Tỷ giá: điểm nghẽn kéo dài nhiều năm
Năm 2025 tiếp tục là một năm nhiều thách thức đối với tỷ giá. Sau giai đoạn chững lại trong quý I, tỷ giá USD/VND tăng liên tục trong hai quý tiếp theo, đạt đỉnh 26.550 đồng vào ngày 26/8, tương ứng mức tăng hơn 4,3% so với đầu năm. Trên thị trường tự do, giá USD có thời điểm chạm ngưỡng 28.000 đồng. Dù đà tăng có dấu hiệu chậm lại trong những tháng cuối năm, tỷ giá vẫn duy trì ở mặt bằng cao.
 |
| Tương quan diễn biến tỷ giá và áp lực rút ròng của khối ngoại trên thị trường chứng khoán. (Nguồn: Bloomberg, FiinPro-X, VPBankS Research, tính tới 12/12/2025) |
Diễn biến này được xem là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới áp lực bán ròng kéo dài của khối ngoại trên thị trường chứng khoán. Tính từ đầu năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 126.000 tỷ đồng trên HoSE, trong đó riêng tháng 8 ghi nhận mức kỷ lục hơn 42.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo Báo cáo Triển vọng Đầu tư 2026 của Trung tâm Phân tích Chứng khoán VPBank (VPBankS Research), bức tranh năm 2026 mang gam màu tích cực hơn. Dự báo, tỷ giá USD/VND có thể chỉ biến động trong biên độ khoảng ±1%, nhờ sự hội tụ của nhiều yếu tố đã tích lũy trong thời gian dài.
Động lực quan trọng nhất đến từ sự đảo chiều của cán cân thanh toán tổng thể (BOP), với mức thặng dư dự phóng lên tới 47,8 tỷ USD, con số cao nhất từ trước tới nay. VPBankS Research cho rằng đây là kết quả của sự cộng hưởng giữa môi trường quốc tế thuận lợi hơn và những cải thiện rõ nét trong nội tại nền kinh tế.
Một yếu tố then chốt là sự thay đổi trong chính sách tiền tệ toàn cầu, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất từ cuối năm 2025. Diễn biến này giúp chênh lệch lãi suất giữa VND và USD chuyển sang trạng thái dương, qua đó làm giảm áp lực rút vốn và củng cố tâm lý ổn định cho dòng tiền.
Trên nền tảng đó, dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) được dự báo sẽ đảo chiều. Sau ba năm liên tiếp bán ròng, VPBankS Research kỳ vọng sự ổn định của tỷ giá trong năm 2026 có thể tạo điều kiện để khối ngoại quay trở lại thị trường Việt Nam, với giá trị mua ròng ước tính khoảng 3 tỷ USD. Cùng với đó, dòng vốn FDI thực hiện được dự báo tiếp tục tăng khoảng 6%, nhờ sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng toàn cầu và các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.
Đáng chú ý, VPBankS Research đánh giá việc hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động kinh doanh vàng và giao dịch tài sản số sẽ đóng vai trò như một “van điều tiết” quan trọng. Việc kiểm soát chặt chẽ dòng tiền ở khu vực phi chính thức không chỉ giúp giảm đáng kể hạng mục “lỗi và sai sót” trong cán cân thanh toán, mà còn góp phần hướng dòng tiền nhàn rỗi trong dân cư vào các kênh đầu tư chính thống, qua đó bổ sung nguồn lực cho dự trữ ngoại hối.
Lãi suất, tín dụng: Từ phòng thủ sang chủ động hỗ trợ tăng trưởng
Song song với triển vọng tích cực của tỷ giá, VPBankS Research cho rằng, câu chuyện lãi suất trong năm 2026 cũng mang màu sắc khác biệt so với các giai đoạn trước. Dù dự báo thị trường có thể ghi nhận một đợt điều chỉnh tăng nhẹ trần lãi suất huy động, khoảng 50 điểm cơ bản vào quý II/2026, nhưng bản chất của động thái này được đánh giá là tín hiệu tích cực.
 |
| Mối tương quan giữa diễn biến VN-Index và lãi suất tham chiếu của NHNN từ tháng 11/2015. (Nguồn: Bloomberg, FiinPro-X, VPBankS Research). |
Các chuyên gia của VPBankS dự báo, khác với đợt tăng lãi suất dồn dập 200 điểm cơ bản vào cuối năm 2022 nhằm "phòng thủ" trước áp lực tỷ giá và lạm phát phi mã, đợt điều chỉnh của năm 2026 mang tâm thế chủ động "tấn công" để đón đầu cơ hội.
Việc các ngân hàng thương mại tăng nhẹ lãi suất huy động, theo VPBankS Research, thực chất là bước chuẩn bị nguồn vốn chiến lược để đáp ứng nhu cầu tín dụng, dự kiến tăng trưởng ở mức 18-20% trong năm 2026.
Con số này phản ánh nhu cầu vốn lành mạnh của doanh nghiệp khi các đơn hàng quay trở lại và mở rộng sản xuất kinh doanh tăng cao. Hệ thống ngân hàng cần huy động thêm tiền gửi không phải để bù đắp thanh khoản thiếu hụt, mà để bơm vốn vào các động mạch của nền kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tối đa đà phục hồi.
Trong bối cảnh tỷ giá ổn định hơn, Ngân hàng Nhà nước cũng sẽ có thêm dư địa điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, tập trung nhiều hơn vào mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo VPBankS Research, sự song hành của hai trạng thái tích cực, tỷ giá ổn định và mặt bằng lãi suất phục vụ tăng trưởng, có thể tạo nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
