Ba kịch bản lạm phát 2026, dự báo tăng trong biên độ kiểm soát

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc – Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá chủ trì phiên họp. Ảnh: Khánh Huyền

Sáng 26/02/2026, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc – Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá, Ban Chỉ đạo đã họp tổng kết công tác quản lý, điều hành giá quý IV và cả năm 2025, đồng thời bàn định hướng cho năm 2026.

Thị trường dịp Tết 2026 không ghi nhận biến động bất thường

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, bức tranh kinh tế thế giới năm 2025 tiếp tục phức tạp. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng trên nhiều lĩnh vực; xung đột quân sự và bất ổn địa chính trị kéo dài tác động đến ổn định khu vực cũng như thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đó, dòng vốn có xu hướng tìm đến tài sản an toàn, đẩy giá kim loại quý như vàng, bạc tăng cao.

Dù vậy, lạm phát toàn cầu nhìn chung hạ nhiệt hoặc đi ngang, cho thấy áp lực giá đã giảm so với giai đoạn trước. Diễn biến này phần nào giúp giảm bớt áp lực nhập khẩu lạm phát đối với Việt Nam.

Ở trong nước, mặt bằng giá năm 2025 vận động theo chu kỳ quen thuộc: tăng cao vào dịp Tết Nguyên đán, sau đó điều chỉnh giảm vào cuối quý I và chỉ nhích nhẹ trong các quý còn lại. Tính chung cả năm, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng 3,31% so với năm 2024, nằm trong phạm vi Quốc hội và Chính phủ đề ra.

Kết quả này có sự tác động của việc điều chỉnh giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý như dịch vụ y tế, giáo dục đại học, giá điện; bên cạnh đó là biến động giá một số vật liệu xây dựng như cát, đá do nguồn cung hạn chế và nhu cầu cao từ các công trình trọng điểm, cũng như ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ.

Đáng chú ý, trong giai đoạn trước và trong Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thị trường hàng hóa cơ bản duy trì trạng thái bình thường. Nguồn cung được đảm bảo, không xuất hiện tình trạng khan hiếm hay tăng giá đột biến ở các mặt hàng thiết yếu. Một phần nguyên nhân đến từ sự chuẩn bị nguồn hàng từ sớm, đồng thời người dân có xu hướng chi tiêu tiết kiệm, hợp lý hơn.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận báo cáo tại cuộc họp.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, để đạt được kết quả này, trong năm 2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá đã chỉ đạo quyết liệt các Bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: bảo đảm lưu thông thông suốt; tăng cường cung ứng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu; kịp thời xuất cấp hàng dự trữ hỗ trợ người dân vùng thiên tai; thúc đẩy khôi phục sản xuất nông nghiệp; quản lý chặt giá trong các dịp lễ, Tết và thời điểm xảy ra bão lũ.

Song song với đó, việc điều hành các mặt hàng Nhà nước định giá và dịch vụ công được thực hiện thận trọng, theo lộ trình thị trường, tránh tạo cú sốc lên mặt bằng giá chung.

3 kịch bản lạm phát cho năm 2026

Bước sang năm 2026, trên cơ sở mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%, Bộ Tài chính đã tổng hợp dự báo của các Bộ, ngành về xu hướng giá các mặt hàng quan trọng, từ đó xây dựng 3 kịch bản lạm phát với mức tăng dự kiến 3,6%; 4,1% và 4,6%.

Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo, lạm phát bình quân năm 2026 ở mức 4 ± 0,5%. Các tổ chức quốc tế cũng đưa ra nhận định lạm phát của Việt Nam có thể tăng trong khoảng 3,2 - 4%.

Việc xây dựng nhiều phương án cho thấy cơ quan điều hành lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, chủ động ứng phó trước biến động từ bên ngoài cũng như các yếu tố nội tại của nền kinh tế.

Nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước vẫn dồi dào, tạo nền tảng ổn định cho nhóm hàng thiết yếu. Ảnh minh hoạ: H.D

Phân tích về các yếu tố có thể tạo sức ép trong năm 2026, Thứ trưởng Lê Tấn Cận chỉ rõ một số nhóm đáng lưu ý.

Thứ nhất, giá nguyên vật liệu nhập khẩu và biến động tỷ giá. Nếu chi phí đầu vào tăng, giá thành sản xuất trong nước sẽ chịu tác động lan tỏa.

Thứ hai, xung đột quân sự và cạnh tranh thương mại toàn cầu có thể khiến giá năng lượng biến động, nhất là khi nguồn cung bị gián đoạn.

Thứ ba, đối với thị trường trong nước, một số vật liệu xây dựng phụ thuộc khai thác tự nhiên như cát, đá có nguy cơ tăng giá do nhu cầu lớn trong khi nguồn cung hạn chế. Giá thịt lợn cũng có thể duy trì ở mức cao khi nhu cầu ăn uống, lễ hội đầu năm gia tăng.

Ngoài ra, việc tiếp tục điều chỉnh các dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí sẽ tác động đến CPI. Chẳng hạn, giá dịch vụ khám chữa bệnh dự kiến tăng thêm khoảng 4% do bổ sung chi phí quản lý; mức trần học phí khối đại học công lập và giáo dục nghề nghiệp năm học 2026 - 2027 tiếp tục điều chỉnh theo lộ trình.

Ở chiều ngược lại, một số điều kiện được đánh giá có thể góp phần giảm áp lực lên giá cả. Lạm phát toàn cầu hạ nhiệt giúp giảm bớt rủi ro nhập khẩu lạm phát. Nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước vẫn dồi dào, tạo nền tảng ổn định cho nhóm hàng thiết yếu.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ về thuế, phí tiếp tục được triển khai sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, qua đó hạn chế đà tăng giá bán. Chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Để thực hiện mục tiêu lạm phát bình quân năm 2026 khoảng 4,5%, Thứ trưởng Bộ Tài chính kiến nghị tiếp tục kiểm soát lạm phát trong bối cảnh vẫn phải thúc đẩy tăng trưởng ở mức cao nhất có thể. Điều này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác.

Các Bộ, ngành và địa phương được đề nghị chủ động triển khai biện pháp quản lý giá thuộc thẩm quyền; theo dõi sát diễn biến kinh tế, lạm phát thế giới và biến động giá trong nước, nhất là với các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu.

Đồng thời, cần bảo đảm cân đối thị trường trong các giai đoạn nhu cầu tăng cao như lễ, Tết hoặc khi xảy ra thiên tai; tăng cường dự báo, cập nhật kịch bản lạm phát theo diễn biến thực tế; sử dụng linh hoạt công cụ điều tiết theo quy định của pháp luật về giá.

Với từng mặt hàng cụ thể, cơ quan quản lý phải bám sát cung – cầu, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn cung dẫn đến tăng giá đột biến, bất hợp lý. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong năm 2026.