 |
| Phát triển kinh tế nông thôn: Lực đẩy từ những chính sách đồng bộ. |
Giai đoạn 2016-2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của khu vực nông thôn khi các chương trình, chính sách của Nhà nước được triển khai đồng bộ, tạo hiệu ứng lan tỏa trên nhiều lĩnh vực. Trọng tâm là Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, không chỉ cải thiện hạ tầng mà còn tái cấu trúc không gian kinh tế - xã hội, đặt nền tảng cho phát triển dài hạn.
Tính đến 30/6/2025, cả nước có 6.084 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 79,33% tổng số xã, tăng 55,21 điểm phần trăm so với năm 2016. Đáng chú ý, số xã đạt chuẩn nâng cao và kiểu mẫu ngày càng gia tăng, cho thấy quá trình chuyển dịch từ “lượng” sang “chất”. Sự bứt phá của các vùng như Đồng bằng sông Hồng có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, tăng 60,08 điểm phần trăm so với năm 2016; Đông Nam bộ có 98,53% số xã đạt chuẩn, tăng 51,51 điểm phần trăm; Đồng bằng sông Cửu Long có 93,19% số xã đạt chuẩn, tăng 73,11 điểm phần trăm... những kết quả này đã phản ánh hiệu quả trong cách tiếp cận đồng bộ và vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới.
Ở góc độ kinh tế, Chương trình OCOP đã tạo động lực thúc đẩy sản xuất theo hướng gia tăng giá trị. Thực hiện Chương trình OCOP, các địa phương đã tập trung phát triển các sản phẩm đặc trưng dựa trên lợi thế về tài nguyên, văn hóa và tri thức bản địa. Sau 8 năm thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm, các địa phương đã chuẩn hóa, đánh giá và phân hạng sản phẩm, nhờ đó nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.
Tính đến tháng 6/2025, cả nước có 5.407 xã đăng ký sản phẩm, chiếm 70,29% tổng số xã, tăng 29,7 điểm phần trăm so với năm 2020. Cùng với đó, số xã có sản phẩm được đánh giá, phân hạng tăng mạnh. Năm 2025 có 4.820 xã có sản phẩm được đánh giá, phân hạng chiếm 89,14% tổng số xã đăng ký sản phẩm, tăng 53,22 điểm phần trăm so với năm 2020.
Sự gia tăng đồng bộ về số lượng tỉnh, thành tham gia chương trình, số địa phương tổ chức đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP, cùng với số lượng chủ thể cung ứng sản phẩm OCOP và số lượng sản phẩm OCOP đều tăng nhanh qua từng năm, cho thấy sức lan tỏa ngày càng rộng và hiệu quả rõ nét của mô hình này trên phạm vi cả nước.
Các chính sách an sinh xã hội tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng trong việc ổn định đời sống người dân. Thời gian qua, các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho khu vực nông thôn đã được triển khai rộng khắp trên phạm vi cả nước, tạo điều kiện thuận lợi để các đối tượng chính sách, hộ nghèo, hộ cận nghèo và các hộ sản xuất, kinh doanh tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi và điều kiện vay phù hợp. Nguồn vốn này góp phần thúc đẩy đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, ngành nghề nông thôn và dịch vụ, qua đó mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho định hướng phát triển bao trùm, đề cao tinh thần hỗ trợ cộng đồng, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn.
Theo kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, trong năm 2024, cả nước có gần 1.356 nghìn lượt hộ nông thôn được vay vốn ưu đãi theo các chương trình, dự án, trong đó vùng Bắc Trung bộ & Duyên hải miền Trung dẫn đầu với gần 313,9 nghìn lượt hộ, chiếm 23,15% tổng số lượt hộ được được vay vốn của cả nước; tiếp đến là Trung du miền núi phía Bắc với 306,3 nghìn lượt hộ, chiếm 22,59%; Đồng bằng sông Hồng 281,8 nghìn lượt hộ, chiếm 20,78%; Đồng bằng sông Cửu Long 228,9 nghìn lượt hộ, chiếm 16,88%; Đông Nam bộ 114,6 nghìn lượt hộ, chiếm 8,45%; Tây Nguyên 110,3 nghìn lượt hộ, chiếm 8,14%.
Đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố then chốt, đồng thời là một trong những nội dung trọng tâm trong chính sách phát triển nguồn nhân lực nông thôn của Nhà nước, nhằm nâng cao trình độ sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và tạo việc làm bền vững cho người dân. Thời gian qua, các chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn được triển khai đồng bộ thông qua nhiều chính sách và chương trình mục tiêu quốc gia, với sự tham gia của các bộ, ngành và chính quyền địa phương.
Theo kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, hoạt động đào tạo nghề và tập huấn kỹ thuật đã được triển khai rộng khắp tại các địa phương, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Năm 2024, cả nước có 5.965 xã có người dân tham gia tập huấn, chiếm 77,55% tổng số xã, giảm 12,73 điểm phần trăm so với năm 2015. Đối với hoạt động đào tạo nghề theo các chương trình, dự án, có 2.222 xã ghi nhận người dân tham gia, chiếm 28,89%, tăng nhẹ 0,05 điểm phần trăm.
Kết quả triển khai cũng cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng. Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực có tỷ lệ xã có người dân tham gia tập huấn cao nhất cả nước, đạt 85,08%, dù giảm 10,67 điểm phần trăm so với năm 2015 nhưng vẫn cao hơn 7,53 điểm phần trăm so với mức bình quân chung. Đồng thời, đây cũng là vùng dẫn đầu về tỷ lệ xã có người dân tham gia đào tạo nghề, đạt 48,50%, cao hơn 19,61 điểm phần trăm so với bình quân cả nước. Trong khi đó, Tây Nguyên là khu vực ghi nhận mức tăng mạnh nhất về tỷ lệ xã có người dân tham gia đào tạo nghề, đạt 32,76%, tăng 6,76 điểm phần trăm so với trước.
Nhờ sự cộng hưởng của các chính sách, đời sống người dân nông thôn đã được cải thiện rõ rệt. Thu nhập bình quân năm 2024 đạt khoảng 4,5 triệu đồng/tháng, tăng gấp 1,86 lần mức thu nhập bình quân năm 2016, với tốc độ tăng trưởng cao hơn khu vực thành thị. Khoảng cách thu nhập giữa hai khu vực tiếp tục được thu hẹp, phản ánh xu hướng phát triển cân bằng.
Những kết quả đạt được cho thấy phát triển kinh tế nông thôn đang được tiếp sức bởi hệ thống chính sách ngày càng đồng bộ, toàn diện, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững. Trong thời gian tới, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh liên kết vùng và phát huy vai trò chủ thể của người dân được xác định là những yếu tố then chốt nhằm duy trì và củng cố đà phát triển.
Như vậy, có thể thấy với lực đẩy từ các chính sách triển khai hiệu quả, kinh tế nông thôn không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng lớn mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, thúc đẩy phát triển bền vững và từng bước thu hẹp khoảng cách giữa khu vực nông thôn và thành thị.
