 |
| Tài sản mã hóa đang mở ra dư địa mới cho nền kinh tế số, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện khung pháp lý, quản trị rủi ro. |
Hoàn thiện thể chế để đón làn sóng tài sản mã hóa
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và Web3 đang làm thay đổi cách thức hình thành, lưu chuyển và phân bổ tài sản trên phạm vi toàn cầu. Từ tiền mã hóa, tài sản số đến xu hướng mã hóa tài sản thế giới thực (Real World Assets - RWA), các mô hình tài chính mới không còn là xu hướng thử nghiệm mà đang từng bước trở thành một bộ phận của nền kinh tế thực.
Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo khoa học quốc tế “Tài sản số: Hành lang pháp lý, kinh tế và công nghệ trong kỷ nguyên Web3”, PGS.TS. Phạm Ngọc Ánh, Hiệu trưởng Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội (FBU) nhận định, Web3 đang mở ra một giai đoạn phát triển mới của Internet, nơi quyền sở hữu dữ liệu và tài sản được xác lập theo phương thức hoàn toàn khác trước.
“Tài sản số không còn là khái niệm thử nghiệm mà đã trở thành một phần tất yếu của nền kinh tế thực, định hình lại cấu trúc tài chính và phương thức vận động của dòng vốn toàn cầu”, PGS.TS. Phạm Ngọc Ánh nhấn mạnh.
Theo Hiệu trưởng FBU, tại Việt Nam, việc Quốc hội ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình xây dựng hành lang pháp lý đối với tài sản số. Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển là những thách thức mới về quản trị rủi ro, bảo vệ nhà đầu tư và bảo đảm an toàn của hệ thống tài chính.
Trong bối cảnh đó, Hiệu trưởng FBU cho rằng phát triển tài sản số không thể chỉ tiếp cận từ góc độ công nghệ mà cần một cách tiếp cận đa ngành, kết hợp giữa pháp luật, tài chính, kinh tế và quản trị. Đây cũng là lý do hội thảo tập trung vào bảy nhóm vấn đề lớn, từ hoàn thiện khung pháp lý, tác động tới kinh tế vĩ mô, tiền kỹ thuật số, token hóa tài sản, AI kết hợp blockchain đến bảo mật dữ liệu và kinh nghiệm quốc tế.
Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của blockchain, xu hướng token hóa đang mở rộng nhanh từ các tài sản tài chính sang bất động sản, vàng, trái phiếu hay các loại quyền tài sản khác. Việc số hóa các tài sản này có thể giúp mở rộng khả năng huy động vốn, tăng thanh khoản và giảm chi phí giao dịch. Tuy nhiên, nếu thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng về quyền sở hữu, giao dịch và lưu ký, rủi ro đối với thị trường và nhà đầu tư sẽ gia tăng.
Cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và an toàn hệ thống
Một trong những thông điệp xuyên suốt của hội thảo là quản trị tài sản mã hóa phải hướng tới mục tiêu kép: thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.
Theo TS. Đào Đình Khả, nguyên Vụ trưởng Vụ Công nghệ thông tin, dữ liệu đang trở thành một loại tài sản mới của nền kinh tế số. Do đó, khung pháp lý cần được thiết kế theo hướng linh hoạt, có khả năng thích ứng với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ, thay vì áp dụng cách tiếp cận cứng như đối với các loại tài sản truyền thống.
TS. Đào Đình Khả cho rằng, mục tiêu phát triển kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP vào năm 2030 chỉ có thể đạt được khi Việt Nam xây dựng được môi trường pháp lý minh bạch, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả các rủi ro về gian lận, rửa tiền và an ninh mạng.
Trong khi đó, PGS.TS. Phạm Ngọc Ánh cho rằng sự phát triển của tài sản số cũng đặt ra yêu cầu phải đánh giá đầy đủ tác động đối với chính sách tiền tệ và xây dựng cơ chế quản trị rủi ro hệ thống. Đồng thời, cần phân định rõ giữa tiền mã hóa, tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) và các phương thức thanh toán số nhằm bảo đảm ổn định thị trường tài chính.
Một nội dung khác được nhiều chuyên gia quan tâm là bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường Web3. Theo PGS.TS. Phạm Ngọc Ánh, đi cùng với tính minh bạch của blockchain là những thách thức mới về quyền riêng tư, tấn công mạng và gian lận tài chính công nghệ cao. Vì vậy, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn về an toàn dữ liệu cần được xem là một trong những nền tảng của thị trường tài sản số.
Theo các chuyên gia, kinh nghiệm từ Singapore, Liên minh châu Âu hay Hàn Quốc cho thấy, phát triển tài sản mã hóa không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Thay vào đó, các quốc gia đều hướng tới mô hình quản lý dựa trên rủi ro, thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát (sandbox), tăng cường minh bạch thông tin và bảo vệ nhà đầu tư.
Đối với Việt Nam, trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy phát triển kinh tế số và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho tài sản số, việc xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch, linh hoạt và tiệm cận thông lệ quốc tế sẽ không chỉ góp phần kiểm soát rủi ro, mà còn tạo nền tảng để thu hút dòng vốn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành thị trường tài sản mã hóa phát triển bền vững.
