Phân bổ theo đặc thù, tăng hiệu quả nguồn lực hiện có cho hòa giải ở cơ sở

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn) đề nghị quan tâm đến kinh phí cho công tác hòa giải tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới. Ảnh: VPQH

Tính đến đặc điểm địa bàn, chi phí thực tế

Thảo luận tại hội trường sáng ngày 10/8 về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là bảo đảm điều kiện tài chính để hoạt động hòa giải ở cơ sở có thể thực hiện thực chất, nhất là tại những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội và địa lý đặc thù.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn) đề nghị quan tâm đến kinh phí cho công tác hòa giải tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới. Theo đại biểu, mặc dù dự thảo Luật đã tính đến những đặc thù như sử dụng tiếng nói, chữ viết dân tộc, bố trí hòa giải viên là người dân tộc thiểu số, người phiên dịch, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, nhưng để các quy định này đi vào thực tế cần có đủ kinh phí và nguồn lực.

Đại biểu phân tích, điều kiện hoạt động của một tổ hòa giải tại đô thị, nơi dân cư tập trung, không giống với một tổ hòa giải tại xã miền núi, biên giới, nơi địa bàn rộng, dân cư phân tán và có nhiều thành phần dân tộc. Chi phí đi lại, yêu cầu về ngôn ngữ, tài liệu tập huấn và khả năng tiếp cận công nghệ cũng khác nhau.

Từ đó, đại biểu đề nghị khi hoàn thiện quy định về kinh phí và trách nhiệm của chính quyền địa phương, cần bảo đảm nguyên tắc phân bổ nguồn lực phải tính đến đặc điểm địa bàn và chi phí thực tế của hoạt động hòa giải, không chỉ áp dụng một cơ chế bình quân.

Đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) đề nghị tận dụng và lồng ghép các nguồn lực hiện có thay vì thiết kế thêm cơ chế chính sách riêng. Ảnh: VPQH

Cũng đặt vấn đề về nguồn lực, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hiệu quả hòa giải không chỉ phụ thuộc vào phương pháp mà còn gắn với khả năng sử dụng ngôn ngữ, am hiểu phong tục tập quán và uy tín của người tham gia hòa giải.

Đại biểu đề nghị trong quá trình tổ chức thực hiện cần ưu tiên nguồn lực để bồi dưỡng hòa giải viên biết tiếng dân tộc thiểu số, phát huy vai trò của người có uy tín và xây dựng tài liệu nghiệp vụ phù hợp với ngôn ngữ, phong tục tập quán, điều kiện cụ thể của từng địa bàn.

Một vấn đề khác được đại biểu Dương Khắc Mai đặt ra là chế độ thù lao đối với người được mời tham gia hòa giải. Theo đại biểu, không chỉ người trực tiếp tham gia hòa giải mà cả người tư vấn, hỗ trợ hòa giải viên cũng cần có cơ sở pháp lý về thù lao.

Đại biểu đề nghị quy định ngay trong luật nguyên tắc người được mời tư vấn, hỗ trợ hòa giải viên hoặc trực tiếp tham gia hòa giải đều được hưởng thù lao phù hợp với hình thức, mức độ tham gia; Chính phủ quy định cụ thể điều kiện, mức hưởng và phương thức chi trả.

Tiết kiệm ngân sách, phát huy nguồn lực hiện có

Không chỉ đặt vấn đề bố trí đủ nguồn lực, các đại biểu cũng nhìn nhận hòa giải ở cơ sở dưới góc độ hiệu quả sử dụng nguồn lực của Nhà nước và xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, khi hoạt động hòa giải ở cơ sở có hiệu quả sẽ góp phần giảm số lượng vụ việc phải đưa ra tòa án. Qua đó, không chỉ tiết kiệm ngân sách nhà nước mà còn giảm chi phí của xã hội và người dân.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) đề cập trực tiếp đến yêu cầu tiết giảm chi phí trong tổ chức hoạt động. Đại biểu cho rằng, cách tổ chức bầu hòa giải viên theo dự thảo có thể làm phát sinh chi phí và mất thời gian của người dân, từ đó đề nghị cân nhắc phương thức chỉ định hòa giải viên trên cơ sở tiêu chuẩn, quy trình rõ ràng để giảm chi phí ngân sách và thời gian của người dân.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng làm rõ nội dung đại biểu quan tâm. Ảnh: VPQH

Ở góc nhìn khác, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) đề nghị tận dụng và lồng ghép các nguồn lực hiện có thay vì thiết kế thêm cơ chế chính sách riêng. Theo đại biểu, cần lồng ghép việc triển khai hòa giải ở cơ sở với các chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chú trọng bồi dưỡng năng lực, hỗ trợ tài liệu nghiệp vụ bằng tiếng dân tộc, qua đó phát huy hiệu quả các nguồn lực hiện có và không làm phát sinh thêm cơ chế, chính sách riêng trong luật.

Giải trình các ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) có một điểm mới liên quan đến hỗ trợ kinh phí hòa giải ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo.

Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội liên quan đến vấn đề kinh phí và làm việc với các cơ quan của Chính phủ, cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự thảo Luật, trong đó rà soát nội dung nào có thể quy định trực tiếp trong luật và nội dung nào cần được hướng dẫn.