi trường số và quản trị rủi ro công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.
 |
| PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu tại Hội thảo. |
Lĩnh vực tài chính cũng đang chuyển từ mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận sang tạo dựng giá trị bền vững cho doanh nghiệp và xã hội. Những thay đổi này đặt ra yêu cầu đổi mới đồng bộ về thể chế, chuẩn mực nghề nghiệp, phương thức quản trị và chất lượng nguồn nhân lực, giúp ngành kế toán, kiểm toán thích ứng với sự phát triển nhanh của nền kinh tế số.
Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực đột phá cho tăng trưởng nhanh, bền vững. Định hướng này mở ra yêu cầu mới đối với lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tài chính trong việc xây dựng hệ thống thông tin minh bạch, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tăng cường năng lực cạnh tranh.
Song hành với chuyển đổi số, xu hướng phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” đang định hình các chuẩn mực quản trị doanh nghiệp trên toàn cầu. Báo cáo ESG, tài chính xanh, kế toán carbon, kiểm toán bền vững cùng quản trị rủi ro khí hậu đang trở thành những yêu cầu phổ biến của thị trường vốn quốc tế.
Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, thực tiễn đó đòi hỏi các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn mực kế toán, kiểm toán và cơ chế giám sát theo thông lệ quốc tế. Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường minh bạch thông tin và tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội, quản trị vào chiến lược phát triển, trong khi các cơ sở đào tạo phải đổi mới chương trình, phát triển nguồn nhân lực có năng lực số và khả năng thích ứng với những biến động của môi trường kinh doanh.
Năm thông điệp cho giai đoạn mới
Ban tổ chức cho biết hội thảo tiếp nhận hơn 140 bài nghiên cứu từ các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia trên cả nước. Sau quá trình phản biện, 112 công trình chất lượng được lựa chọn để công bố và thảo luận. Từ các tham luận cùng nhiều ý kiến trao đổi, hội thảo đã thống nhất năm thông điệp trọng tâm cho giai đoạn phát triển mới của ngành.
Thông điệp đầu tiên nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ cần gắn với quản trị rủi ro. AI tạo điều kiện tự động hóa nghiệp vụ, xử lý dữ liệu quy mô lớn và nâng cao năng suất lao động. Tuy vậy, công nghệ cũng kéo theo những thách thức liên quan đến chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin, bảo mật hệ thống và trách nhiệm nghề nghiệp, đòi hỏi cơ chế kiểm soát phù hợp trong toàn bộ quá trình vận hành.
 |
| Hội thảo thu hút đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên cùng đại diện doanh nghiệp. |
Theo các chuyên gia, việc khai thác AI cần đặt dưới khuôn khổ quản trị hiệu quả nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả năng kiểm soát và tuân thủ chuẩn mực chuyên môn. Trong bối cảnh đó, người làm kế toán, kiểm toán cần chuyển dần sang các hoạt động phân tích, tư vấn, đánh giá rủi ro và hỗ trợ lãnh đạo đưa ra quyết định, thay vì tập trung vào các nghiệp vụ mang tính lặp lại.
Thông điệp thứ hai đề cập đến yêu cầu nâng cao năng lực quản trị trong tiến trình đổi mới công nghệ. Dữ liệu tài chính đang trở thành nguồn lực chiến lược của doanh nghiệp. Việc khai thác hiệu quả dữ liệu giúp dự báo dòng tiền, đánh giá hiệu quả đầu tư, kiểm soát chi phí sử dụng vốn và nâng cao khả năng ứng phó với những biến động của thị trường trong giai đoạn chuyển đổi số.
Thông điệp thứ ba tập trung vào việc hoàn thiện môi trường chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ hiệu quả hơn. Trong bối cảnh các quy định pháp luật liên tục được điều chỉnh, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới. Đồng thời, cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, tư vấn và truyền thông chính sách để nâng cao hiệu quả thực thi, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và ổn định.
Thông điệp thứ tư khẳng định minh bạch tài chính giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm hoặc thông tin tài chính chưa đáp ứng yêu cầu. Chuẩn hóa hệ thống kế toán và nâng cao chất lượng báo cáo sẽ góp phần củng cố niềm tin của ngân hàng cùng các nhà đầu tư.
Thông điệp cuối cùng nhấn mạnh vai trò quyết định của nguồn nhân lực trong tiến trình chuyển đổi số. AI có thể thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại, song nhu cầu đối với nhân lực chất lượng cao ngày càng gia tăng. Đội ngũ kế toán, kiểm toán cần được trang bị kiến thức chuyên môn vững chắc, kỹ năng số, tư duy phản biện, năng lực giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Các ý kiến tại Hội thảo thống nhất rằng quá trình chuyển đổi của ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính đang diễn ra trên nhiều phương diện, từ công nghệ, thể chế đến nguồn nhân lực. Việc thích ứng hiệu quả với các xu hướng mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tăng cường tính minh bạch của thị trường tài chính, thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
