Thị trường trái phiếu quý I/2026: Lợi suất tăng và bước chuyển sang giai đoạn phân hóa

Thị trường trái phiếu bước vào giai đoạn điều chỉnh khi môi trường lãi suất và thanh khoản thay đổi. Ảnh: ST.

Kinh tế vĩ mô: Nền tảng tăng trưởng vững nhưng áp lực chi phí vốn gia tăng

Trong quý I/2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, song các ràng buộc từ cả môi trường bên ngoài lẫn nội tại ngày càng bộc lộ rõ.

GDP quý I ước tăng khoảng 7,8% so với cùng kỳ, vẫn thuộc nhóm cao trong khu vực dù đã chậm lại so với quý trước. Xuất khẩu, sản xuất công nghiệp và tiêu dùng nội địa tiếp tục đóng vai trò là những động lực chính, với kim ngạch thương mại duy trì đà tăng và tổng mức bán lẻ tăng trưởng 2 con số. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng PMI giữ trên ngưỡng 50 trong toàn bộ quý cho thấy khu vực sản xuất vẫn trong trạng thái mở rộng.

Tuy nhiên, VBMA phân tích, nền tảng tăng trưởng này không còn đi kèm với môi trường tiền tệ thuận lợi như giai đoạn trước. Áp lực lạm phát quay trở lại trong bối cảnh giá năng lượng thế giới tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị, kéo theo CPI bình quân quý I tăng 3,63% so với cùng kỳ năm trước. Dù vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát, diễn biến này cho thấy dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ đang dần thu hẹp, buộc cơ quan điều hành phải thận trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước duy trì lập trường thận trọng khi giữ nguyên lãi suất điều hành, đồng thời chủ động điều tiết thanh khoản thông qua các công cụ thị trường mở. Áp lực thanh khoản thể hiện rõ khi lãi suất liên ngân hàng có thời điểm tăng mạnh, phản ánh sự mất cân đối ngắn hạn giữa cung và cầu vốn trong hệ thống. Diễn biến này cho thấy môi trường tiền tệ không còn dư dả như trước, buộc các tổ chức tín dụng phải điều chỉnh chiến lược huy động và sử dụng vốn.

Đáng chú ý, tăng trưởng tín dụng cao hơn đáng kể so với huy động vốn đã tạo áp lực cạnh tranh lãi suất đầu vào giữa các ngân hàng. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí vốn trong hệ thống tài chính mà còn lan tỏa sang các kênh huy động vốn khác, trong đó có thị trường trái phiếu.

Cùng với đó, bối cảnh quốc tế tiếp tục đóng vai trò chi phối khi các ngân hàng trung ương lớn duy trì chính sách tiền tệ thận trọng. Việc Fed giữ lãi suất ở mức cao và điều chỉnh kỳ vọng nới lỏng khiến áp lực tỷ giá gia tăng, buộc chính sách trong nước phải điều hành linh hoạt hơn.

Nhìn tổng thể, kinh tế vĩ mô quý I/2026 vẫn duy trì được nền tảng tăng trưởng tích cực, nhưng đang bước vào giai đoạn chịu nhiều ràng buộc hơn về chi phí vốn và chính sách.

Trái phiếu chính phủ: Lợi suất tăng và vai trò thiết lập mặt bằng lãi suất

Trong bối cảnh môi trường tiền tệ thay đổi, thị trường trái phiếu chính phủ tiếp tục giữ vai trò trụ cột, đồng thời phản ánh rõ xu hướng điều chỉnh của chi phí vốn.

Theo phân tích của VBMA, tổng giá trị phát hành trái phiếu chính phủ trong quý I/2026 đạt khoảng 80.101 tỷ đồng, giảm so với quý trước. Tỷ lệ trúng thầu không còn ở mức cao như trước, cho thấy nhu cầu thị trường đã trở nên thận trọng hơn trong bối cảnh kỳ vọng lãi suất thay đổi.

Cơ cấu phát hành cho thấy sự tập trung rõ rệt vào kỳ hạn dài, đặc biệt là trái phiếu 10 năm chiếm tỷ trọng áp đảo. Điểm đáng chú ý nhất là sự gia tăng của lãi suất phát hành. Lợi suất trái phiếu chính phủ trong quý I tăng trên tất cả các kỳ hạn, đưa mặt bằng lãi suất bình quân lên khoảng 4,06%.

Trên thị trường thứ cấp, thanh khoản vẫn duy trì ở mức cao, song cấu trúc giao dịch có sự dịch chuyển theo hướng ưu tiên các công cụ linh hoạt hơn nhằm quản lý thanh khoản. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu tiếp tục đi lên, đặc biệt ở các kỳ hạn trung, khiến đường cong lợi suất trở nên dốc hơn và phản ánh kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao trong trung hạn.

Diễn biến này không chỉ xuất phát từ các yếu tố trong nước như áp lực phát hành và chính sách tiền tệ thận trọng, mà còn chịu tác động từ xu hướng quốc tế khi chênh lệch lợi suất giữa Việt Nam và các thị trường lớn có xu hướng thu hẹp.

Trong bối cảnh đó, trái phiếu chính phủ không chỉ là công cụ huy động vốn của Nhà nước mà còn ngày càng đóng vai trò thiết lập mặt bằng lãi suất tham chiếu cho toàn bộ thị trường tài chính, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến định giá của các tài sản khác.

Trái phiếu doanh nghiệp: Phục hồi có chọn lọc trong bối cảnh áp lực tái cấu trúc

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong quý I/2026 ghi nhận những tín hiệu phục hồi nhất định, nhưng sự cải thiện này diễn ra không đồng đều và đi kèm với mức độ phân hóa ngày càng rõ.

Theo VBMA, tổng giá trị phát hành đạt khoảng 40.139 tỷ đồng, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng phát hành ra công chúng gia tăng cho thấy mức độ minh bạch của thị trường đang được cải thiện, đồng thời phản ánh sự thận trọng hơn trong cấu trúc huy động vốn.

Tuy nhiên, quy mô thị trường vẫn chưa trở lại mức sôi động của giai đoạn trước, khi hoạt động phát hành còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tài chính của doanh nghiệp và các yêu cầu pháp lý chặt chẽ hơn. Điều này khiến thị trường không phục hồi đồng loạt mà hình thành xu hướng phân hóa rõ nét.

Cơ cấu phát hành tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn như bất động sản và ngân hàng . Dữ liệu cơ cấu cho thấy mức độ tập trung cao khi hai nhóm này chiếm phần lớn giá trị phát hành trong quý, phản ánh sự phụ thuộc đáng kể của thị trường vào các ngành có nhu cầu vốn lớn.

Mặt bằng lãi suất phát hành có xu hướng giảm nhẹ so với quý trước, song vẫn duy trì ở mức cao so với cùng kỳ, cho thấy chi phí vốn của doanh nghiệp chưa thực sự giảm bền vững.

Áp lực nghĩa vụ nợ vẫn là vấn đề trọng tâm của thị trường. Khối lượng trái phiếu đáo hạn trong năm 2026 ở mức cao, tập trung chủ yếu ở nhóm bất động sản, trong khi khả năng chủ động xử lý nợ của doanh nghiệp có dấu hiệu thu hẹp. Trong bối cảnh đó, tình trạng chậm thanh toán có xu hướng gia tăng, phản ánh những khó khăn về dòng tiền và khả năng tái cấu trúc của một bộ phận doanh nghiệp phát hành.

Trên thị trường thứ cấp, thanh khoản duy trì ở mức khá nhưng có xu hướng giảm nhẹ, với dòng tiền tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt.

Nhìn tổng thể, thị trường trái phiếu quý I/2026 không chỉ là nhịp điều chỉnh kỹ thuật mà mở đầu chu kỳ mới, khi chi phí vốn tăng và dòng tiền được phân bổ theo nguyên tắc thị trường rõ ràng hơn. Trái phiếu theo đó trở lại đúng vai trò kênh phân bổ vốn có chọn lọc, nơi chất lượng tín dụng quyết định.