Bán lẻ nông thôn: "Mỏ vàng" mới của thị trường nội địa giai đoạn mới

Các mô hình bán lẻ hiện đại đang mở rộng hiện diện tại khu vực nông thôn.

Nông thôn thành “điểm nóng” bán lẻ

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào chu kỳ cạnh tranh mới, nơi cuộc đua không còn chỉ diễn ra tại các thành phố lớn mà dịch chuyển mạnh về khu vực nông thôn. Việc này phản ánh quá trình tái cấu trúc chiến lược của ngành bán lẻ. Trong bối cảnh dư địa tại đô thị dần thu hẹp, nông thôn trở thành không gian tăng trưởng hấp dẫn nhờ quy mô dân số lớn và sức mua ngày càng cải thiện.

Hiện khu vực nông thôn chiếm khoảng 62% dân số cả nước, trong khi tỷ trọng hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn còn khá khiêm tốn. Khoảng cách này cho thấy thị trường còn rất nhiều dư địa để phát triển. Cùng với quá trình đô thị hóa, hạ tầng giao thông, logistics và thương mại điện tử ngày càng hoàn thiện, khoảng cách tiêu dùng giữa thành thị và nông thôn đang dần được thu hẹp, tạo điều kiện để các mô hình bán lẻ hiện đại mở rộng hiện diện.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt khoảng 6,7 triệu đồng mỗi tháng vào năm 2025. Khi mức sống được cải thiện, nhu cầu tiêu dùng cũng thay đổi đáng kể. Người dân không còn chỉ quan tâm đến giá cả mà ngày càng chú trọng chất lượng, nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ hậu mãi và trải nghiệm mua sắm. Đây là nền tảng quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thị trường bán lẻ hiện đại.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi này diễn ra đồng thời với quá trình chuyển dịch cơ cấu tiêu dùng. Bên cạnh thực phẩm thiết yếu, người dân khu vực nông thôn bắt đầu gia tăng chi tiêu cho các mặt hàng gia dụng, chăm sóc sức khỏe, sản phẩm công nghệ và các dịch vụ tiện ích. Điều này cho thấy khoảng cách về hành vi tiêu dùng giữa thành thị và nông thôn đang dần thu hẹp, mở ra cơ hội cho các mô hình bán lẻ đa dạng hơn.

Theo các chuyên gia kinh tế, giá trị thị trường bán lẻ nông thôn hiện ước khoảng 50 tỷ USD và sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Tuy nhiên, điều hấp dẫn không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở tốc độ tăng trưởng. Trong khi nhiều thị trường đô thị đã bước vào giai đoạn cạnh tranh bão hòa, khu vực nông thôn vẫn còn nhiều địa phương chưa được phủ kín bởi hệ thống bán lẻ hiện đại, tạo ra lợi thế cho những doanh nghiệp đi trước.

Cạnh tranh bằng trải nghiệm khách hàng

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam, lợi thế cạnh tranh của ngành bán lẻ hiện nay không còn phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng cửa hàng hay vị trí mặt bằng. Điều quan trọng hơn là khả năng thấu hiểu người tiêu dùng, xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả và cung cấp những sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu của từng khu vực. Đây là yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Thu nhập và mức sống tại nhiều địa phương đang được cải thiện rõ rệt, kéo theo sự thay đổi trong tâm lý tiêu dùng. Người dân ngày càng quan tâm đến thương hiệu, chất lượng và tính an toàn. Chính sự thay đổi này đang tạo động lực để thị trường bán lẻ chuyển từ cạnh tranh về quy mô sang cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng.

Bức tranh tăng trưởng của thị trường nội địa cũng cho thấy sức mua vẫn duy trì xu hướng tích cực. Theo Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, 5 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 3.185 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt 6,1%, phản ánh nhu cầu tiêu dùng thực tiếp tục được cải thiện.

Đáng chú ý, doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm gần 76% tổng mức bán lẻ và tiếp tục tăng trưởng 2 con số. Điều này cho thấy tiêu dùng trong nước vẫn là động lực quan trọng của nền kinh tế trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu còn đối mặt với không ít khó khăn. Việc khai thác hiệu quả sức mua ở khu vực nông thôn vì thế không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng thị trường nội địa.

Xu hướng phát triển của ngành bán lẻ những năm tới sẽ không được quyết định bởi việc mở bao nhiêu cửa hàng mà phụ thuộc vào khả năng ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và cá nhân hóa dịch vụ. Những doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu từng nhóm khách hàng, tối ưu chuỗi cung ứng và kiểm soát tốt chi phí sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh bền vững ngay cả khi thị trường bước vào giai đoạn cạnh tranh gay gắt hơn.

Trong bối cảnh Chính phủ định hướng phát triển mạnh thị trường nội địa đến năm 2030, khu vực nông thôn được kỳ vọng trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của ngành bán lẻ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng logistics, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực kết nối chuỗi cung ứng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.