Giá cả sau Tết trong tầm kiểm soát, tạo dư địa đạt mục tiêu CPI

Người dân có xu hướng tiết kiệm chi tiêu cũng là yếu tố làm giá cả không biến động lớn. Ảnh minh hoạ: H.D

Giá cả sẽ giảm trở lại bình thường sau Tết

Bộ Tài chính cho biết, quý I thường trùng với thời điểm diễn ra nhiều hoạt động lễ hội cuối năm và Tết Nguyên đán Bính Ngọ, giá cả thường có biến động tăng theo quy luật vào trước và sau Tết (trong tháng Giêng là tháng lễ hội nên giá các hàng hóa, dịch vụ phục vụ ăn uống, vui chơi, đi lại thường sẽ tăng).

Trong Tết, hầu như ít có giao dịch mua bán ngày mùng 1, mùng 2 và mùng 3 nên giá cả thường ổn định như trước Tết, các ngày nghỉ Tết tiếp theo có khả năng tăng giá cục bộ tại các chợ dân sinh và điểm du xuân, du lịch Tết đối với mặt hàng thực phẩm tươi sống và hoa tươi, dịch vụ ăn uống, trông xe do nhu cầu người dân tăng cao theo quy luật vào các ngày này.

Vì thế, theo quy luật giá cả, một số mặt hàng thiết yếu thường nhích tăng trong các ngày Tết và sau đó dần giảm trở lại bình thường sau Tết.

Hơn nữa, tại một số tỉnh, thành phố lớn, đến nay nhiều siêu thị cửa hàng đã sớm mở cửa trở lại để phục vụ nhu cầu mua sắm các hàng hóa thiết yếu, nguồn cung hàng hóa không còn bị gián đoạn sẽ đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng của người dân. Nguồn cung các mặt hàng tiêu dùng, lương thực, thực phẩm trong nước vẫn dồi dào, đáp ứng được nhu cầu của người dân nên giá cả dự kiến không có nhiều biến động.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm và sự kiên định trong chủ trương ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát của Quốc hội, Chính phủ trong những năm qua và thời gian tới giúp củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, từ đó ổn định kỳ vọng lạm phát.

Ngoài ra, nhu cầu, sức mua trong dân vẫn chưa phục hồi mạnh mẽ khiến cho tổng cầu phục hồi chậm, người dân có xu hướng tiết kiệm chi tiêu cũng là yếu tố làm giá cả không biến động lớn.

Từ góc nhìn chuyên gia, chuyên gia kinh tế PGS.TS. Ngô Trí Long cho rằng, tháng Tết Nguyên đán luôn là “điểm rơi” cầu tiêu dùng tăng mạnh, kéo theo nguy cơ tăng giá cục bộ ở nhóm lương thực – thực phẩm, dịch vụ ăn uống, vận tải, du lịch. Nếu điều hành thiếu chủ động, mặt bằng giá có thể bị “neo” ở mức cao sau Tết, gây tác động lan tỏa sang chi phí sản xuất và kỳ vọng lạm phát cả năm.

Ông Long nhấn mạnh, trong bối cảnh Quốc hội đặt mục tiêu kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2026 khoảng 4,5% theo Nghị quyết 244/2025/QH15, điều hành giá dịp Tết và sau Tết không chỉ là nhiệm vụ an sinh mà còn là trụ cột ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo PGS.TS. Ngô Trí Long, rủi ro giá cả sau Tết không nằm ở thiếu hàng trên tổng cung, mà ở 3 yếu tố: cầu tăng theo mùa vụ; chi phí trung gian như vận tải, kho bãi, nhân công thời vụ tăng; và tâm lý kỳ vọng giá lên dẫn đến hiện tượng “té nước theo mưa” ở một số khâu bán lẻ.

Cần sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ, biện pháp điều tiết giá theo quy định. Ảnh minh hoạ: H.D

Chủ động kịch bản điều hành

Dữ liệu công bố gần nhất cho thấy CPI tháng 01/2026 tăng 0,05% so với tháng trước và tăng 2,53% so với cùng kỳ; lạm phát cơ bản tăng 3,19%, cho thấy áp lực cầu kéo và chi phí đẩy vẫn hiện hữu.

Về giải pháp, PGS.TS. Ngô Trí Long cho rằng, quản lý giá sau Tết cần tập trung chống sốc giá ngắn hạn, bảo đảm lưu thông thông suốt và bảo vệ nhóm dân cư dễ tổn thương. Với nhóm lương thực – thực phẩm, cần tăng dự trữ thương mại, kết nối nguồn hàng liên vùng, rút ngắn khâu trung gian. Với năng lượng như xăng dầu, LPG, việc điều hành phải bám sát diễn biến quốc tế, đồng thời tăng kiểm tra tại khâu phân phối để tránh găm hàng, đứt nguồn. Đối với dịch vụ ăn uống, vận tải, du lịch, trọng tâm là minh bạch niêm yết giá, kiểm tra và xử phạt vi phạm.

Theo Bộ Tài chính, nhiệm vụ kiểm soát lạm phát, điều hành giá linh hoạt tiếp tục là thách thức trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn bất ổn, phục hồi chậm và biến động địa chính trị gia tăng.

Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu theo dõi sát diễn biến giá các hàng hóa chiến lược trên thị trường thế giới, kịp thời cảnh báo nguy cơ tác động tới thị trường trong nước; chủ động xây dựng kịch bản điều hành phù hợp, không để bị động trước biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu. Công tác tổng hợp, phân tích và dự báo giá phải được nâng cao chất lượng; các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất theo quy định để phục vụ điều hành kịp thời.

Đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý, việc điều chỉnh giá dịch vụ công cần thực hiện theo lộ trình thị trường, đồng thời đánh giá kỹ tác động nhằm tránh gây xáo trộn lớn đến đời sống người dân. Việc phối hợp chính sách tiền tệ, tài khóa và các chính sách khác phải bảo đảm đồng bộ, góp phần giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế; đồng thời tiếp tục triển khai giải pháp hỗ trợ hộ nghèo và nhóm yếu thế.

Bộ Tài chính cũng đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm vi phạm; đẩy mạnh phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại; công khai minh bạch thông tin điều hành để kiểm soát lạm phát kỳ vọng. Cùng với đó, khuyến khích doanh nghiệp và người dân sử dụng tiết kiệm năng lượng, tiết giảm chi phí sản xuất, qua đó góp phần giảm áp lực tăng giá và củng cố nền tảng ổn định cho năm 2026.

PGS.TS. Ngô Trí Long khuyến nghị, điều hành giá sau Tết cần gắn với kỷ luật tài khóa và truyền thông minh bạch để neo kỳ vọng thị trường. Khi thông tin về nguồn cung, phương án điều hành được công khai đầy đủ, tâm lý tích trữ sẽ giảm, qua đó hạn chế nguy cơ tăng giá dây chuyền.

Nhìn tổng thể, các yếu tố tác động đến giá cả sau Tết đã được nhận diện khá rõ, nhưng khác với những giai đoạn trước, nền tảng điều hành hiện nay là sự chủ động từ sớm, phối hợp chính sách chặt chẽ và hệ thống phân phối vận hành thông suốt ngay sau kỳ nghỉ. Nguồn cung trong nước dồi dào, cùng với kinh nghiệm kiểm soát lạm phát nhiều năm qua tạo “vùng đệm” quan trọng cho mặt bằng giá.

Vấn đề còn lại không phải là thiếu hàng, mà là kỷ luật thực thi và phản ứng chính sách đủ nhanh trước biến động cục bộ. Khi công tác dự báo, truyền thông và giám sát thị trường được triển khai đồng bộ, nguy cơ “neo” giá cao sau Tết sẽ được hạn chế. Đây chính là tiền đề để năm 2026 giữ được quỹ đạo ổn định, bảo đảm mục tiêu CPI khoảng 4,5% như Quốc hội đề ra, đồng thời củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào môi trường kinh tế vĩ mô.