Từ Nghị quyết 10-NQ/TW đến Nghị quyết 280/NQ-CP: Bước chuyển hiện thực hóa mục tiêu chiến lược thu hút FDI chất lượng cao

Nghị quyết 280/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã cụ thể hóa Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về thu hút đầu tư nước ngoài bằng những nhiệm vụ, giải pháp và cơ chế tổ chức thực hiện cụ thể.

Nghị quyết 280/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã cụ thể hóa Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về thu hút đầu tư nước ngoài bằng những nhiệm vụ, giải pháp và cơ chế tổ chức thực hiện cụ thể. Từ thay đổi tư duy thu hút vốn sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư, từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng nền tảng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu biến định hướng về FDI thế hệ mới thành những kết quả đo đếm được trong thực tế.

Chuyển trọng tâm từ “thu hút FDI” sang “phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”

Ngày 22/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 280/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Kế hoạch hành động nhằm thể chế hóa và tổ chức thực hiện đồng bộ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết 10, đồng thời làm căn cứ để các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch triển khai, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện.

Điểm đáng chú ý là Nghị quyết 10-NQ/TW không đặt trọng tâm đơn thuần vào việc thu hút thêm bao nhiêu vốn, mà chuyển sang cách tiếp cận rộng hơn: phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài như một bộ phận hữu cơ của nền kinh tế, qua đó khai thác tốt hơn nguồn lực về vốn, công nghệ, quản trị, nhân lực và thị trường quốc tế.

Theo Nghị quyết 10-NQ/TW, giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu thu hút khoảng 200-300 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký, vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD; 75% vốn đầu tư nước ngoài đến từ các nền kinh tế phát triển có tiềm lực về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại. Nghị quyết đồng thời đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa bình quân trong các ngành công nghiệp chủ lực lên khoảng 45-50%, có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó khoảng 500-1.000 nhà cung ứng cấp I.

Những mục tiêu này cho thấy một sự chuyển hướng quan trọng: chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước trở thành những thước đo ngày càng quan trọng của thành công trong thu hút FDI.

Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh nền kinh tế đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. Năm 2025, Việt Nam thu hút trên 38,4 tỷ USD vốn FDI đăng ký và vốn FDI thực hiện đạt khoảng 27,6 tỷ USD, tăng 9% so với năm trước. Lũy kế đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 45.400 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 529,6 tỷ USD. Chỉ trong 8 tháng năm 2026, con số tổng vốn đăng ký đã vượt mốc 40 tỷ USD, đạt trên 40,6 tỷ USD, đánh dấu cột mốc mới trong thu hút vốn FDI.

Như vậy, quy mô dòng vốn đã hình thành một nền tảng mới. Vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để nền tảng đó tạo ra nhiều hơn nữa giá trị gia tăng trong nước và năng lực mới cho nền kinh tế.

Nghị quyết 280/NQ-CP: Đưa tư duy mới vào những việc cụ thể

Nếu Nghị quyết 10-NQ/TW tạo dựng định hướng chiến lược thì Nghị quyết 280/NQ-CP đặt ra yêu cầu biến định hướng đó thành chương trình hành động có trách nhiệm, tiến độ và tiêu chí đánh giá rõ ràng. Một trong những yêu cầu đầu tiên được nhấn mạnh là đổi mới nhận thức của các bộ, ngành, địa phương: chấm dứt tư duy cạnh tranh thu hút đầu tư chủ yếu bằng số lượng dự án, quy mô vốn hay ưu đãi; chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển, quản trị theo kết quả và lựa chọn những dự án phù hợp với chiến lược phát triển ngành, vùng và quốc gia.

Nghị quyết 280/NQ-CP đồng thời yêu cầu rà soát, hoàn thiện thể chế trong nhiều lĩnh vực liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư như đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, quy hoạch, xây dựng, thuế, hải quan, thương mại, chứng khoán, sở hữu trí tuệ, dữ liệu, lao động, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc ứng dụng chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và tăng cường hậu kiểm cũng được đặt ra nhằm giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ việc thực hiện cam kết đầu tư; ưu tiên những dự án có cam kết về công nghệ tiên tiến, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Đây là những thay đổi rất đáng chú ý trong cách quản lý FDI theo hướng không chỉ xem xét dự án ở thời điểm cấp phép, mà quản lý và đánh giá hiệu quả trong toàn bộ vòng đời dự án.

Hạ tầng và nhân lực phải đi trước một bước

Để thu hút các dự án công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, R&D hay các trung tâm điều hành khu vực, lợi thế về chi phí lao động không còn là điều kiện đủ.

Các khu công nghiệp, khu kinh tế được định hướng chuyển đổi theo hướng sinh thái, thông minh, chuyên ngành và tích hợp đồng bộ hạ tầng sản xuất với dịch vụ, nhà ở, y tế, giáo dục, logistics.

Nghị quyết 280/NQ-CP dành một nhóm nhiệm vụ riêng cho nâng cấp hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược. Trong đó có hạ tầng số, viễn thông thế hệ mới, năng lượng, logistics, cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt; đồng thời chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng cho các dự án công nghệ cao, bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, trung tâm nghiên cứu và phát triển. Các khu công nghiệp, khu kinh tế cũng được định hướng chuyển đổi theo hướng sinh thái, thông minh, chuyên ngành và tích hợp đồng bộ hạ tầng sản xuất với dịch vụ, nhà ở, y tế, giáo dục, logistics.

Cùng với hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn mới. Nghị quyết 280/NQ-CP yêu cầu gắn đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp FDI và các ngành công nghệ chiến lược; thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI; nâng cao tỷ lệ chuyên gia, kỹ sư và cán bộ quản lý người Việt Nam trong các doanh nghiệp FDI.

Đây cũng là những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp FDI đặc biệt quan tâm. Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng bên cạnh tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách, chất lượng nguồn nhân lực và hệ sinh thái các doanh nghiệp hỗ trợ là những yếu tố quan trọng đối với quyết định mở rộng đầu tư dài hạn. Theo đại diện Nestlé Việt Nam, sự liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước, cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu đang ngày càng được củng cố, nhưng cần tiếp tục được hoàn thiện.

“Cầu nối” liên kết doanh nghiệp trong nước: chìa khóa để FDI tạo giá trị lan tỏa

Một trong những điểm nghẽn được Nghị quyết 10-NQ/TW nhận diện là mức độ liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, trong khi tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam chưa tương xứng với quy mô dòng vốn.

Bởi vậy, một mục tiêu quan trọng của giai đoạn tới không chỉ là đưa các tập đoàn lớn vào Việt Nam, mà trọng yếu hơn là phải tăng sự lan tỏa và tính liên kết trong hệ sinh thái đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, từ đó đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn đó.

Một trọng tâm đáng chú ý khác là Nghị quyết 280/NQ-CP yêu cầu triển khai các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhà cung ứng nội địa và các cụm liên kết ngành. Các địa phương phải xây dựng danh mục dự án ưu tiên phù hợp với lợi thế và định hướng phát triển của mình, trong đó hướng tới những dự án có khả năng kết nối với doanh nghiệp nội địa và hình thành hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ.

Theo bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), một trong những thay đổi lớn của Nghị quyết 10-NQ/TW là chuyển từ lựa chọn những dự án “mang vốn đến Việt Nam” sang lựa chọn những đối tác có khả năng cùng Việt Nam nâng cao năng lực quốc gia. Cách tiếp cận này đặt doanh nghiệp Việt Nam và năng lực hấp thụ của nền kinh tế vào vị trí quan trọng hơn trong chính sách FDI.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Kim Chi Hyung, Trưởng khối Đầu tư Doanh nghiệp, Ngân hàng Shinhan Việt Nam cho rằng việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng mở ra dư địa cho các giải pháp tài chính chuỗi cung ứng, giúp kết nối nhà đầu tư nước ngoài với các nhà cung cấp nội địa.

Mô hình liên kết của Nestlé Việt Nam trong lĩnh vực cà phê cho thấy tác động của FDI được đo bằng tri thức, công nghệ và năng lực sản xuất được hình thành trong nền kinh tế.

Thực tế từ Nestlé Việt Nam cũng cho thấy giá trị của mô hình liên kết dài hạn. Doanh nghiệp này đã phối hợp với các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và nông dân trong lĩnh vực cà phê, kết hợp nghiên cứu, chuyển giao giống và kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy tác động của FDI không nhất thiết chỉ được đo bằng số vốn đầu tư, mà còn bằng tri thức, công nghệ và năng lực sản xuất được hình thành trong nền kinh tế.

Xúc tiến đầu tư phải chuyển từ “trải rộng” sang “trúng đích”

Một yêu cầu khác đang đặt ra cho các cơ quan xúc tiến đầu tư là phải thay đổi cách tiếp cận nhà đầu tư.Theo ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, tại địa phương hiện nay, hoạt động xúc tiến đầu tư vẫn còn có sự tách biệt giữa xúc tiến đầu tư và xúc tiến thương mại, trong khi việc tiếp cận các nhà đầu tư lớn cần có sự hoạch định chiến lược ở quy mô quốc gia và vùng. Để khắc phục bất cập này, ông Hòa đề xuất đổi mới tổ chức xúc tiến đầu tư, định vị rõ lợi thế của từng khu vực và tăng cường liên kết vùng để tránh tình trạng các địa phương cạnh tranh, đầu tư hạ tầng tương tự nhau.

Đây cũng là định hướng được Nghị quyết 280/NQ-CP cụ thể hóa thông qua yêu cầu xây dựng các kế hoạch xúc tiến đầu tư chuyên biệt, tập trung vào nhà đầu tư có công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, R&D, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, trụ sở khu vực và các dự án có khả năng kết nối Việt Nam với mạng sản xuất, dịch vụ và thị trường tài chính quốc tế.

Nói cách khác, xúc tiến đầu tư trong giai đoạn mới không nên chỉ trả lời câu hỏi “nhà đầu tư nào muốn vào Việt Nam?”, mà cần chủ động trả lời câu hỏi “Việt Nam cần những nhà đầu tư nào để bổ sung đúng những năng lực mà nền kinh tế đang thiếu?”

Doanh nghiệp FDI kỳ vọng một môi trường đầu tư ổn định và có thể dự báo

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp FDI, Nghị quyết 10-NQ/TW và Nghị quyết 280/NQ-CP hiện thực hóa chiến lược đổi mới thu hút FDI được nhìn nhận như một tín hiệu về định hướng phát triển dài hạn.

Đại diện Shinhan Bank Việt Nam cho biết định hướng ưu tiên công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo và các lĩnh vực xanh phù hợp với xu hướng phân bổ nguồn lực cho những mô hình tăng trưởng có năng suất, hàm lượng công nghệ và tính bền vững cao hơn.

Trong lĩnh vực sản xuất, ông Ashish Joshi, Tổng Giám đốc Suntory PepsiCo Việt Nam đánh giá định hướng chuyển từ thu hút FDI đơn thuần sang xây dựng hệ sinh thái đầu tư chất lượng cao tạo điều kiện để doanh nghiệp theo đuổi các chiến lược dài hạn về đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và liên kết với nền kinh tế trong nước. Nhà máy 300 triệu USD của doanh nghiệp tại Tây Ninh được doanh nghiệp thiết kế theo các tiêu chuẩn về tiết kiệm năng lượng, sử dụng nước và kinh tế tuần hoàn.

Với Nestlé, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam Binu Jacob nhấn mạnh một yếu tố có ý nghĩa đặc biệt đối với các tập đoàn đa quốc gia, đó là tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách. Theo ông, trong bối cảnh cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu làm thay đổi vai trò của ưu đãi thuế, những yếu tố như chất lượng thể chế, nguồn nhân lực và hệ sinh thái hỗ trợ ngày càng có ý nghĩa đối với quyết định đầu tư dài hạn.

Những khuyến nghị này của cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài cho thấy một thông điệp khá rõ: muốn thu hút FDI chất lượng cao, Việt Nam không chỉ cần chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là phải tạo dựng được một môi trường mà nhà đầu tư có thể dự báo, lập kế hoạch và mở rộng hoạt động trong dài hạn.

Thước đo cuối cùng là hiệu quả thực chất

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết 280/NQ-CP là yêu cầu xây dựng bộ chỉ số KPI để theo dõi, giám sát việc thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 10-NQ/TW. Bộ Tài chính được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan theo dõi, đôn đốc quá trình triển khai. Các chỉ tiêu về vốn đăng ký, vốn thực hiện, số lượng tập đoàn đa quốc gia, tỷ lệ nội địa hóa, số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị, tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái và nhân lực qua đào tạo được phân công cơ quan theo dõi, đánh giá.

Thành công của chính sách FDI phải được đo lường qua mức độ lan tỏa về công nghệ, tri thức, năng lực quản trị và cơ hội phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam.

Theo các chuyên gia, cơ chế KPI nếu được triển khai thực hiện thực chất sẽ tạo ra một điểm nhấn thay đổi quan trọng, đó là đánh giá hiệu quả thu hút FDI bằng kết quả đầu ra thay vì chỉ bằng đầu vào. Với tinh thần đó, thành công của chính sách FDI không còn được đo thuần túy bằng số dự án hay tổng vốn đăng ký, mà ngày càng phải được nhìn nhận qua mức độ lan tỏa về công nghệ, tri thức, năng lực quản trị và cơ hội phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam.

Một dự án lớn nhưng công nghệ thấp, giá trị gia tăng thấp, sử dụng nhiều tài nguyên và ít liên kết với doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó có thể được xem là mô hình FDI mà Nghị quyết 10-NQ/TW hướng tới. Ngược lại, những dự án tạo ra trung tâm R&D, đào tạo kỹ sư Việt Nam, hình thành nhà cung ứng cấp I, chuyển giao công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ tạo ra những giá trị lan tỏa lớn hơn.

Biến cam kết chính sách thành lợi thế cạnh tranh mới

Từ nền tảng chiến lược của Nghị quyết 10-NQ/TW với những mục tiêu lớn được đặt ra, Nghị quyết 280/NQ-CP đã bước đầu chuyển hóa các mục tiêu đó thành chương trình hành động với nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương. Chặng đường quan trọng phía trước trong thời gian tiếp theo vì thế chủ yếu nằm ở năng lực thực thi.

Các chuyên gia cho rằng để nâng tầm thu hút FDI, Việt Nam cần đồng thời làm tốt nhiều việc: hoàn thiện thể chế và giảm chi phí tuân thủ; bảo đảm hạ tầng năng lượng, logistics và hạ tầng số; chuẩn bị quỹ đất sạch; phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao; đổi mới xúc tiến đầu tư theo ngành, lĩnh vực và chuỗi giá trị; nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy chuyển giao công nghệ; phát triển khu công nghiệp sinh thái và tăng cường quản lý toàn bộ vòng đời dự án.

Quan trọng hơn, các nhiệm vụ này cần được triển khai trong một chỉnh thể thống nhất giữa Trung ương và địa phương, giữa chính sách FDI với chính sách phát triển doanh nghiệp trong nước, khoa học - công nghệ, nhân lực, hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh.

Từ nền tảng hơn 40 năm thu hút FDI, Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển sang một giai đoạn mới: không chỉ thu hút nguồn vốn từ bên ngoài, mà thu hút cả công nghệ, tri thức, năng lực quản trị, mạng lưới thị trường và những năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.

Nghị quyết 10-NQ/TW mang tầm chiến lược là sự thay đổi về tư duy và Nghị quyết 280/NQ-CP là bước chuyển sang hành động. Hiệu quả của chu trình chuyển hóa này sẽ được phản ánh không chỉ ở con số vốn FDI vào Việt Nam, mà ở câu hỏi lớn hơn: sau mỗi dự án FDI, năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, năng lực công nghệ, chất lượng nhân lực và vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu đã được nâng lên đến đâu. Đó cũng chính là thước đo quan trọng để biến Việt Nam từ một điểm đến hấp dẫn về đầu tư thành một cứ điểm đầu tư chiến lược, có sức cạnh tranh về chất lượng và khả năng tạo giá trị dài hạn.