Nhà máy thông minh - xu hướng tất yếu của sản xuất công nghiệp Việt Nam

Toàn cảnh buổi Tọa đàm "Định hướng ngành nhà máy thông minh và công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam".

Theo phân tích được các chuyên gia, đại diện hiệp hội, doanh nghiệp chia sẻ tại Tọa đàm, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, việc chuyển đổi sang sản xuất thông minh là yêu cầu sống còn.

Thị trường sản xuất thông minh toàn cầu dự kiến đạt xấp xỉ 790 tỷ USD vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 14%. Bám sát các quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển nhà máy thông minh và công nghiệp phụ trợ như một trong những chiến lược trọng điểm quốc gia.

Hiện nay, tại nướcta , quá trình xây dựng nhà máy thông minh đang tập trung vào các xu hướng cơ bản như: tự động hóa, ứng dụng công nghệ 4.0, chuyển đổi xanh… đây cũng là các giải pháp cơ bản để kết nối chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt.

Ông Nguyễn Như Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI) nêu quan điểm: cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phải song hành cùng cách mạng xanh. Các doanh nghiệp sản xuất cần xem năng lượng sạch là một thành tố không thể tách rời trong lộ trình nâng cấp nhà máy.

"Sự "bắt tay" giữa công nghệ sản xuất" và "năng lượng sạch" sẽ tạo ra một lực đẩy cộng hưởng, đưa thương hiệu "Made in Vietnam" vươn xa bền vững", ông Chinh chia sẻ.

Phân tích sâu hơn về chuỗi giá trị sản phẩm, ông Lê Kỳ Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI) cho rằng, doanh nghiệp Việt cần làm chủ nghiên cứu và phát triển (R&D) và phát triển công nghiệp phụ trợ. Mục tiêu này có thể thực hiện bằng 2 cách: nhận chuyển giao công nghệ từ các nước phát triển và đổi mới sáng tạo, phát triển năng lực R&D nội sinh.

Ông Nam cũng nhấn mạnh: có thể tập trung R&D hệ thống và phát triển công nghiệp hỗ trợ những lĩnh vực mà Việt Nam có chủ trương đầu tư lớn trong giai đoạn tới, qua đó làm chủ quá trình xuyên suốt, giảm thời gian và giá thành đầu tư.

"Phát triển R&D là con đường bắt buộc vì có những lĩnh vực không bao giờ có chuyển giao công nghệ", ông Nam nói thêm.

Cũng tại Tọa đàm, nhiều doanh nghiệp cũng đã chia sẻ cụ thể hơn về quá trình chuyển đổi, hiện đại hóa quy trình sản xuất, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Các bài học về lựa chọn đầu tư công nghệ, dây chuyền sản xuất, đào tạo nhân lực trình độ cao… cũng đã được chia sẻ với nhiều câu chuyện mang đậm tính thực tiễn. Khuyến nghị chung cho các doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc tìm ra điểm nghẽn trong hệ thống vận hành hiện có; đồng thời xây dựng lộ trình theo nguyên tắc nhất định. Đây là các yếu tố để doanh nghiệp vừa tránh đầu tư dàn trải, vừa đảm bảo hệ thống sau này có thể kết nối tiêu chuẩn với các tập đoàn đa quốc gia.

Đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cũng cho biết, đơn vị này đã và đang hợp tác chiến lược với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới để chuyển giao tri thức, xây dựng mô hình nhà máy thông minh và hỗ trợ hàng trăm doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất.

Trong bối cảnh đó, chuỗi các sự kiện, đặc biệt là Triển lãm Nhà máy thông minh Việt Nam 2026 (Vietnam Smart Factory Expo 2026 - VSE 2026) và Triển lãm Quốc tế Ngũ kim và Dụng cụ phụ trợ Việt Nam 2026 (Vietnam Hardware Fair - VHF 2026), dự kiến sẽ được NIC cùng các đối tác phối hợp tổ chức (dự kiến diễn ra vào tháng 6/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh). Đại diện NIC cũng cho biết, chuỗi sự kiện VSE & VHF 2026 cùng các tọa đàm chuyên đề sẽ trở thành nền tảng chiến lược kết nối nguồn lực, thu hút đầu tư FDI chất lượng cao và khẳng định vị thế của công nghiệp Việt Nam trên bản đồ quốc tế.