Giữ vững mặt bằng giá, ổn định thị trường 6 tháng đầu năm

Thị trường hàng hóa trong nước duy trì trạng thái cân bằng cung - cầu. Ảnh: HD

Thị trường giữ được cân bằng cung - cầu

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới phục hồi chậm và tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông cùng những thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Giá năng lượng, vận tải và logistics tăng mạnh khiến lạm phát toàn cầu duy trì ở mức cao, trong khi giá dầu, khí đốt, vàng và cước vận tải biển biến động mạnh, làm gia tăng chi phí nhập khẩu và áp lực lạm phát.

Trong nước, thị trường hàng hóa nhìn chung duy trì trạng thái cân bằng cung - cầu. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm đạt khoảng 3.185 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.

Nguồn cung hàng hóa thiết yếu được bảo đảm nhờ hoạt động sản xuất ổn định, công tác dự trữ, điều tiết và lưu thông hàng hóa được triển khai hiệu quả. Đối với xăng dầu, nguồn cung tiếp tục được bảo đảm từ cả sản xuất trong nước và nhập khẩu, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và sản xuất của nền kinh tế.

Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và tình trạng gián đoạn vận tải trên các tuyến hàng hải quốc tế đã làm gia tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian vận chuyển và tạo áp lực lên hoạt động xuất nhập khẩu cũng như chi phí sản xuất trong nước.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, mặt bằng giá trong 6 tháng đầu năm chịu tác động đồng thời của yếu tố chi phí đẩy và cầu kéo. Từ tháng 3/2026, xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến vận tải quan trọng, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, kéo theo giá xăng dầu trong nước và chi phí vận tải, logistics tăng, đồng thời tác động đến giá phân bón, vật liệu xây dựng, thức ăn chăn nuôi và nhiều nhóm hàng khác. Bên cạnh đó, đồng USD duy trì sức mạnh khiến tỷ giá chịu áp lực, làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu đầu vào.

Diễn biến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cũng phản ánh rõ tác động của các yếu tố này. Sau khi chịu ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ trong hai tháng đầu năm, CPI tăng mạnh trong các tháng 3 và 4 do giá xăng dầu, gas và vật liệu xây dựng tăng theo thị trường thế giới, trước khi hạ nhiệt vào cuối quý II nhờ nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào.

Nguồn: Bộ Tài chính

Bộ Tài chính ước tính, chỉ số giá tiêu dùng bình quân 6 tháng đầu năm tăng khoảng 4,3-4,4% so với cùng kỳ năm trước, vẫn nằm trong tầm kiểm soát nhưng áp lực đối với mục tiêu cả năm còn lớn.

Theo báo cáo, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống, nhà ở và vật liệu xây dựng, giao thông là những nhóm đóng góp lớn nhất vào mức tăng CPI. Trong đó, giá nhà ở và vật liệu xây dựng tăng do giá vật liệu và nhu cầu xây dựng cao; giá giao thông chịu tác động trực tiếp từ diễn biến giá nhiên liệu; giá hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng do chi phí chăn nuôi, nguyên liệu và dịch vụ tăng.

Trước bối cảnh đó, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành giá, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, chủ động điều tiết cung - cầu, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá và xử lý các hành vi đầu cơ, thao túng giá nhằm ổn định thị trường và kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Chủ động xây dựng kịch bản điều hành giá cho cả năm

Theo dự báo của Bộ Tài chính, mặt bằng giá trong 6 tháng cuối năm tiếp tục chịu tác động từ cả yếu tố quốc tế và trong nước. Nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên vật liệu nhập khẩu có thể tiếp tục tăng, làm gia tăng lạm phát nhập khẩu. Trong nước, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao, lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục, điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7 và nguy cơ thiên tai, dịch bệnh đều có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng áp lực lạm phát sẽ được giảm bớt nhờ việc tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí; điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt; nguồn cung lương thực, thực phẩm được bảo đảm và quyết tâm của Chính phủ trong việc ổn định kinh tế vĩ mô. Trên cơ sở các yếu tố tác động, Bộ Tài chính đã cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5%, 5% và 5,5%.

Theo đại diện Cục Thống kê cho biết, so với nhiều quốc gia trong khu vực, mức tăng CPI của Việt Nam vẫn đang nằm trong nhóm được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, mục tiêu kiểm soát lạm phát quanh mức 4,5% phụ thuộc lớn vào diễn biến giá dầu thế giới. Mặc dù nhóm nhiên liệu chỉ chiếm khoảng 4,53% trong rổ hàng hóa tính CPI, nhưng tác động lan tỏa đến chi phí vận tải, logistics và đặc biệt vật liệu xây dựng là rất lớn.

Ngoài ra, giá thuê nhà đang là một trong những yếu tố cần theo dõi khi chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI và đã tăng khoảng 6% trong nửa đầu năm. Đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý như y tế và giáo dục, việc điều chỉnh theo lộ trình cần được xây dựng kế hoạch từ sớm để cơ quan quản lý chủ động đánh giá tác động tổng thể.

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đi đôi với kiểm soát lạm phát, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục nâng cao năng lực dự báo; điều hành linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ; kiểm soát lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, thao túng giá; đồng thời hoàn thiện thể chế thực hiện Luật Giá, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý giá và tăng cường công tác truyền thông nhằm góp phần ổn định kỳ vọng lạm phát trong những tháng cuối năm.