Giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện ESG tại Việt Nam
ThS. Nguyễn Thị Cẩm Hà
Học viện Chính trị khu vực III
Email: [email protected]
GIỚI THIỆU
Trước những thách thức ngày càng gia tăng như biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên và bất bình đẳng xã hội, phát triển bền vững đã trở thành mục tiêu phát triển trọng tâm của các quốc gia trên thế giới. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, chủ thể giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy thực hành kinh doanh bền vững và xây dựng nền kinh tế xanh, bao trùm. Đóng góp của doanh nghiệp đối với phát triển bền vững được đánh giá thông qua nhiều tiêu chuẩn và tiêu chí khác nhau; trong đó, đối với 3 khía cạnh cốt lõi là môi trường, xã hội và quản trị, ESG ngày càng trở thành khung tham chiếu để đo lường và đánh giá hoạt động của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với các cam kết về mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam đang tham gia ngày càng nhiều hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương với các nền kinh tế lớn trên thế giới. Vì vậy, dưới tác động của các khuyến nghị từ chuyên gia tư vấn và yêu cầu của thương mại quốc tế, Nhà nước và doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến việc thực hiện ESG trong hoạch định chính sách chiến lược và quản trị doanh nghiệp. Nhà nước đã có những bước đi quyết liệt thông qua xây dựng khung pháp lý vững chắc và từng bước ban hành nhiều chính sách liên quan, như Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khu vực tư nhân kinh doanh bền vững giai đoạn 2022-2025 và các quy định pháp luật về môi trường, trách nhiệm xã hội, quản trị… Thực tiễn cho thấy, với nỗ lực từ cả Chính phủ và doanh nghiệp, các doanh nghiệp Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong thực hiện các nguyên tắc ESG. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn chịu tác động của nhiều rào cản, ảnh hưởng đến việc thực hiện và chất lượng công bố thông tin về các tiêu chí này. Do đó, bài viết hướng tới phân tích việc thực hiện ESG tại Việt Nam theo định hướng chính sách, tập trung nhận diện các rào cản chủ yếu và đề xuất những giải pháp ưu tiên ở cấp độ thể chế và doanh nghiệp.
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Lý thuyết các bên liên quan
Trong công trình “Strategic Management: A Stakeholder Approach”, R. Edward Freeman (1984) cho rằng thành công dài hạn của doanh nghiệp phụ thuộc vào khả năng cân bằng lợi ích của các bên liên quan, bao gồm cổ đông, người lao động, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng. Thomas M. Jones (1995) tiếp tục khẳng định rằng các mối quan hệ dựa trên sự tin cậy với các bên liên quan có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh. Caroline Flammer (2015) nhấn mạnh rằng các bên liên quan, bao gồm nhà đầu tư, khách hàng, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ, ngày càng đặt ra kỳ vọng cao hơn đối với trách nhiệm xã hội và môi trường của doanh nghiệp.
Lý thuyết thể chế
Douglass C. North là học giả tiên phong trong kinh tế học thể chế. Trong công trình “Institutions, Institutional Change and Economic Performance” (1990), ông định nghĩa thể chế là “luật chơi” và cho rằng thể chế giữ vai trò quyết định trong định hình các động cơ, hành vi và kết quả hoạt động kinh tế. Tương tự, các nghiên cứu của John W. Meyer và Brian Rowan (1977), David L. Deephouse (1999), Andrew A. King và Michael J. Lenox (2000) cho thấy hành vi của doanh nghiệp không chỉ chịu sự chi phối của hiệu quả kinh tế, mà còn được định hình bởi môi trường thể chế, chuẩn mực xã hội và sức ép về tính chính danh.
Quan điểm dựa trên nguồn lực
Quan điểm dựa trên nguồn lực (RBV) ban đầu được Edith Penrose (1959) đề xuất, với lập luận rằng nguồn lực nội tại của doanh nghiệp là nền tảng tạo ra lợi thế cạnh tranh. Phát triển quan điểm này, Jay B. Barney (1991) nhấn mạnh rằng quy mô tổ chức quyết định mức độ sở hữu nguồn lực và năng lực của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn thường có ưu thế về nguồn lực tài chính, công nghệ, nhân lực có kỹ năng và hệ thống quản trị được thiết lập đầy đủ, nhờ đó có thể thực hiện các sáng kiến phát triển bền vững hiệu quả hơn và hiện thực hóa cam kết của lãnh đạo cấp cao. Ngược lại, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp hạn chế về nguồn lực, khiến việc thực hiện ESG trở nên khó khăn hơn.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Bài viết chủ yếu sửdụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, khai thác các nguồn tài liệu trong nước và quốc tế liên quan đến chủ đề nghiên cứu; đồng thời vận dụng cách tiếp cận định hướng chính sách dựa trên dữ liệu thứ cấp để phân tích việc thực hiện ESG tại Việt Nam. Tài liệu được lựa chọn theo mức độ phù hợp, độ tin cậy của nguồn và tính cập nhật của dữ liệu trong giai đoạn 2022–2025. Nghiên cứu sửdụng phương pháp tổng hợp theo chủ đề, hệ thống hóa các bằng chứng thành 3 nhóm rào cản đối với ESG: (i) thể chế; (ii) dữ liệu và báo cáo; (iii) năng lực nội tại của doanh nghiệp. Khung phân tích này định hướng cả việc phân tích và xây dựng các khuyến nghị chính sách tương ứng.
Bên cạnh đó, tác giả xem xét khung pháp lý và các chiến lược quốc gia có liên quan đến ESG. Để đánh giá thực trạng thực hiện ESG của doanh nghiệp Việt Nam, nghiên cứu sửdụng dữ liệu thứ cấp từ Báo cáo mức độ sẵn sàng thực hành ESG tại Việt Nam năm 2022, Báo cáo theo dõi tiến trình ESG năm 2025 do PwC công bố và báo cáo “Pathway towards a Sustainable Economic Recovery” của Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) (2024), cùng các tài liệu học thuật và văn bản chính sách có liên quan.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Thực trạng thực hiện ESG của doanh nghiệp Việt Nam
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với các cam kết về mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam cũng tham gia tích cực hơn vào các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương với các nền kinh tế lớn trên thế giới. Vì vậy, không chỉ xuất phát từ định hướng phát triển chung của quốc gia, mà còn do sức ép từ nhà đầu tư và yêu cầu của thương mại quốc tế, cả Nhà nước và doanh nghiệp đều quan tâm nhiều hơn đến ESG trong hoạch định chính sách và thực tiễn quản trị doanh nghiệp. Nhà nước đã có những bước đi quyết liệt thông qua xây dựng khung pháp lý vững chắc hơn và từng bước ban hành các chính sách như Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khu vực tư nhân kinh doanh bền vững giai đoạn 2022-2025 và nhiều quy định pháp luật liên quan đến môi trường, xã hội, quản trị. Trên thực tế, nhờ nỗ lực của Chính phủ, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong thực hiện các nguyên tắc ESG.
Thứ nhất, nhận thức của doanh nghiệp về thực hiện ESG đã được nâng cao đáng kể, với những chuyển biến tích cực rõ nét. Doanh nghiệp ngày càng nhận thấy ESG không còn là vấn đề nội bộ mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì khả năng tiếp cận thị trường và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Theo đó, ESG trong doanh nghiệp Việt Nam từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động. Cụ thể, Báo cáo theo dõi tiến trình ESG năm 2025 của PwC cho thấy ESG đã trở thành ưu tiên chiến lược rõ nét hơn trong cộng đồng doanh nghiệp; 89% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã thiết lập hoặc có kế hoạch thiết lập cam kết ESG trong 2–4 năm tới, so với tỷ lệ 80% trong khảo sát năm 2022 của PwC. Cùng với sự gia tăng về nhận thức, các động lực tạo nên những chuyển biến tích cực này cũng thể hiện rõ hơn. Tuân thủ pháp luật được xem là động lực hàng đầu thúc đẩy áp dụng ESG; có tới 70% doanh nghiệp được khảo sát cho biết sức ép thực hiện đến từ các quy định pháp luật.
Thứ hai, doanh nghiệp Việt Nam hiện có xu hướng thực hiện ESG theo ba trụ cột. Đối với trụ cột môi trường, trọng tâm là sửdụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải, quản lý chất thải, sản xuất sạch hơn, thực hành kinh tế tuần hoàn và từng bước chuẩn bị đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải carbon. Đối với trụ cột xã hội, doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến an toàn lao động, phúc lợi của người lao động, trách nhiệm với cộng đồng và các yêu cầu xã hội trong chuỗi cung ứng. Đối với trụ cột quản trị, những nội dung chủ yếu bao gồm tính minh bạch, quản trị rủi ro và gắn kết ESG với quản lý doanh nghiệp. Trong ba trụ cột, quản trị được xem là nội dung được triển khai rõ nét nhất, cả về mức độ hiểu biết của lãnh đạo và việc thiết lập cơ cấu tổ chức chính thức. Trong khảo sát năm 2025 của PwC, 68% doanh nghiệp cho biết hội đồng quản trị có tham gia vào các vấn đề ESG, trong khi 75% có lãnh đạo phụ trách riêng về quản lý ESG.
Thứ ba, việc thực hiện ESG của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng gắn với khả năng tiếp cận vốn, thị trường tài chính xanh và yêu cầu của nhà đầu tư. Hệ sinh thái tài chính hỗ trợ ESG tại Việt Nam cũng đang hình thành rõ nét hơn. Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cho biết, trong năm tài chính 2024, Việt Nam nhận được nguồn tài trợ khí hậu từ IFC ở mức kỷ lục trong khu vực Đông Á – Thái Bình Dương. Đồng thời, Việt Nam ghi nhận việc phát hành trái phiếu xanh đầu tiên của một ngân hàng tư nhân, trái phiếu xanh và trái phiếu liên kết bền vững đầu tiên bằng đồng nội tệ, cùng với các hoạt động hỗ trợ xây dựng khuôn khổ tài chính bền vững, quản lý rủi ro môi trường và phát triển thị trường carbon.
Thứ tư, báo cáo ESG có những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng, đặc biệt trên thị trường chứng khoán. Theo khảo sát năm 2025 của PwC Việt Nam, 57% doanh nghiệp cho biết đã công bố báo cáo ESG ra bên ngoài và 23% khác dự kiến thực hiện trong 12 tháng tiếp theo. Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tại Cuộc bình chọn Doanh nghiệp niêm yết năm 2024, số doanh nghiệp lập và công bố báo cáo phát triển bền vững theo thông lệ quốc tế tăng 40% so với các năm trước. Tiêu chí đánh giá tiếp tục bao gồm nội dung giảm phát thải khí nhà kính; đồng thời, cơ quan quản lý chứng khoán tổ chức các hội thảo và chương trình thúc đẩy thực hành ESG trong doanh nghiệp niêm yết. Những tín hiệu này cho thấy ESG đang từng bước chuyển từ hoạt động tự nguyện nhằm xây dựng hình ảnh sang một tiêu chuẩn ngày càng quan trọng về cạnh tranh và minh bạch trên thị trường vốn.
Mặc dù việc thực hiện ESG của doanh nghiệp Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, thể hiện ở sự quan tâm ngày càng lớn và những bước tiến ban đầu trong thực tiễn, quá trình này vẫn bộc lộ một số hạn chế.
Một là, mặc dù nhiều doanh nghiệp đã có chiến lược ESG và nhân sự phụ trách, số doanh nghiệp thực sự tích hợp ESG vào mô hình kinh doanh cốt lõi còn hạn chế. Theo PwC, chỉ khoảng 34% doanh nghiệp đang thực sự triển khai các sáng kiến ESG ở cấp độ hoạt động, trong khi các doanh nghiệp còn lại vẫn ở giai đoạn theo dõi (25%) hoặc lập kế hoạch (22%); thậm chí 20% doanh nghiệp vẫn chưa có cam kết rõ ràng. Điều này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa cam kết ESG và việc tích hợp vào hoạt động, phản ánh thực tế rằng việc áp dụng ESG tại Việt Nam vẫn chủ yếu mang tính hình thức hơn là mang tính chiến lược.
Hai là, tiến độ thực hiện ESG không đồng đều giữa các loại hình doanh nghiệp và giữa các trụ cột ESG. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các tập đoàn lớn có xu hướng đi trước do sức ép từ công ty mẹ và thị trường quốc tế, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều hạn chế hơn về nguồn lực và năng lực triển khai. Báo cáo năm 2024 của Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam cho thấy chỉ khoảng 20% doanh nghiệp dành trên 5% ngân sách cho các hoạt động liên quan đến ESG, phản ánh mức đầu tư còn khiêm tốn so với yêu cầu chuyển đổi bền vững.
Cũng trong khảo sát này, xét theo từng trụ cột, VBF xác nhận quản trị được ưu tiên cao nhất (45%), tiếp đến là môi trường (38%), trong khi yếu tố xã hội chỉ chiếm 17%. Điều này phản ánh xu hướng doanh nghiệp tập trung vào kiểm soát rủi ro và tuân thủ hơn là các vấn đề dài hạn như bình đẳng xã hội hay phát triển cộng đồng. Hơn nữa, mặc dù quản trị được đánh giá là trụ cột tương đối nổi trội trong ba trụ cột, sự tham gia ở cấp hội đồng quản trị vẫn chưa đồng đều: 32% hội đồng quản trị chưa tham gia giám sát hoặc định hướng ESG và 26% doanh nghiệp cho biết hoàn toàn chưa thiết lập cơ cấu quản trị ESG (PwC, 2025).
Ba là, mặc dù báo cáo ESG đã được cải thiện, hoạt động này vẫn chủ yếu ở giai đoạn phát triển và tình trạng “tẩy xanh” vẫn còn tồn tại. Theo PwC (2025), trong nhóm doanh nghiệp được phân loại là “đang phát triển”, 57% vẫn thiếu cách tiếp cận có hệ thống, chưa áp dụng các tiêu chuẩn chính thức hoặc chỉ báo cáo một cách rời rạc, tùy thời điểm. Bên cạnh đó, cơ chế kiểm chứng và giám sát thông tin trong báo cáo ESG còn hạn chế, làm gia tăng quan ngại về độ chính xác của dữ liệu được công bố. Những vấn đề này cho thấy khoảng cách giữa cam kết, báo cáo và năng lực thực hiện trên thực tế vẫn còn đáng kể.
Nhìn chung, việc thực hiện ESG của doanh nghiệp tại Việt Nam trong những năm gần đây đã chuyển từ nhận thức sang hành động, với sự gia tăng về cam kết, báo cáo và nỗ lực tổ chức thực hiện, đặc biệt ở các doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp chịu tác động mạnh từ yêu cầu thị trường. Tuy nhiên, quá trình này vẫn chưa đồng đều; trụ cột quản trị phát triển rõ nét hơn so với môi trường và xã hội, trong khi tích hợp ESG vào mô hình kinh doanh cốt lõi, chuẩn hóa dữ liệu, báo cáo và bảo đảm thực hiện thực chất vẫn là những thách thức lớn.
NHỮNG RÀO CẢN CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN ESG CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Mặc dù ESG ngày càng được quan tâm, việc thực hiện trong các doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp nhiều trở ngại. Nghiên cứu này phân loại các rào cản ESG thành ba nhóm: (i) thể chế; (ii) dữ liệu và báo cáo; (iii) năng lực nội tại của doanh nghiệp.
Một trong những thách thức nổi bật nhất là doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc hiểu và tuân thủ các quy định liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị. Điều này bắt nguồn từ một số nguyên nhân: (1) khung thể chế thúc đẩy thực hiện ESG tại Việt Nam vẫn chủ yếu mang tính định hướng, chưa phát triển thành khuôn khổ pháp lý bắt buộc; (2) hệ thống chính sách, pháp luật của Việt Nam chưa có quy định trực tiếp về nghĩa vụ thực hiện ESG của doanh nghiệp, mà chủ yếu điều chỉnh gián tiếp thông qua các quy định thuộc những lĩnh vực môi trường, xã hội và quản trị có liên quan; (3) cơ chế thực thi và giám sát chưa đủ hiệu quả.
Bên cạnh đó, hạn chế về dữ liệu và hệ thống đo lường là rào cản kỹ thuật có tác động sâu rộng. Báo cáo theo dõi tiến trình ESG năm 2025 của PwC nhấn mạnh rằng thiếu dữ liệu ESG là một trong những trở ngại chính khiến doanh nghiệp khó thiết lập mục tiêu, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả thực hiện ESG một cách hiệu quả. Điều này làm giảm tính minh bạch và khả năng so sánh, đồng thời hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh.
Ngoài ra, rào cản về nhận thức và năng lực nội tại của doanh nghiệp vẫn còn đáng kể. Cụ thể, 61% doanh nghiệp chưa thực hiện ESG cho biết nguyên nhân chính là thiếu hiểu biết và kiến thức về ESG. Điều này phản ánh thực tế ESG vẫn là khái niệm tương đối mới, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Năng lực tài chính của doanh nghiệp cũng là vấn đề quan trọng, bởi chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững đòi hỏi đầu tư lớn vào công nghệ sạch, hệ thống quản trị và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, theo VBF (2024), chỉ một tỷ lệ nhỏ doanh nghiệp dành nguồn lực tài chính đáng kể cho ESG, trong khi các cơ chế tài chính xanh tại Việt Nam vẫn chưa phát triển đầy đủ.
Những hạn chế này không chỉ khiến các cam kết ESG trong hoạt động kinh doanh chưa thể hiện rõ nét và chưa được phổ biến rộng rãi, mà còn ảnh hưởng đến khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hạn chế khả năng tiếp cận vốn đầu tư xanh và làm chậm quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hơn.
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY DOANH NGHIỆP THỰC HIỆN ESG
Từ những hạn chế và rào cản đã phân tích, có thể thấy việc thúc đẩy ESG tại Việt Nam không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp, mà cần có cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ và dài hạn.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế khuyến khích doanh nghiệp thực hiện ESG
Những hạn chế về thể chế vẫn là một trong các trở ngại căn bản nhất đối với việc thực hiện ESG tại Việt Nam, đặc biệt do thiếu khung pháp lý thống nhất và hướng dẫn nhất quán từ cơ quan quản lý. Để giải quyết vấn đề này, cần xây dựng một khung chính sách ESG đồng bộ, tích hợp các khía cạnh môi trường, xã hội và quản trị vào hệ thống tiêu chuẩn và hướng dẫn thống nhất.
(i) Xây dựng khung ESG quốc gia phù hợp với các chuẩn mực quốc tế như các chuẩn mực của Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu (GRI) và Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB). Đây sẽ là cơ sở tham chiếu rõ ràng để doanh nghiệp thực hiện và lập báo cáo, đồng thời nâng cao khả năng so sánh và tính minh bạch.
(ii) Từng bước lồng ghép các yêu cầu liên quan đến ESG vào những quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt trong các lĩnh vực công bố thông tin doanh nghiệp, bảo vệ môi trường và quản trị doanh nghiệp. Thay vì áp dụng ngay yêu cầu tuân thủ bắt buộc, cách tiếp cận theo lộ trình, kết hợp các biện pháp khuyến khích với hướng dẫn của cơ quan quản lý, sẽ phù hợp hơn với bối cảnh Việt Nam.
(iii) Vai trò của Nhà nước cần chuyển từ quản lý thuần túy sang kiến tạo và hỗ trợ, bao gồm thúc đẩy đối thoại công – tư, hỗ trợ các sáng kiến thí điểm ESG và cung cấp hướng dẫn kỹ thuật cho doanh nghiệp. Tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành cũng có ý nghĩa quan trọng nhằm tránh tình trạng thực hiện chính sách phân tán.
(iv) Các cơ chế thể chế cần được thiết kế nhằm tạo động lực áp dụng ESG, thay vì chỉ dựa vào thực thi quy định. Tài chính xanh có thể trở thành công cụ chính sách chủ chốt trong vấn đề này. Chính phủ cần thúc đẩy các biện pháp ưu đãi như ưu đãi thuế, tín dụng ưu đãi và hỗ trợ trái phiếu xanh, các khoản vay liên kết bền vững. Đồng thời, tích hợp tiêu chí ESG vào quá trình ra quyết định tài chính sẽ tạo động lực thị trường để doanh nghiệp áp dụng các thực hành bền vững.
Thứ hai, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và thông tin phục vụ thực hiện ESG
(i) Xây dựng nền tảng dữ liệu ESG quốc gia nhằm hỗ trợ thu thập, chia sẻ dữ liệu và đối sánh giữa các ngành. Nền tảng này sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các chỉ tiêu phù hợp, nâng cao chất lượng báo cáo và tạo thuận lợi cho hoạt động giám sát của cơ quan quản lý.
(ii) Ban hành hướng dẫn báo cáo ESG được chuẩn hóa và từng bước hài hòa với các khuôn khổ quốc tế. Điều này sẽ giảm sự thiếu nhất quán trong thực tiễn công bố thông tin và nâng cao độ tin cậy của báo cáo ESG, qua đó giải quyết những quan ngại liên quan đến báo cáo phân tán và tình trạng “tẩy xanh”.
(iii) Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu ESG. Việc áp dụng các công nghệ như phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công cụ báo cáo số có thể cải thiện đáng kể độ chính xác, tính kịp thời và hiệu quả của hệ thống thông tin ESG.
Nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp
- Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về ESG. ESG cần được nhìn nhận không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là công cụ chiến lược để tạo giá trị, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Cần xây dựng các chương trình truyền thông và đào tạo có trọng tâm nhằm giúp lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rõ hơn ý nghĩa chiến lược của ESG.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực có vai trò then chốt. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các hoạt động nâng cao năng lực, bao gồm các chương trình đào tạo về quản lý ESG, báo cáo phát triển bền vững và đánh giá rủi ro. Đồng thời, các trường đại học và cơ sở đào tạo chuyên môn cần đưa nội dung liên quan đến ESG vào chương trình đào tạo nhằm phát triển đội ngũ nhân lực có kỹ năng, có khả năng hỗ trợ quá trình chuyển đổi kinh doanh bền vững.
- Mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính để hỗ trợ áp dụng ESG. Các cơ chế tài chính xanh, như trái phiếu xanh, các khoản vay liên kết bền vững và chương trình tín dụng ưu đãi, cần được tiếp tục phát triển nhằm giảm gánh nặng tài chính liên quan đến đầu tư ESG.
KẾT LUẬN
Nghiên cứu phân tích việc thực hiện ESG của doanh nghiệp tại Việt Nam theo định hướng chính sách, dựa trên phân loại các rào cản chủ yếu thành ba nhóm: hạn chế về thể chế, hạn chế về dữ liệu và báo cáo, hạn chế về năng lực nội tại của doanh nghiệp.
Phát hiện trọng tâm của nghiên cứu là việc thực hiện ESG tại Việt Nam không bị cản trở chủ yếu bởi nhận thức, mà bởi những khoảng trống mang tính cấu trúc trên cả ba phương diện này. Mặc dù doanh nghiệp ngày càng thể hiện cam kết đối với ESG, quá trình chuyển từ ý định sang thực hiện hiệu quả vẫn còn hạn chế do thiếu khung thể chế đồng bộ, hệ thống dữ liệu phân tán và năng lực nội tại chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt ở doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này giải thích tình trạng áp dụng ESG thiếu đồng đều và chưa toàn diện, trong đó các thực hành quản trị có xu hướng phát triển nhanh hơn so với các khía cạnh môi trường và xã hội.
Từ góc độ phân tích này, nghiên cứu cho rằng thúc đẩy ESG tại Việt Nam đòi hỏi cách tiếp cận có sự phối hợp và có trọng tâm, trực tiếp giải quyết những rào cản mang tính cấu trúc. Cụ thể, cần nhấn mạnh ba lĩnh vực ưu tiên: (i) xây dựng khung thể chế ESG thống nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện; (ii) phát triển hệ thống dữ liệu và báo cáo ESG được chuẩn hóa nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh; (iii) nâng cao năng lực ở cấp độ doanh nghiệp thông qua nâng cao nhận thức và phát triển nguồn nhân lực. Những ưu tiên này không tồn tại độc lập mà bổ trợ lẫn nhau, tạo nền tảng để mở rộng việc thực hiện ESG một cách có hệ thống.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và quá trình chuyển đổi toàn cầu hướng tới phát triển bền vững, ESG không còn là thực hành tự nguyện mà ngày càng trở thành điều kiện thiết yếu để tiếp cận thị trường và duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn. Vì vậy, xây dựng hệ sinh thái ESG đồng bộ không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với từng doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam và vị thế trong các chuỗi giá trị toàn cầu.
Tài liệu tham khảo:
-
Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120.
-
Deephouse, D. L. (1999). To be different, or to be the same? It’s a question (and theory) of strategic balance. Strategic Management Journal, 20(2), 147-166.
-
Flammer, C. (2015). Does corporate social responsibility lead to superior financial performance? A regression discontinuity approach. Management Science, 61(11), 2549-2568.
-
Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
-
IFC. (2024, November 14). IFC’s Record Climate Financing in Viet Nam Supports Green Transition, Private Sector Resilience. https://www.ifc.org
-
Jones, T. M. (1995). Instrumental stakeholder theory: A synthesis of ethics and economics. Academy of Management Review, 20(2), 404-437.
-
King, A. A., & Lenox, M. J. (2000). Industry self-regulation without sanctions: The chemical industry’s responsible care program. Academy of Management Journal, 43(4), 698-716.
-
Meyer, J. W., & Rowan, B. (1977). Institutionalized organizations: Formal structure as myth and ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340-363.
-
North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
-
PwC Vietnam, & VIOD. (2022). From ambition to impact: Vietnam ESG readiness report 2022.
-
PwC Vietnam. (2025). Beyond compliance requirements: Reshaping the role of ESG for businesses in Vietnam.
-
Vietnam Business Forum. (2024). Pathway towards a sustainable economic recovery.
| Bài đã đăng trên tạp chí Kinh tế - Tài chính bản in kỳ 2 tháng 11/2026 |
Tin tức khác
Đổi mới dịch vụ logistics theo hướng bền vững tại Việt Nam
Nâng cao khả năng chống chịu của kinh tế Việt Nam trước các cú sốc
50 doanh nghiệp tham gia Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh
Vốn đầu tư tác động: Đòn bẩy khơi thông 24 tỷ USD vốn cho doanh nghiệp Việt Nam
Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam
Ổn định kinh tế vĩ mô năm 2026: Một số vấn đề đặt ra cho năm 2027 và trung hạn
Kinh tế bạc mở ra không gian phát triển mới trong một xã hội già hóa
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
VIDEO: Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp: Đòn bẩy tài chính nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
PODCAST: Làm sạch mã số thuế: Gỡ nút thắt nợ thuế tồn đọng, chuẩn hóa dữ liệu
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông Hoàng Khôn Minh
Diễn đàn Kết nối công nghệ và Đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam với Vùng Vịnh lớn Trung Quốc
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Củng cố EAS thành trụ cột của hòa bình, ổn định và tin cậy chiến lược ở khu vực
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình
Chủ đề của AIPA - 47 phản ánh đúng nguyện vọng chung của các nước trong khu vực
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Nâng tầm hợp tác biển thành ưu tiên chiến lược của ASEAN - Ấn Độ
Việt Nam - Chile: Đối tác chiến lược nối hai bờ Thái Bình Dương
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản
Giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện ESG tại Việt Nam
TP. Hồ Chí Minh quyết liệt sắp xếp, xử lý nhà đất công
Đổi mới dịch vụ logistics theo hướng bền vững tại Việt Nam
Nâng cao khả năng chống chịu của kinh tế Việt Nam trước các cú sốc
50 doanh nghiệp tham gia Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh
Vốn đầu tư tác động: Đòn bẩy khơi thông 24 tỷ USD vốn cho doanh nghiệp Việt Nam
Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam
Ổn định kinh tế vĩ mô năm 2026: Một số vấn đề đặt ra cho năm 2027 và trung hạn








