Hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo an ninh mạng để phát triển thị trường tài sản số

Tiềm năng tăng trưởng vượt trội

Tại Hội thảo Kỷ nguyên tài sản số - Hành lang pháp lý và an ninh mạng 2026, ông Trần Quý - Viện trưởng Viện phát triển kinh tế số Việt Nam cho rằng, thị trường tài sản số tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển vô cùng to lớn với sức tăng trưởng kinh tế số đầy ấn tượng, đạt mức 22% và dự báo sẽ trở thành chủ đạo của nền kinh tế trong những năm tới.

Đồng thời, chúng ta đang bước vào kỷ nguyên "on-chain" - nơi các hoạt động trên môi trường số diễn ra minh bạch, bền vững và đa năng trên nền tảng chuỗi khối.

Ông Trần Quý - Viện trưởng Viện phát triển kinh tế số Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Đức Mỹ

Ông Trần Quý nhấn mạnh, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về lĩnh vực này và đang có sự chuyển dịch tư duy quan trọng từ đầu cơ sang đầu tư vào các tài sản thực được số hóa (RWA - Real World Assets).

Đồng quan điểm, ông Lương Cao Hoàng Bảo - Giám đốc khu vực VPBank Securities so sánh cơ hội của tài sản số hiện nay tương đồng với thị trường chứng khoán Việt Nam cách đây 20 năm, nơi những nhà đầu tư sớm có thể đạt được mức lợi nhuận gấp hàng nghìn lần.

Bà Đỗ Thị Hồng Hà - Phó trưởng Khoa Kinh doanh thuộc Đại học Hoa Sen nhận định, tài sản số đang phát triển mạnh mẽ, dần hình thành một nét văn hóa mới, có thể ứng dụng ngay cả trong những việc đời thường như: Tặng, thưởng cho thế hệ trẻ để khuyến khích tinh thần đầu tư, lao động.

Tuy nhiên, song hành với tiềm năng là những rủi ro và bất cập đáng báo động mà các nhà đầu tư phải đối mặt. Theo bà Lê Mỹ Huyền - Nhà quản lý phát triển kinh doanh sàn BingX, chỉ ra nghịch lý là dù đang sở hữu tài sản của tương lai, nhưng nhiều người Việt lại bảo vệ bằng những phương thức xác thực cũ và thiếu an toàn.

Bà Lê Mỹ Huyền - Nhà quản lý và phát triển kinh doanh sàn BingX đưa ra những khuyến nghị về bảo mật tài sản số. Ảnh: Đức Mỹ

Bà Lê Mỹ Huyền đưa dẫn chứng số liệu Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á về lỗ hổng bảo mật trong nửa đầu năm 2025 và cảnh báo về tình trạng hacker sử dụng AI để giả mạo khuôn mặt (deepfake) hoặc dùng mã độc đánh cắp cookie để chiếm đoạt tài sản mà không cần mật khẩu hay OTP, gây thiệt hại lên đến hàng triệu USD.

Ở góc độ thị trường, ông Lương Cao Hoàng Bảo cảnh báo về tình trạng thao túng tiền tệ khiến Việt Nam từng bị thất thoát khoảng 16 tỷ USD, đồng thời nhấn mạnh rủi ro từ việc nhà đầu tư thường có xu hướng tham gia trước khi tìm hiểu luật pháp, dẫn đến việc bị những người am hiểu hơn tận dụng kẽ hở để trục lợi.

Ông Trần Quý chia sẻ thêm về hội chứng tâm lý đám đông khi nhà đầu tư liều lĩnh xuống tiền theo các người nổi tiếng (KOL) mà không có kiến thức nền tảng, dễ dẫn đến thất bại trong một thị trường vốn còn nhiều biến động và thiếu sự kiểm soát chặt chẽ như trước đây.

Tạo hành lang pháp lý an toàn cho tương lai tài sản số

Trước những thách thức nêu trên, Nhà nước Việt Nam đã và đang ráo riết triển khai các khung khổ pháp lý để quản lý và thúc đẩy thị trường tài sản số phát triển lành mạnh.

Luật sư Đào Tiến Phong - Giám đốc Hãng luật Investpush Legal

Luật sư Đào Tiến Phong - Giám đốc Hãng luật Investpush Legal cho biết, thực tế Chính phủ đã quan tâm nghiên cứu vấn đề này từ năm 2017, đến nay đã có hệ thống văn bản pháp luật khá dày đặc.

Đáng chú ý nhất là Luật Công nghiệp Công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 chính thức công nhận tài sản số là một loại tài sản được pháp luật bảo vệ theo Bộ luật Dân sự.

Bên cạnh đó, Quyết định số 194/QĐ-TTg về kế hoạch hành động quốc gia chống rửa tiền và Chiến lược quốc gia về ứng dụng, phát triển công nghệ chuỗi khối (blockchain) năm 2024 là những bước đi quan trọng để đưa Việt Nam ra khỏi "danh sách xám" của các tổ chức tài chính quốc tế.

Đặc biệt, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho lĩnh vực Fintech và tài sản số, cùng với việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội sẽ tạo ra không gian an toàn cho các dự án đổi mới sáng tạo và thu hút dòng vốn FDI.

Theo ông Trần Quý, với bốn trụ cột pháp lý chính gồm: Luật Công nghiệp Công nghệ số, cơ chế sandbox, Trung tâm tài chính quốc tế và các quy định minh bạch về thuế đối với tài sản số đã góp phần tạo hành lang pháp lý nhằm đảm bảo việc vận hành của lĩnh vực này phát triển trong thời gian tới.

Để tham gia thị trường một cách an toàn và hiệu quả, các diễn giả đã đưa ra nhiều khuyến nghị thiết thực cho cả cơ quan quản lý và nhà đầu tư. Bà Lê Mỹ Huyền nhấn mạnh giải pháp công nghệ là yếu tố then chốt, khuyến khích người dùng chuyển từ mật khẩu truyền thống sang sử dụng Passkey dựa trên sinh trắc học và sự hiện diện vật lý để ngăn chặn hacker tấn công từ xa.

Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư, sinh viên trong lĩnh vực tài sản số. Ảnh: Đức Mỹ

Luật sư Đào Tiến Phong lưu ý, các nhà đầu tư trong nước cần giao dịch trên các sàn được cấp phép khi quy định mới có hiệu lực và chuẩn bị tinh thần cho mức thuế chuyển nhượng 0,1% từ tháng 7/2026. Luật sư Phong cũng đề xuất Nhà nước sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết về kế toán, kiểm toán và thẩm định giá tài sản số để các doanh nghiệp có thể chính thống hóa việc đầu tư vào lĩnh vực này.

Với vai trò đơn vị đào tạo về an ninh mạng, ông Võ Đỗ Thắng - Giám đốc Trung tâm Đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA cũng khẳng định vai trò của ngành giáo dục nhà trường trong việc cung cấp nguồn nhân lực "làm việc có trách nhiệm". Đồng thời, khuyến nghị người dân cần tăng cường các quy trình về bảo mật, tập trung vào tính tuân thủ và an ninh mạng nhằm hạn chế tối đa rủi ro về tài sản số và thông tin cá nhân.

Ngoài ra, ông Trần Quý cũng đề xuất mô hình liên kết bốn nhà gồm “Nhà trường - doanh nghiệp - nhà đầu tư - Nhà nước” để tạo nên hệ sinh thái bền vững, đồng thời các nhà đầu tư cần thay đổi tư duy, tập trung vào các tài sản có giá trị thực thay vì chạy theo những dự án ảo không rõ nguồn gốc. Qua đó, vừa giúp các nhà đầu tư hoạt động an toàn, hiệu quả và góp phần cho sự phát triển của thị trường tài sản số trong kỷ nguyên mới.