 |
| VGTA đề xuất Chính phủ sớm ban hành khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động huy động vàng trong dân. Ảnh: T.L |
Cần hành lang pháp lý để khơi thông nguồn vàng trong dân
Trong kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ, VGTA nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện cơ chế quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, đặc biệt là vấn đề nguồn nguyên liệu đầu vào. Theo VGTA, một trong những "điểm nghẽn" lớn hiện nay là chưa có quy định cụ thể về việc huy động và mua bán vàng trong dân để phục vụ sản xuất.
Thực tế cho thấy, dù trong nền kinh tế đang tồn tại một lượng lớn vàng nhàn rỗi, nhưng do thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, nguồn lực này chưa được khai thác hiệu quả. Các doanh nghiệp muốn thu mua hoặc huy động vàng làm nguyên liệu đều đối mặt với rủi ro pháp lý, do chưa có quy định hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý.
Đại diện VGTA cho biết, thời gian qua đã có không ít doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc bị chuyển cơ quan chức năng để làm rõ các giao dịch liên quan đến huy động vàng. Điều này khiến doanh nghiệp e ngại mở rộng sản xuất, đồng thời làm gia tăng chi phí và rủi ro trong hoạt động kinh doanh.
Từ thực tế trên, VGTA kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định cụ thể về cơ chế huy động và mua bán vàng trong nước. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự.
Theo VGTA, việc hợp pháp hóa hình thức vay vàng không chỉ giúp khơi thông nguồn lực trong xã hội mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nguyên liệu đầu vào, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, để đảm bảo minh bạch và tránh rủi ro, các quy định cần xác định rõ các chủ thể tham gia giao dịch.
Cụ thể, Hiệp hội đề xuất phân định 3 nhóm đối tượng, gồm: cá nhân mua bán vàng không mang tính kinh doanh; hộ kinh doanh vàng; và cá nhân kinh doanh vàng. Đây sẽ là cơ sở để áp dụng thống nhất các quy định về hóa đơn, thuế và thanh toán, qua đó hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc phát sinh cơ chế "xin – cho".
Mở cơ chế nhập khẩu, thúc đẩy xuất khẩu
Bên cạnh việc khai thác nguồn vàng trong nước, VGTA cũng đề xuất xây dựng cơ chế thông thoáng hơn đối với nhập khẩu vàng nguyên liệu. Theo đó, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức được phép nhập khẩu vàng theo khối lượng đã ký kết với đối tác nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại.
Cách tiếp cận này được cho là tương tự như các ngành sản xuất khác như dệt may, da giày hay cơ khí, nơi doanh nghiệp được chủ động nhập khẩu nguyên liệu để phục vụ sản xuất. Khi có nhu cầu, doanh nghiệp chỉ cần xuất trình bộ chứng từ hợp lệ cho ngân hàng, thay vì phải xin cấp phép theo từng lô hàng như hiện nay.
Đồng thời, doanh nghiệp sẽ phải đăng ký kế hoạch nhập khẩu hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng vàng nguyên liệu, bao gồm sản lượng phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Các báo cáo này được gửi tới Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương nhằm phục vụ công tác quản lý cung cầu ngoại tệ và cán cân thương mại.
Theo ước tính của VGTA, nhu cầu vàng nguyên liệu cho sản xuất vàng trang sức tại Việt Nam vào khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD, tức trung bình khoảng 416 triệu USD/tháng. So với quy mô giao dịch ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng, con số này được đánh giá là không gây áp lực lớn.
Đáng chú ý, Hiệp hội cho rằng ngành Vàng trang sức có khả năng "tái tạo" ngoại tệ. Cụ thể, khoảng một nửa lượng vàng nguyên liệu sau chế tác sẽ phục vụ thị trường trong nước, phần còn lại – tương đương 25 tấn – dành cho xuất khẩu, với giá trị có thể đạt từ 3,5 đến 4 tỷ USD mỗi năm.
Điều này đồng nghĩa với việc nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ phục vụ sản xuất trong nước mà còn góp phần tạo nguồn thu ngoại tệ thông qua xuất khẩu. Đây là lợi thế mà không phải ngành nhập khẩu nào cũng có, nhất là so với các mặt hàng tiêu dùng không tạo ra giá trị xuất khẩu tương ứng.
Để tận dụng cơ hội này, VGTA cũng kiến nghị một loạt chính sách hỗ trợ đi kèm, như áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu ở mức 0%; hoàn thiện phương pháp tính thuế giá trị gia tăng theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí chế tác; và ưu tiên tiếp cận tín dụng, đặc biệt là vốn ngoại tệ cho doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu.
Theo đánh giá của VGTA, nếu các kiến nghị trên được hiện thực hóa, ngành vàng trang sức mỹ nghệ Việt Nam sẽ có thêm động lực để phát triển, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, việc khơi thông nguồn vàng trong dân kết hợp với cơ chế nhập khẩu linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, cải thiện năng lực cạnh tranh và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
