Kinh tế tuần hoàn mở rộng cơ hội hợp tác Đức - Việt

Bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam 2026. Ảnh: BTC

Từ “xanh hóa” sản xuất đến nâng cao năng lực cạnh tranh

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng, kinh tế tuần hoàn không còn đơn thuần là một mô hình phát triển bền vững mà đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh.

Đây là nội dung trọng tâm được các chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý thảo luận tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam 2026 với chủ đề “Kinh tế tuần hoàn trong sản xuất”, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC), Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) và Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI) phối hợp tổ chức ngày 11/6.

Theo các chuyên gia, xu hướng phát triển của chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh của các trung tâm sản xuất chủ yếu dựa trên chi phí lao động và quy mô sản xuất, thì hiện nay các yếu tố như giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng đang trở thành những tiêu chí quan trọng.

Phát biểu tại diễn đàn, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC cho biết, TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, phát triển khu công nghiệp sinh thái và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nhằm tạo nền tảng cho việc triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn trên quy mô lớn.

Ở góc độ quốc tế, bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, hợp tác Đức - Việt Nam có vai trò quan trọng trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển các mô hình sản xuất bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Theo ông Alexander Ziehe, Chủ tịch GBA, Việt Nam đang đứng trước cơ hội tích hợp các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn ngay trong giai đoạn phát triển công nghiệp tiếp theo. Việc phát triển chuỗi cung ứng bền vững, nâng cao năng lực nhà cung ứng trong nước và đẩy mạnh chuyển giao công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Không chỉ dừng ở khía cạnh môi trường, nhiều doanh nghiệp Đức cho rằng kinh tế tuần hoàn đang trở thành một chiến lược kinh doanh. Ông Peter Kompalla, Trưởng Đại diện AHK Việt Nam nhận định, các yêu cầu mới về minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và hộ chiếu sản phẩm số đang dần trở thành điều kiện để tiếp cận các thị trường quốc tế, đặc biệt là Liên minh châu Âu. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào năng lực sản xuất mà phải đầu tư đồng thời cho quản trị, công nghệ và hệ thống dữ liệu nếu muốn duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp Việt đón cơ hội từ kinh tế tuần hoàn. Ảnh: BTC

Thu hẹp khoảng cách để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Dù cơ hội rất lớn, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển đổi.

Theo ông Nguyễn Trọng Luật, Phó Chủ tịch HASI, áp lực hiện nay không chỉ đến từ yêu cầu nâng cao trình độ công nghệ mà còn từ các quy định mới liên quan đến phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Khoảng cách lớn nhất của doanh nghiệp trong nước nằm ở năng lực quản trị, nguồn nhân lực kỹ thuật và khả năng kết nối với các tập đoàn FDI. Trong bối cảnh đó, chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng và xây dựng cơ chế kết nối nhà cung ứng được xem là những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cấp năng lực cạnh tranh.

Không chỉ là xu hướng thị trường, kinh tế tuần hoàn đang được thúc đẩy bằng các chương trình hành động và cơ chế hỗ trợ cụ thể từ cơ quan quản lý nhà nước. Theo bà Lê Nguyễn Duy Oanh, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Kỹ thuật và Phát triển bền vững, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều hoạt động đồng hành doanh nghiệp trong năm 2026 như đào tạo về sản xuất và tiêu dùng bền vững, tư vấn xây dựng mô hình sản xuất xanh theo tiêu chuẩn ESG, huấn luyện chuyển đổi xanh trong thời đại số hóa và phổ biến các quy định mới liên quan đến phát triển công nghiệp xanh.

Đây là những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu và hiện thực hóa các mục tiêu kinh tế tuần hoàn trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đại diện BASF Việt Nam, ông Erick Contreras cho rằng kinh tế tuần hoàn đang trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành sản xuất. Khi doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực về nguyên liệu, năng lượng và phát thải, các mô hình tuần hoàn giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra những nguồn giá trị mới.

Song song với đó, chuyển đổi số và tự động hóa được đánh giá là yếu tố không thể tách rời của quá trình sản xuất bền vững. Theo ông André de Jong, Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ nhà máy thông minh đang làm thay đổi căn bản cách thức vận hành của ngành sản xuất.

Trong khi đó, ông Tuấn Vi, Phó Chủ tịch phụ trách Chuỗi cung ứng và Logistics khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Schaeffler cho rằng, kinh tế tuần hoàn cần được tích hợp xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ lập kế hoạch, mua sắm, logistics, sản xuất cho đến giai đoạn sử dụng và tái chế sản phẩm.

Song doanh nghiệp sẽ khó đạt được mục tiêu phát triển bền vững nếu chỉ tập trung vào khâu sản xuất riêng lẻ. Thay vào đó, cần tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng thông qua số hóa, tự động hóa và quản trị dữ liệu. Nói cách khác, sản xuất bền vững hiện không chỉ là câu chuyện môi trường mà còn là bài toán về công nghệ, quản trị và năng lực kết nối chuỗi giá trị.

Với lợi thế về công nghệ, kinh nghiệm quản trị của Đức cùng tiềm năng sản xuất của Việt Nam, hợp tác giữa hai nước được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều cơ hội chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái sản xuất bền vững trong thời gian tới.