Kiến nghị gỡ vướng thủ tục, xuất khẩu vàng trang sức có thể thu về từ 4 - 5 tỷ USD

Giá trị gia tăng trong sản phẩm vàng trang sức chiếm đến từ 25-35% giá trị . Ảnh: S.T

Loại bỏ những thủ tục “rào cản”

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) kiến nghị cụ thể hóa chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, trong đó cho phép doanh nghiệp được nhập khẩu 50 tấn vàng nguyên liệu.

Theo ông Đinh Nho Bảng, Chủ tịch VGTA, việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp là cần thiết nhằm thúc đẩy ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực.

Theo VGTA, ngày 11/12/2025 Luật Đầu tư đã được Quốc hội khóa XV kỳ họp thứ 10 thông qua trong đó lĩnh vực vàng trang sức mỹ nghệ đã được loại bỏ ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV Luật Đầu tư nêu trên. Đây là cơ sở pháp lý vô cùng quan trọng tạo tiền đề cho ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển.

Theo khảo sát của VGTA tại một số doanh nghiệp, trong sản phẩm vàng trang sức mỹ nghệ có đóng góp rất lớn của sức lao động, kỹ xảo tay nghề của người thợ, tạo giá trị gia tăng trong sản phẩm chiếm đến từ 25-35% giá trị sản phẩm.

Ngành vàng trang sức mỹ nghệ là một trong rất ít những ngành nghề tạo ra được sản phẩm xuất khẩu tái tạo lại nguồn ngoại tệ cho đất nước. Do đó, VGTA kiến nghị Chính phủ sớm có những chính sách khuyến khích thỏa đáng kịp thời để ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển, xuất khẩu sản phẩm đóng góp vào tăng trưởng GDP 2 con số trong giai đoạn 2026-2031.

Vì vậy, để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo động lực cho ngành vàng trang sức phát triển, VGTA kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét sớm cho loại bỏ các điều kiện kinh doanh, các loại giấy phép đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ tại các văn bản quy phạm pháp luật liên quan hiện hành để bảo đảm phù hợp với quy định tại Luật Đầu tư 2025

Luật Đầu tư 2025 (Phụ lục IV) ngành vàng trang sức mỹ nghệ thuộc hàng hóa kinh doanh thông thường. Vì vậy, VGTA kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành chức năng sớm cụ thể hóa quy định liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức như hàng hóa thông thường khác.

Đặc biệt, VGTA kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét cho loại bỏ các điều kiện kinh doanh, các loại giấy phép đối với vàng trang sức, mỹ nghệ tại Nghị định số 24/2012/NĐ-CP và Nghị định số 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng; Nghị định số 340/2025/NĐ-CP về xử phạt hành chính liên quan hành vi hoạt động kinh doanh không có giấy phép, giấy đủ điều kiện kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ; cũng như cần đồng bộ hóa các quy định tại các thông tư của Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ nhằm tạo tiền đề cho ngành này phát triển.

Theo VGTA, nếu thực hiện đúng chỉ đạo của lãnh đạo các cấp, ngành vàng trang sức mỹ nghệ có thể xuất khẩu được ít nhất từ 4-5 tỷ USD mỗi năm.

Kiến nghị nhập khẩu 50 tấn vàng/năm

VGTA cũng đề xuất xây dựng cơ chế thông thoáng hơn đối với nhập khẩu vàng nguyên liệu. Theo đó, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức được phép nhập khẩu vàng theo khối lượng đã ký kết với đối tác nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại.

Cách tiếp cận này được cho là tương tự như các ngành sản xuất khác như dệt may, da giày hay cơ khí, nơi doanh nghiệp được chủ động nhập khẩu nguyên liệu để phục vụ sản xuất. Khi có nhu cầu, doanh nghiệp chỉ cần xuất trình bộ chứng từ hợp lệ cho ngân hàng, thay vì phải xin cấp phép theo từng lô hàng như hiện nay.

Đồng thời, doanh nghiệp sẽ phải đăng ký kế hoạch nhập khẩu hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng vàng nguyên liệu, bao gồm sản lượng phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Các báo cáo này được gửi tới Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương nhằm phục vụ công tác quản lý cung cầu ngoại tệ và cán cân thương mại.

Theo dự tính của VGTA, nhu cầu vàng làm nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức trung bình khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD. Sau khi đưa vào sản xuất, chế tác một nửa để đáp ứng nhu cầu trong nước, phần còn lại để xuất khẩu, tức 25 tấn dành cho xuất khẩu có thể thu về từ 3,5 đến 4 tỷ USD.

Như vậy, doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu về để sản xuất, chế tác vàng trang sức thì không những đáp ứng cho nhu cầu của thị trường trong nước, mà còn xuất khẩu tái tạo lại được nguồn ngoại tệ cho đất nước. Đây là đặc thù riêng có của sản phẩm vàng trang sức và là một trong rất ít những ngành nghề tạo ra được sản phẩm xuất khẩu tái tạo nguồn ngoại tệ cho đất nước.

“Với nhu cầu mua ngoại tệ để nhập vàng nguyên liệu như nêu trên khoảng 5 tỷ USD/năm, bình quân khoảng 416 triệu USD/tháng nằm trong khả năng đáp ứng của các ngân hàng thương mại, không ảnh hưởng nhiều đến cung cầu thị trường ngoại tệ”, đại diện VGTA nhấn mạnh.

Để tận dụng cơ hội này, VGTA cũng kiến nghị một loạt chính sách hỗ trợ đi kèm, như áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu ở mức 0%; hoàn thiện phương pháp tính thuế giá trị gia tăng theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí chế tác; và ưu tiên tiếp cận tín dụng, đặc biệt là vốn ngoại tệ cho doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Ngoài ra, Hiệp hội đề xuất Nhà nước có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong việc phát triển thị trường nguyên liệu và mở rộng thị trường xuất khẩu vàng trang sức ra quốc tế.