TP. Hồ Chí Minh kiến nghị gỡ vướng pháp lý trong hoạt động đấu giá tài sản

Hoạt động đấu giá tài sản (ảnh minh họa). Ảnh: Phạm Thọ

Theo thống kê của UBND TP. Hồ Chí Minh, trên địa bàn hiện có 71 tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, gồm Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản và 70 doanh nghiệp; 57 chi nhánh cùng với 190 đấu giá viên. Số lượng này được Thành phố đánh giá đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường, vì vậy định hướng thời gian tới không phải mở rộng quy mô mà tập trung nâng cao chất lượng hoạt động, siết chặt quản lý và tăng tính minh bạch.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy, một số tồn tại, vướng mắc cùng sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật đang là vấn đề gặp phải trong quá trình triển khai trên địa bàn.

Đơn cử, quy định về niêm yết đấu giá tài sản tại UBND cấp xã nơi có bất động sản đấu giá. Theo đó, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản lưu tài liệu, hình ảnh về việc niêm yết hoặc lập văn bản có xác nhận về việc niêm yết, kết thúc niêm yết của UBND cấp xã.

Thực tế, ghi nhận của Thành phố cho thấy, với quy định này các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản gặp nhiều khó khăn liên quan đến việc xác nhận niêm yết. Bởi, việc thực hiện xác nhận tại các UBND cấp xã chưa thống nhất. Bên cạnh đó nhiều UBND yêu cầu phải nhận số thứ tự, xếp hàng để nộp đề nghị niêm yết (như các thủ tục hành chính); nhiều nơi yêu cầu phải đính kèm hồ sơ pháp lý của tài sản đấu giá thì mới chấp thuận xác nhận niêm yết, gây khó khăn cho các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản.

Bên cạnh đó, theo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi, bổ sung năm 2024) và Thông tư 03/2025 của Bộ Tài chính, tiền bán hồ sơ mời tham gia đấu giá thuộc về tổ chức hành nghề đấu giá. Trong khi đó, Nghị định 102/2024 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) lại quy định khoản tiền này là nguồn thu của tổ chức phát triển quỹ đất.

Sự chồng chéo khiến việc xác định chủ thể được hưởng khoản thu không rõ ràng; đặc biệt trong các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất – lĩnh vực có giá trị lớn và dễ phát sinh khiếu nại. Đại diện cơ quan quản lý cho rằng nếu không sớm thống nhất quy định, quá trình tổ chức đấu giá có thể phát sinh rủi ro pháp lý.

Một bất cập khác được UBND Thành phố chỉ ra là, quy định về công khai thông tin đấu giá chưa theo kịp xu hướng chuyển đổi số. Luật hiện hành vẫn yêu cầu đăng thông báo trên báo in hoặc báo hình, dù đã giảm từ hai lần xuống còn một lần. Theo Thành phố, quy định này làm tăng chi phí cho tổ chức đấu giá nhưng hiệu quả tiếp cận không cao trong bối cảnh người dân, doanh nghiệp chủ yếu tiếp cận thông tin qua môi trường số. Trong khi đó, các thông tin đấu giá đã được đăng tải trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia với tần suất và mức độ công khai cao hơn.

Từ thực tế này, Thành phố kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh theo hướng giảm dần hoặc thay thế hình thức đăng báo truyền thống, chuyển sang các nền tảng số để phù hợp với xu thế quản lý hiện đại.

Không chỉ vướng về quy định, công tác quản lý hoạt động đấu giá cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Trước các vấn đề thực tiễn của doanh nghiệp trong hoạt động, UBND TP. Hồ Chí Minh đã có kiến nghị đến Bộ Tư pháp đề xuất sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đào tạo nghề đấu giá và kết quả kiểm tra tập sự hành nghề; giúp địa phương thuận lợi trong việc cấp chứng chỉ và quản lý đội ngũ.

Đồng thời, Thành phố kiến nghị bổ sung quy định cụ thể về việc tạm ngưng hoặc chấm dứt hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp đấu giá; cơ chế tạm ngừng hoạt động theo yêu cầu của cơ quan quản lý khi phát hiện vi phạm.

Gần 3.800 căn hộ tái định cư ở Thủ Thiêm chuẩn bị đưa ra đấu giá. Ảnh: Phạm Thọ

Ở góc độ nhân lực, TP. Hồ Chí Minh đề xuất bổ sung chế tài đối với các trường hợp không thực hiện nghĩa vụ bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ. Theo đánh giá, việc đào tạo định kỳ là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đấu giá viên, hạn chế sai sót và rủi ro trong quá trình hành nghề.

Ngoài ra, Thành phố cũng kiến nghị tăng cường tổ chức các hội nghị, hội thảo, tọa đàm chuyên đề để kịp thời nắm bắt khó khăn từ thực tiễn, qua đó có hướng dẫn hoặc đề xuất xử lý phù hợp. Công tác kiểm tra liên ngành và chuyên ngành cần được đẩy mạnh theo cả hình thức định kỳ và đột xuất, nhằm phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm.

Trong bối cảnh hoạt động đấu giá ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phân bổ nguồn lực, đặc biệt là đất đai, theo UBND Thành phố việc tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý được xem là yêu cầu cấp thiết. Qua đó, góp phần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của thị trường đấu giá trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy cho biết, từ năm 2017 đến nay, Sở Tư pháp Thành phố đã tổ chức 27 đoàn thanh tra đối với 54 tổ chức hành nghề đấu giá tài sản; 11 đoàn kiểm tra đối với 32 tổ chức hành nghề đấu giá tài sản. Qua đó ban hành 50 quyết định xử phạt vi phạm hành chính (bao gồm 46 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức và 4 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân), tổng số tiền xử phạt gần 525 triệu đồng. Đồng thời, chưa phát sinh trường hợp hủy kết quả đấu giá tài sản theo quy định. Bên cạnh đó, Sở Tư pháp Thành phố đã tiếp nhận 314 đơn phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo có nội dung liên quan đến lĩnh vực đấu giá tài sản; chuyển, cung cấp thông tin dấu hiệu tội phạm 5 vụ việc cho Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an Thành phố để xem xét, xử lý.