Quy hoạch TP. Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm, định hình siêu đô thị

TP. Hồ Chí Minh lập quy hoạch tầm nhìn 100 năm, định hình siêu đô thị. Ảnh: Phạm Thọ

Định vị thành trung tâm tài chính quốc tế

TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Quyết định phê duyệt Đề cương Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2021 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Theo phạm vi lập quy hoạch, toàn bộ ranh giới hành chính TP. Hồ Chí Minh được nghiên cứu với diện tích khoảng 6.772 km2, gồm 168 đơn vị hành chính với 113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo, cùng phần không gian khai thác lấn biển phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế. Thành phố dự báo có quy mô dân số khoảng 20-22 triệu người vào năm 2050, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu đạt 10% mỗi năm trong giai đoạn 2025-2050 và GRDP đạt khoảng 1.200 tỷ USD.

Trong quy hoạch phát triển kinh tế, TP. Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu quy hoạch tổng thể cần xác định chiến lược phát triển kinh tế TP. Hồ Chí Minh nhanh, bền vững, và khẳng định vai trò đầu tàu của Thành phố đối với nền kinh tế quốc gia và khu vực. Định vị là thành phố văn minh, hiện đại, năng động sáng tạo; Trung tâm tài chính quốc tế; có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á và phát triển ngang tầm các thành phố lớn trong khu vực châu Á.

Định hướng chiến lược dài hạn xác định TP. Hồ Chí Minh sẽ phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, công bằng xã hội và gìn giữ các giá trị văn hóa.

Một trong những định hướng quan trọng nhất là xác lập vị thế chiến lược của TP. Hồ Chí Minh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Quy hoạch đặt mục tiêu chuyển dịch Thành phố từ vai trò “gia công” sang “quản trị và sáng tạo” trong mạng lưới các Thành phố toàn cầu, dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tri thức.

Theo định hướng này, TP. Hồ Chí Minh sẽ phát triển mạnh các khu công nghiệp - dịch vụ - đô thị hiện đại, phân theo các khu công nghiệp chuyên ngành và khu công nghệ cao. Thành phố cũng nghiên cứu phát triển các khu thương mại tự do và các loại hình khu chức năng mới nhằm tăng sức cạnh tranh quốc tế trong thu hút đầu tư chất lượng cao.

Quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố sẽ tập trung xây dựng kinh tế số, xã hội số; phát triển các dịch vụ tài chính, ngân hàng, khoa học công nghệ và logistics; đồng thời thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao và công nghiệp mới nổi như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp công nghệ số.

Logistics gắn với cảng biển là một trong 5 trụ cột kinh tế chiến lược. Ảnh: DN

Bên cạnh đó, kinh tế biển được xác định là một động lực tăng trưởng quan trọng. TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển các ngành dịch vụ logistics biển, khai thác và chế biến dầu khí, du lịch biển, đồng thời phát triển trung tâm tài chính quốc tế nhằm nâng tầm vị thế Việt Nam trong mạng lưới tài chính toàn cầu.

Khu thương mại tự do cũng được nghiên cứu phát triển gắn với các đầu mối giao thông quốc tế để hình thành hệ sinh thái logistics - công nghiệp - thương mại dịch vụ - đổi mới sáng tạo - đô thị có sức cạnh tranh cao trong khu vực.

Quy hoạch xác định năm trụ cột kinh tế chiến lược gồm công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, cảng hàng không và khu mậu dịch tự do; Trung tâm Tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP. Hồ Chí Minh sẽ xây dựng các kịch bản phát triển theo từng giai đoạn từ 2025-2030, 2030-2050 và tầm nhìn 100 năm, gắn với các chỉ tiêu cụ thể về vị thế đô thị toàn cầu và chuỗi giá trị quốc tế…

Hình thành siêu đô thị đa trung tâm với mạng lưới giao thông liên vùng

Ở lĩnh vực phát triển đô thị, quy hoạch mới đặt mục tiêu xây dựng TP. Hồ Chí Minh thành hệ sinh thái đô thị vùng có cấu trúc đa trung tâm, vận hành theo logic kinh tế - chức năng - chuỗi giá trị.

Một trong những định hướng lớn là củng cố cửa ngõ kinh tế phía Đông kết nối với vùng Đông Nam Bộ. Thành phố sẽ kết nối trực tiếp với các trung tâm công nghiệp lớn của Đồng Nai và sân bay quốc tế Long Thành, hình thành cụm động lực tăng trưởng chiến lược.

Hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức được xác định là xương sống của hành lang này, gồm Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, Bến Lức - Long Thành; Biên Hòa - Vũng Tàu; TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài và các tuyến đường sắt kết nối Long Thành với Thủ Thiêm và Tân Sơn Nhất.

Song song đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ tăng cường liên kết với vùng Đồng bằng sông Cửu Long nhằm khai mở tiềm năng phát triển giữa hai khu vực. Quy hoạch cho rằng vùng Đồng bằng sông Cửu Long có thế mạnh về nông thủy sản và du lịch nhưng còn thiếu các cảng biển nước sâu, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính, khoa học công nghệ và y tế chất lượng cao - những lĩnh vực TP. Hồ Chí Minh có lợi thế.

Việc tăng cường kết nối sẽ mở ra các trục phát triển mới, kết hợp với hệ thống đường sắt quốc gia như tuyến TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ và mạng lưới đường sắt đô thị, đồng thời tạo không gian phát triển cho khu vực phía Tây và Nam thành phố như Bình Chánh và Cần Giờ.

Quy hoạch cũng đề xuất hình thành hành lang ven biển phía Nam kéo dài từ các tỉnh miền Tây qua Cần Giờ đến cụm cảng Cần Giờ - Cái Mép - Thị Vải và có thể kết nối tới Vũng Tàu. Hành lang này được kỳ vọng trở thành động lực cho kinh tế biển, logistics, đô thị du lịch, đô thị sân bay và các khu đô thị sinh thái ven biển.

Một hành lang phát triển khác là trục kinh tế - công nghiệp - đô thị - dịch vụ chạy dọc Bắc - Nam theo sông Đồng Nai ra vịnh Gành Rái. Hành lang này sẽ kết nối các khu công nghiệp, đô thị hiện hữu và các khu vực phát triển mới, đồng thời gắn với hành lang kinh tế xuyên Á thông qua tuyến TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài kéo dài đến Vũng Tàu.

Quy hoạch xác định hạ tầng giao thông là cấu thành quan trọng. Ảnh: Phạm Thọ

TP. Hồ Chí Minh cũng đặt tầm nhìn kết nối rộng hơn với Campuchia và Lào thông qua hệ thống đường sắt quốc gia, trong đó có tuyến TP. Hồ Chí Minh - Lộc Ninh tại cửa khẩu Mộc Bài.

Trong nội đô, Thành phố nghiên cứu phát triển các tuyến đường sắt nhẹ phục vụ du lịch và giao thông đô thị, đồng thời hoàn thiện các kết nối nội vùng sau khi mở rộng không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Về cấu trúc không gian đô thị, TP. Hồ Chí Minh được định hướng theo mô hình “1 trung tâm - 3 vùng - 1 đặc khu”.

Trong đó, vùng lõi TP. Hồ Chí Minh cũ giữ vai trò “thủ phủ tài chính và công nghệ cao”, tập trung các hoạt động tài chính, thương mại, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo.

Vùng Bình Dương (cũ) được định hướng trở thành “thủ phủ công nghiệp”, là trung tâm sản xuất công nghiệp công nghệ cao.

Vùng Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) giữ vai trò “thủ phủ kinh tế biển”, phát triển cảng biển quốc tế, logistics, năng lượng gió ngoài khơi và khu thương mại tự do. Đặc khu Côn Đảo sẽ phát triển theo hướng du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và tâm linh.

Song song với mở rộng không gian đô thị, TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn theo mô hình TOD. Quy hoạch yêu cầu nghiên cứu quy luật khoảng cách và di chuyển tối ưu với mục tiêu người dân có thể tiếp cận các trung tâm chức năng trong thời gian tối đa khoảng một giờ bằng metro, LRT hoặc monorail.

Không gian sinh thái - xanh cũng được xác định là vành đai bảo vệ và vùng đệm cho đô thị, với trục chính là hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai - Thị Vải cùng các hành lang ven biển…