Năng lực doanh nghiệp quyết định dòng vốn đầu tư
"Cấp vốn cho doanh nghiệp, bạn sẽ làm gì tiếp theo?". Đó là câu hỏi của một số chuyên gia kinh tế tại buổi họp mặt các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh tưởng như đơn giản, nhưng nhiều doanh nghiệp lại đang gặp khó khăn trong việc tìm câu trả lời. Bởi trả lời cho xong thì rất đơn giản, nhưng trả lời để làm được lại là cả một vấn đề.
 |
| Đại diện Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank) giới thiệu sản phẩm trước các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: L.V |
Ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện nay tại TP. Hồ Chí Minh có hơn 600.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), chiếm tỉ lệ 98% cộng đồng doanh nghiệp tại Thành phố, tạo công ăn việc làm cho hơn 5 triệu lao động. Trong đó có khoảng gần 1.000 hội viên thuộc Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hồ Chí Minh. Hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh đang rất cần vốn và đào tạo nhân lực về công nghệ.
Trong khi đó, theo khảo sát mới nhất của một tổ chức kinh tế ở TP. Hồ Chí Minh, trong quý I/2026 có tới 54,5% doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn do giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, trong khi 41% doanh nghiệp chịu áp lực từ chi phí vận chuyển tăng đột biến. Trong đó, gần 48% doanh nghiệp phản ánh phải vay vốn với lãi suất cao, trong bối cảnh điều kiện tiếp cận tín dụng ngày càng chặt chẽ.
Để giải bài toán về vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS. Phạm Đức Trung Kiên, Cố vấn cao cấp Quỹ đầu tư TPG Capital cho biết, thực tế cho thấy, một đặc điểm phổ biến của doanh nghiệp nhỏ và vừa là quy mô dự phòng tài chính hạn chế, trong khi hoạt động sản xuất - kinh doanh phụ thuộc chặt chẽ vào vòng quay vốn ngắn hạn và dòng tiền hằng ngày.
Dòng tiền vào - ra thường gắn trực tiếp với tiến độ đơn hàng, thời hạn thanh toán và khả năng xoay vòng vốn. Chỉ một trục trặc nhỏ về thời điểm, như giải ngân chậm hay đối tác thanh toán muộn, cũng có thể khiến kế hoạch kinh doanh bị gián đoạn.
Từ thực tế đó, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh cách tiếp cận đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển từ mô hình thẩm định dựa chủ yếu vào tài sản bảo đảm sang đánh giá dòng tiền và năng lực vận hành. Cùng với việc đầu tư nền tảng số và phát triển các giải pháp tài chính chuyên biệt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được đẩy mạnh, mở rộng từ cho vay sang quản lý dòng tiền, ngân hàng số doanh nghiệp và thanh toán điện tử.
Đơn cử, giải pháp cấp vốn tín chấp thấu chi trực tuyến cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên nền tảng Misa Lending của MB với hạn mức lên tới 3 tỷ đồng. Toàn bộ quy trình được số hóa, doanh nghiệp có thể hoàn thiện hồ sơ và nhận kết quả sơ duyệt trong thời gian ngắn, dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử, không cần tài sản bảo đảm. Nhiều doanh nghiệp đánh giá cao tốc độ và tính minh bạch của giải pháp này.
“Để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ đầu tư TPG Capital sẵn sàng kết nối doanh nghiệp với Tập đoàn Misa để giúp các doanh nghiệp tiếp cận về vốn. Bên cạnh đó, Quỹ đầu tư TPG Capital cũng sẽ giúp các doanh nghiệp kết nối với các chương trình đào tạo nguồn nhân lực của các tập đoàn công nghệ lớn như: Microsoft, Hewlett Packard, Apple, Dell, IBM…”, TS. Kiên cho biết.
Trong khi đó, ông Phạm Văn Triêm cũng thông tin, UBND TP. Hồ Chí Minh đã có Kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh năm 2026, giai đoạn 2026-2028.
Kế hoạch nhằm hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp SME, khuyến khích hộ kinh doanh có tiềm năng chuyển đổi thành doanh nghiệp, góp phần đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân trong thời kỳ mới. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thu hẹp khoảng cách về trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và nâng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị.
Các nội dung hỗ trợ trọng tâm bao gồm: hỗ trợ thông tin và tư vấn cho doanh nghiệp; phát triển nguồn nhân lực; chuyển đổi từ hộ kinh doanh; phát triển công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị; hỗ trợ lãi suất và tiếp cận vốn…
Cần chuyển đổi tư duy “bán rẻ” sang “làm tốt”
Theo các chuyên gia về đầu tư tài chính, hiện nhiều ngân hàng đã và đang áp dụng chính sách tín dụng riêng, tập trung đánh giá mô hình kinh doanh, phương án vận hành, kinh nghiệm quản trị của nhà sáng lập, cùng với mức độ ổn định của dòng tiền với nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp - một bộ phận đặc thù trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
 |
| Theo các chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp muốn tồn tại, phát triển thì sản phẩm phải có sự khác biệt. Ảnh: L.V |
Để trả lời hoàn hảo cho câu hỏi "Cấp vốn cho doanh nghiệp, bạn sẽ làm gì tiếp theo?" đến từ các tổ chức tín dụng, các doanh nghiệp phải “phô diễn” toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh (đầu vào và đầu ra cho sản phẩm), làm sao để các tổ chức tín dụng tin tưởng đầu tư. Và vô hình chung, lúc này một cuộc cạnh tranh về giá giữa các doanh nghiệp bắt đầu xuất hiện.
Theo các chuyên gia kinh tế, cạnh tranh về giá không phải là điều xấu. Nhưng cạnh tranh bằng cách giảm giá liên tục thì chắc chắn nguy hiểm. Bởi các doanh nghiệp cần hiểu rằng, cạnh tranh giá không phải là cuộc chạy đua xem ai rẻ hơn, mà là bài toán định vị, giá trị và năng lực vận hành. Chỉ khi hiểu đúng bản chất, doanh nghiệp SME mới thật sự thoát khỏi con đường đua xuống đáy đầy rủi ro trước “vòng xoáy” của thị trường như hiện nay.
Bởi hiện nay, khách hàng không còn mua vì giá rẻ nhất. Họ mua vì cảm thấy mức giá họ trả là hợp lý cho giá trị nhận được, họ mua vì cảm giác an toàn. Điều khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó không phải vì đối thủ rẻ hơn, mà vì không chứng minh được giá trị của mình. Khi thông điệp mơ hồ, sản phẩm không khác biệt, trải nghiệm thiếu nhất quán, khách hàng sẽ dùng giá làm tiêu chí so sánh. Vì vậy muốn thoát khỏi cạnh tranh giá, doanh nghiệp cần chuyển trọng tâm từ “bán rẻ” sang “làm tốt”.
Tuy nhiên, để không rơi vào thế bị động, doanh nghiệp SME cần xây dựng chiến lược định vị rõ ràng. Doanh nghiệp phải biết mình muốn được khách hàng nhớ đến vì điều gì. Khi định vị đủ rõ, khách hàng tự nhiên so sánh bạn với những đối thủ tương ứng, chứ không đặt bạn cạnh những thương hiệu chơi cuộc đua giá rẻ. Định vị mạnh giúp doanh nghiệp chuyển hướng cuộc chơi từ giá sang giá trị, từ so sánh sang lựa chọn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp SME cần tối ưu vận hành để giảm chi phí nội bộ thay vì giảm giá bán. Đây là tư duy nền tảng của người làm kinh doanh: lợi nhuận đến từ việc quản trị tốt, không phải từ việc hy sinh giá trị. Khi quy trình rõ ràng, phân bổ nguồn lực hợp lý, sử dụng công cụ hỗ trợ phù hợp và kiểm soát thất thoát chặt chẽ, chi phí sẽ tự nhiên giảm mà chất lượng không bị ảnh hưởng. Khi chi phí giảm, doanh nghiệp có thêm biên độ để cạnh tranh mà không cần giảm giá một cách tiêu cực. Đây chính là lợi thế "âm thầm" nhưng bền vững nhất.
Trong khi đó, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân, Giám đốc Chương trình đào tạo thị trường chứng khoán, Khoa Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, để dòng vốn được sử dụng hiệu quả, ngân hàng không chỉ giải ngân mà còn cần đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hồ sơ, chứng minh năng lực và đảm bảo vốn được sử dụng đúng mục đích. Đây cũng là yêu cầu bắt buộc từ các quỹ đầu tư quốc tế, vốn đặt ra tiêu chuẩn cao về minh bạch và kiểm soát rủi ro.
