Thúc đẩy chuyển dịch ngành kinh tế theo hướng số hóa, xanh hóa, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

TS. Phí Vĩnh Tường

Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới,

Email: phivinhtuong@gmail.com

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích yêu cầu và thực trạng chuyển dịch ngành kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh công nghệ toàn cầu gia tăng, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Kết quả cho thấy, mặc dù Việt Nam đã đạt một số chuyển biến tích cực nhưng các ngành kinh tế số như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và sản xuất thông minh chưa phát huy đầy đủ vai trò là động lực tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu đề xuất nhóm giải pháp trọng tâm về điều phối chính sách tích hợp, đầu tư công dẫn dắt, tài chính chuyển đổi, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và xây dựng hệ thống chỉ tiêu giám sát kết quả chuyển dịch ngành.

Từ khóa: TFP, năng suất lao động, FDI, cơ cấu ngành, xanh hóa, số hóa

MỞ ĐẦU

Dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và cạnh tranh nước lớn, kinh tế thế giới bước vào giai đoạn tái cơ cấu một cách căn bản, dựa vào nền tảng công nghệ: Internet vạn vật, Dữ liệu lớn, Trí tuệ nhân tạo, mô hình kinh doanh mới (Kabir, M. S., và Reem, M. T. 2025, Kuźnar, A. 2019, Lee, K., Malerba, F., và Primi, A. 2020). Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đã trở thành những xu hướng chủ đạo của nền kinh tế thế giới. Trong khi xanh hóa các ngành kinh tế đóng vai trò nền tảng cho sự tăng cường tính thân thiện với môi trường của các hoạt động kinh tế xã hội trên cơ sở chuyển đổi cơ cấu năng lượng phục vụ cho các hoạt động đó, thì số hóa lại đóng vai trò nền tảng cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng các đầu vào của nền kinh tế trên cơ sở giảm thiểu chi phí giao dịch của các hoạt động kinh tế xã hội, nâng cao năng lực quản trị thời gian thực dựa trên việc khai thác dữ liệu lớn.

Trong bối cảnh thực hiện các mục tiêu phát triển đến 2045, Việt Nam phải đẩy nhanh quá trình xác lập mô hình tăng trưởng mới, thay thế cho mô hình tăng trưởng dựa vào sự mở rộng các nguồn lực sản xuất truyền thống nhằm thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động và thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 22/12/2024 khẳng định quyết tâm phát triển khoa học và công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và thúc đẩy chuyển đổi số (CĐS) nhằm tạo ra đột phá phát triển kinh tế. Việc thực hiện 3 đột phá thể chế liên quan đến chuyển đổi xanh, chuyển đổi số qua 2 nhiệm kỳ Đại hội Đảng trước đây đã đạt được những kết quả nhất định nhưng kết quả thực thi chính sách còn chưa được như kỳ vọng bởi nhiều nguyên nhân, trong đó có vấn đề phân tán chính sách và sự phối hợp chính sách giữa các bộ ngành, vấn đề phân bổ nguồn lực tài chính ưu tiên cho quá trình chuyển đổi và nâng cao năng lực hấp thu công nghệ của các doanh nghiệp trong nước nhờ sự lan toả từ các doanh nghiệp FDI… Nghiên cứu này phân tích thực trạng chuyển dịch ngành kinh tế theo hướng xanh hóa, số hóa và ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, làm rõ những điểm nghẽn và đề xuất định hướng giải pháp chính sách cho giai đoạn 2026- 2030, tầm nhìn 2045.

THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH NGÀNH KINH TẾ THEO HƯỚNG XANH HÓA, SỐ HÓA, ỨNG DỤNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chuyển dịch ngành kinh tế thường được phản ánh bởi sự gia tăng tỷ trọng của khu vực công nghiệp và dịch vụ trong cơ cấu GDP và sự giảm tương ứng tỷ trọng của khu vực nông nghiệp, đồng thời là sự thay đổi số lượng ngành và tỷ trọng của các ngành kinh tế “cũ” có năng suất thấp hơn với các ngành kinh tế “mới” có năng suất cao hơn trong giá trị sản xuất của mỗi khu vực kinh tế. Tuy nhiên, yêu cầu ứng phó với các vấn đề biến đổi khí hậu, nước biển dâng, hay trước sự thay đổi với tốc độ nhanh của công nghệ sản xuất, chuyển dịch ngành kinh tế được bổ sung tiêu chí về sự chuyển dịch về cấu trúc công nghệ sử dụng trong mỗi ngành, cấu trúc năng lượng (nâu với xanh) được tiêu thụ bởi mỗi ngành và cấu trúc tổ chức sản xuất của từng ngành trong quá trình theo đuổi mục tiêu tăng trưởng năng suất lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh (cấp doanh nghiệp, ngành và nền kinh tế) và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Chuyển đổi số không đơn thuần là quá trình chuyển đổi dữ liệu ngành từ dạng vật lý sang dạng số, mà là “một quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của cá nhân, tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên các công nghệ số” (Thủ tướng Chính phủ, 2020). Dù chưa có khái niệm chính thức nhưng chuyển đổi số của ngành kinh tế có thể được hiểu là sự thay đổi toàn diện quy trình sản xuất trên cơ sở tích hợp tự động hoá, trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, điện toán đám mây và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình hoạt động của một ngành, nâng cao năng suất lao động ngành và thông qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành, cải thiện chất lượng tăng trưởng.

Chuyển đổi xanh là quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất, tiêu dùng và quản trị theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, tăng tỷ trọng tuần hoàn, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm phát triển bền vững. Theo Vũ Văn Phúc (2025), chuyển đổi xanh không chỉ là áp dụng công nghệ môi trường, mà còn là sự thay đổi quy trình sản xuất - kinh doanh, mô hình phát triển và hành vi của các chủ thể trong nền kinh tế. Cách tiếp cận này phù hợp trong thiết kế chính sách chuyển dịch ngành.

Ứng dụng khoa học, công nghệ và ĐMST không chỉ là hoạt động nghiên cứu riêng có của các viện/ trường và/hoặc việc đầu tư hay tiếp nhận chuyển giao công nghệ sản xuất giữa các doanh nghiệp. ĐMST, theo nghĩa rộng, bao gồm hoạt động đổi mới công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất, đổi mới sản phẩm, đổi mới mô hình kinh doanh và đổi mới tổ chức quản trị. Trong ứng dụng khoa học, công nghệ và ĐMST, các doanh nghiệp là chủ thể thực hiện, còn nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, hỗ trợ hạ tầng với mục tiêu giúp giảm chi phí chuyển đổi cũng như chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp.

Vì vậy, chuyển dịch ngành kinh tế theo hướng số hóa, xanh hóa, ứng dụng KHCN và ĐMST là quá trình chuyển đổi tích hợp, có sự tương tác giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, trong đó chuyển đổi số là công cụ nền tảng đảm bảo thực hiện thành công chuyển đổi xanh gắn với mục tiêu nâng cao giá trị gia tăng nhờ cắt giảm chi phí tuân thủ và ngược lại, chuyển đổi xanh đảm bảo định hướng thân thiện với môi trường, cải thiện chất lượng tăng trưởng trong quá trình nền kinh tế theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị được xem là đột phá thể chế chính sách cho quá trình chuyển đổi ngành kinh tế theo hướng số hóa, xanh hóa, khi khẳng định vai trò quan trọng của khoa học công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia là động lực quan trọng trong phát triển, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới quản trị và ngăn chặn nguy cơ tụt hậu. Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò, tầm quan trọng của khoa học công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia trong việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Nguồn: Tổng hợp từ niêm giám thống kê các năm và báo cáo của GSO

Giai đoạn vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã vượt qua những khó khăn, tác động tiêu cực của thiên tai và đạt được các thành tựu tăng trưởng kinh tế với các thành tích như tăng trưởng GDP năm 2024 và 2025 lần lượt đạt 7% và 8,02% (Cục Thống kê), GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 5.026 USD, tăng 326 USD so với năm 2024. Năng suất lao động có sự cải thiện cả về giá trị tuyệt đối và tốc độ tăng trưởng. Cụ thể, năng suất lao động năm 2024 ước đạt 221,9 triệu đồng/lao động (giá hiện hành), tăng 5,88% so với năm 2023; và tăng trưởng năng suất năm 2025 ước đạt 6,68%, cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với năm 2024 (Cục Thống kê, 2025). Sau 5 năm, cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng đóng góp của khu vực dịch vụ (khu vực III) và giảm tương ứng tỷ trọng đóng góp của khu vực nông nghiệp (khu vực I).

Mặc dù năng suất lao động, theo cách tính hiện nay, có sự cải thiện nhưng chưa đủ khẳng định chất lượng tăng trưởng được cải thiện. Trong cấu trúc nền kinh tế tăng trưởng dựa xuất khẩu, khu vực FDI đang đóng vai trò động lực (Phí Vĩnh Tường, 2026). Các số liệu thống kê cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu giữa các khu vực của nền kinh tế tuy có thay đổi nhưng mức thay đổi không lớn sau một chu kỳ 5 năm - khoảng thời gian đủ để xác định sự thay đổi hay chuyển dịch của cơ cấu kinh tế.

Để làm sáng tỏ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với sự thay đổi của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, cần có những chỉ báo đo lường trực tiếp ở các cấp độ vĩ mô, cấp ngành và cấp doanh nghiệp. Ở cấp độ vĩ mô, kinh tế số đóng góp khoảng 18,6% GDP, tăng 2,3 điểm phần trăm so với năm 2023. Quy mô kinh tế số năm 2025 đã tăng lên, chiếm 20,5% trong GDP của nền kinh tế, điều này phản ánh những nỗ lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Các ngành công nghệ thông tin ICT (chiếm đến 13,17% GDP) là ngành động lực chính của kinh tế số Việt Nam trong năm 2025 và các ngành thương mại điện tử, tài chính số (Fintech), kinh tế nền tảng (như dịch vụ taxi, đặt phòng trực tuyến hay giao đồ ăn) là những ngành chính trong cơ cấu kinh tế số của Việt Nam. Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi kép - kết hợp giữa số hóa và xanh hóa - cũng đã diễn ra trong nền kinh tế nhưng chỉ tập trung ở một số ngành như tài chính ngân hàng, bảo hiểm; thương mại và logistics; một số ngành công nghiệp chế biến chế tạo và một số ngành nông nghiệp.

Tuy nhiên, những ngành kinh tế số được kỳ vọng là động lực tăng trưởng kinh tế, như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, nông nghiệp thông minh, sản xuất thông minh chưa phát huy được vai trò và Việt Nam đã và đang đối mặt với các vấn đề trong phát triển kinh tế số tương tự như những vấn đề phải đối mặt với nền kinh tế thực trong 3 thập kỷ đầu của thời kỳ đổi mới là phát triển thiên về quy mô, chưa phát triển về chất lượng.

Ở cấp độ vĩ mô, tăng trưởng TFP của Việt Nam chủ yếu dựa vào đóng góp của thể chế và hiệu quả kỹ thuật của doanh nghiệp (doanh nghiệp sử dụng tốt các nguồn lực với công nghệ hiện có) thay vì dựa vào tính kinh tế theo quy mô (doanh nghiệp phát triển và lớn mạnh, từ doanh nghiệp nhỏ thành doanh nghiệp vừa và số ít trở thành doanh nghiệp quy mô lớn) và dựa vào công nghệ. Tuy chưa có những nghiên cứu phân rã TFP thành 04 yếu tố trên đối với nền kinh tế Việt Nam nhưng nhiều chỉ báo gián tiếp đủ để minh chứng cho nhận định này. Thứ nhất, trên 95% các doanh nghiệp tư nhân trong nước là doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ (dưới 09 lao động), vì vậy, chuyển đổi số và ngân sách dành cho chuyển đổi số còn thấp, năng lực tiếp cận các công nghệ hiện đại còn thấp (Thanh Hằng, 2026); Thứ hai, động lực tăng trưởng xuất khẩu đến từ khu vực doanh nghiệp FDI, với thực tiễn 73% tổng kim ngạch xuất khẩu và 69% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam năm 2025 do khu vực này thực hiện. Thực tế đó gián tiếp phản ánh mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng toàn cầu còn thấp và năng suất lao động của doanh nghiệp trong nước còn thấp hơn so với doanh nghiệp FDI do thiếu vắng sự lan toả công nghệ từ khu vực FDI.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG SỐ HÓA, XANH HÓA

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng số hóa, xanh hóa ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng cho thấy một số tồn tại, thách thức gồm:

Thứ nhất, thể chế và phân mảng chính sách là vấn đề cần được ưu tiên giải quyết. Các chiến lược, chương trình liên quan đến chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi năng lượng… đã được xây dựng và đưa vào thực thi. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai các chính sách theo “ngành dọc” của mỗi bộ, ngành, từng chương trình, từng nguồn vốn. Vì vậy, một dự án sẽ phải làm việc với nhiều hệ thống quy định, quy chuẩn của các bộ, ngành trong khi bản chất của chuyển dịch ngành theo hướng số hóa, xanh hóa là quá trình tích hợp. Trong bối cảnh đó, chi phí tuân thủ và chi phí phối hợp tăng cao. Nghị quyết 57/NQ-TW cũng đã chỉ rõ hạn chế này và nêu rõ cần thiết phải có một khung chính sách tích hợp và một cơ chế điều phối thực thi.

Thứ hai, cần nguồn lực tài chính lớn cho chuyển đổi, nhất là khi chủ thể chuyển đổi là các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước. Trong khi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn nhưng đa số các doanh nghiệp tư nhân trong nước có quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Việc tiếp cận vốn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn, không chỉ bởi lãi suất mà còn bởi đầu tư và hiệu quả đầu tư có độ trễ, dòng tiền khó cải thiện trong ngắn hạn, năng lực lập dự án và chứng minh hiệu quả dự án còn thấp, thiếu dữ liệu phục vụ công tác thẩm định của nhà đầu tư, ngân hàng. Ngược lại, hệ sinh thái tài chính xanh, và tài chính chuyển đổi số ở Việt Nam chưa phát huy vai trò.

Thứ ba, vấn đề về công nghệ, dữ liệu và tiêu chuẩn. Mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt Nam đối với CMCN 4.0 còn ở mức thấp. Doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ nên có năng lực làm chủ công nghệ cũng như mức độ sẵn sàng về dữ liệu chưa cao. Ở tầm vĩ mô, Nghị quyết 57/NQ-TW cũng chỉ rõ vấn đề của nền kinh tế là chưa làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi, tính đồng bộ trong hạ tầng số còn thiếu, hay năng lực bảo mật dữ liệu, bảo vệ thông tin còn yếu. Trong bối cảnh việc tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi những thông tin liên quan đến cơ cấu nguồn năng lượng và mức độ tiêu hao năng lượng cho hoạt động sản xuất, doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh mức độ tuân thủ các quy định môi trường khi tham gia vào chuỗi, thậm chí là bị loại khỏi chuỗi khi thiếu vắng các tiêu chuẩn đo lường và dữ liệu thống kê.

Thứ tư, về nguồn nhân lực chuyên môn. Việt Nam không chỉ thiếu hụt nhân lực để phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn mà còn là sự thiếu hụt nhân lực có năng lực cả trong lĩnh vực công nghệ thông tin và trong các lĩnh vực kinh tế đang trong chuyển đổi số, đặc biệt thiếu hụt nhân lực có kiến thức liên ngành: công nghệ - dữ liệu - tài chính - vận hành. Ngay cả khi công nghệ có thể được đầu tư và/hoặc chuyển giao, nhiều doanh nghiệp vẫn đối mặt với thách thức trong việc vận hành và làm chủ công nghệ do thiếu nhân lực và vì vậy, có những doanh nghiệp vẫn phải huy động đội ngũ chuyên gia kỹ thuật đã nghỉ hưu làm tư vấn...

GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ NHẰM THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH THEO HƯỚNG SỐ HOÁ, XANH HOÁ, ỨNG DỤNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành theo mục tiêu đề ra, cần quán triệt quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình chuyển đổi và Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt thông qua đầu tư công và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực tài chính phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp.

Đồng thời, từ bài học kinh nghiệm xử lý mối quan hệ phát triển về số lượng và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế thực, cần sớm xác định trọng tâm, trọng điểm của các ngành kinh tế số để có định hướng rõ ràng và chính xác cho các doanh nghiệp xây dựng và thực hiện chiến lược chuyển đổi. Bên cạnh đó, cần xác lập cách tiếp cận tích hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh gắn với thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì thực hiện chương trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo độc lập.

Trên cơ sở các quan điểm đó, nghiên cứu này cho rằng cần tiến hành các giải pháp sau:

Một là, đột phá thể chế chính sách, hoàn thiện thể chế và thiết lập cơ chế điều phối tích hợp: Cần xây dựng cơ chế điều phối liên ngành ở cấp độ quốc gia và cấp vùng để cùng lúc chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan chủ trì và các bộ ngành có liên quan là cơ quan phối hợp để thống nhất chỉ đạo theo “ngành dọc”. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát (Regulatory Sandbox), tạo điều kiện nâng cao tỷ trọng các phát minh, sáng chế có cơ hội được thương mại hóa.

Hai là, đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, vốn mồi cho chuyển dịch ngành. Trong giai đoạn phát triển mới, bên cạnh việc huy động các nguồn vốn ngoài ngân sách cho việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành, vấn đề quan trọng là hoàn thiện khung pháp lý danh mục phân loại xanh để định hướng dòng vốn đầu tư, đồng thời trên cơ sở đầu tư công vào hệ thống các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nghiên cứu và phát triển với mức phí ưu đãi cho doanh nghiệp khi sử dụng các phòng thí nghiệm và huy động các nhà khoa học tham gia nghiên cứu cùng.

Ba là, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng gắn với mục đích chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ. Các tổ chức tín dụng cần xây dựng các gói sản phẩm gắn với các nội dung số hóa quá trình vận hành và quản trị doanh nghiệp, đổi mới công nghệ gắn với tiết kiệm và chuyển đổi năng lượng, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận. Bên cạnh đó, phát triển công cụ tài chính xanh phục vụ các dự án có tác động tích cực đến môi trường và xã hội trong bối cảnh thời gian hoàn vốn dài.

Bốn là, nâng cao năng lực hấp thụ vốn, công nghệ của doanh nghiệp trên cơ sở phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cũng như khuyến khích khai thác các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia đã được đầu tư. Mục tiêu là nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp, đáp ứng các yêu cầu của doanh nghiệp FDI để có thể tham gia vào các chuỗi cung ứng dẫn dắt bởi các doanh nghiệp FDI và/hoặc tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ khu vực doanh nghiệp này và nâng cao năng suất lao động.

Năm là, xây dựng hệ thống dữ liệu, tiêu chuẩn và chỉ tiêu giám sát kết quả chuyển dịch ngành, từ đó có thể đánh giá và điều chỉnh chính sách thúc đẩy chuyển dịch ngành gắn với quá trình số hoá, xanh hóa và thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ tiêu chí đánh giá cần cần nhắc lấy 04 trụ cột liên quan đến: (i) Năng suất và công nghệ cốt lõi; Chuyển đổi số; (iii) Chuyển đổi xanh; (iv) Đổi mới sáng tạo, ở cấp doanh nghiệp. Lồng ghép các tiêu chí của các doang nghiệp làm chủ chuỗi cung ứng vào trong bộ tiêu chí này để doanh nghiệp chủ động tự đánh giá cũng như không mất chi phí thời gian cho việc đánh giá phục vụ công tác quản lý nhà nước lẫn phục vụ yêu cầu của các doanh nghiệp FDI - những doanh nghiệp làm chủ chuỗi cung ứng.

* Nghiên cứu được tài trợ bởi Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) trong khuôn khổ đề tài “Tác động của khả năng hấp thụ FDI tới năng suất lao động của doanh nghiệp nội địa Việt Nam” mã số 502.01-2021.69.

Tài liệu tham khảo:

1. Ngọc Châm (2025), Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương 2025: Định hình tầm nhìn chuyển đổi kép đến năm 2030, Tạp chí Công Thương điện tử, e-ISSN 3093-3870, https://tapchicongthuong.vn/dien-dan-chuyen-doi-so-nganh- cong-thuong-2025--dinh-hinh-tam-nhin-chuyen-doi-kep-den-nam-2030-339178.htm?utm_source=chatgpt.com.
2. Thanh Hằng, (2026), Đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với khoa học - công nghệ, chuyển đổi xanh, Tạp chí Kinh tế - Tài chính Online, https://tapchikinhtetaichinh.vn/bai-5-doi-moi-mo-hinh-tang-truong-gan-voi-khoa-hoc-cong-nghe- chuyen-doi-xanh-141505.html&link=autochanger.
3. Chu Khôi, (2026), Thiên tai năm 2025: Thiệt hại kỷ lục và tái thiết thần tốc, VnEconomy - Tạp chí Kinh tế Việt Nam, https://vneconomy.vn/thien-tai-nam-2025-thiet-hai-ky-luc-va-tai-thiet-than-toc.html.
4. Đông Sơn (2023), Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngành dịch vụ - Động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, Tạp chí Công Thương điện tử. https://tapchicongthuong.vn/chuyen-doi-so-va-chuyen-doi-xanh-nganh-dich-vu-dong-luc- tang-truong-moi-cho-nen-kinh-te-106145.htm?utm_source=chatgpt.com.
5. Kabir, M. S., & Reem, M. T. (2025). Impact of the Fourth Industrial Revolution on Society: A Global Perspective. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology, 43(6), 150-158.6.
6. Kuźnar, A. (2019). The Fourth Industrial Revolution and Its Impact on Global Economy. Competitiveness Report 2019, 47.
7. Lee, K., Malerba, F., & Primi, A. (2020). The fourth industrial revolution, changing global value chains and industrial upgrading in emerging economies. Journal of Economic Policy Reform, 23(4), 359-370.
8. Nguyễn Mạnh Hùng, (2024), Phát triển kinh tế số các ngành là câu chuyện chính của kinh tế số Việt Nam, https://mst. gov.vn/phat-trien-kinh-te-so-cac-nganh-la-cau-chuyen-chinh-cua-kinh-te-so-viet-nam-197241115155613001.htm.
9. Phí Vĩnh Tường (2026), Đột phá khoa học công nghệ: Khơi thông mạch nguồn tăng trưởng hai con số, https://nhandan. vn/special/Dot-pha-khoa-hoc-cong-nghe-khoi-thong-manh-nguon-tang-truong-hai-con-so.
10. Sorooshian, S., & Panigrahi, S. (2020). Impacts of the 4th Industrial Revolution on Industries. Walailak Journal of Science and Technology (WJST), 17(8), 903-915.
11. Skender, F., Ali, I., & Selim, A. (2019). A digitalization and industry 4.0. International Scientifi Journal Vision, 4(2), 47-62.
12. Thủ tướng Chính phủ (2020), Quyết định phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
13. Trần Thị Thu Hương, Mai Thị Hải (2025). Chuyển đổi xanh trong logistics: Chính sách và giải pháp cho doanh nghiệp Việt Nam, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/1164002/chuyen-doi-xanh-trong-logistics-- chinh-sach-va-giai-phap-cho-doanh-nghiep-viet-nam.aspx?utm_source=chatgpt.com,
14. Xu, M., David, J. M., và Kim, S. H. (2018). The fourth industrial revolution: Opportunities and challenges. International journal of financial research, 9(2), 90-95.
15. Vũ Văn Phúc, (2025), Chuyển đổi xanh: Từ nhận thức đến giải pháp thực hiện, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/1156002/view_content?utm_source=chatgpt.com