Hội đồng Khoa học Bình Điền kiên định với hành trình 3 thập kỷ đưa khoa học đến đồng ruộng

Các thành viên Hội đồng Khoa học của Công ty CP Phân bón Bình Điền ua các thời kỳ.

Mô hình chiến lược khởi nguồn cho hành trình 30 năm đổi mới sáng tạo

Nhìn lại hành trình phát triển của Công ty CP Phân bón Bình Điền (đơn vị thành viên của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam - Vinachem), một trong những điểm đáng chú ý là doanh nghiệp đã lựa chọn con đường phát triển dựa trên khoa học từ khá sớm.

Từ năm 1989, khi tiếp quản Xí nghiệp Phân bón Bình Điền II với cơ sở vật chất còn đơn giản, lãnh đạo đơn vị khi đó đã đặt ra quan điểm phải “đưa chất xám vào sản phẩm”, phát triển doanh nghiệp trên nền tảng khoa học. Từ nhu cầu thực tiễn đó, Bình Điền từng bước kết nối với các nhà khoa học về đất, phân bón và cây trồng; đến năm 1996 chính thức hình thành Hội đồng Cố vấn Khoa học Kỹ thuật.

Đây là một mô hình khá đặc biệt đối với doanh nghiệp Việt Nam ở thời điểm đó. Thay vì chỉ nghiên cứu trong phạm vi nội bộ, Bình Điền tập hợp các chuyên gia về thổ nhưỡng, nông học, dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật, công nghệ và sau này mở rộng sang các lĩnh vực quản lý, marketing, khuyến nông... Hội đồng trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và hệ thống khuyến nông, giúp những tiến bộ khoa học - kỹ thuật được tiếp cận, lựa chọn và chuyển hóa thành sản phẩm, quy trình phù hợp với thực tiễn sản xuất.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Bộ, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Công ty, quá trình hình thành và phát triển của Hội đồng luôn gắn với từng giai đoạn trưởng thành của Bình Điền. Từ hoạt động tư vấn ban đầu, các nhà khoa học ngày càng tham gia sâu hơn vào nghiên cứu sản phẩm, quy trình kỹ thuật và định hướng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Dấu ấn dễ nhận thấy là sự chuyển dịch từ các dòng phân bón NPK phổ thông, hàm lượng thấp sang những sản phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao, bổ sung trung - vi lượng và các dòng phân bón chuyên dùng cho từng cây trồng, vùng đất. Các dòng sản phẩm dành riêng cho lúa, cà phê, cây ăn trái... từng bước được hình thành trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu dinh dưỡng, điều kiện thổ nhưỡng và khảo nghiệm thực tế.

Khoa học phải đi đến đồng ruộng

Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Bình Điền là khoa học không dừng lại ở phòng nghiên cứu hay các báo cáo tư vấn. Trong nhiều năm, các nhà khoa học cùng cán bộ kỹ thuật của Công ty đã trực tiếp xuống đồng ruộng, khảo nghiệm trên từng loại đất, cây trồng và vùng sinh thái. Kết quả nghiên cứu sau đó được kiểm chứng về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường trước khi chuyển hóa thành sản phẩm, quy trình canh tác và chuyển giao cho người nông dân.

Từ sự kết nối giữa nhà khoa học - doanh nghiệp - hệ thống khuyến nông - nông dân, Bình Điền từng bước hình thành hệ sinh thái chuyển giao tri thức, trong đó hiệu quả thực tế trên đồng ruộng trở thành một trong những thước đo quan trọng của hoạt động nghiên cứu.

Công ty CP Phân bón Bình Điền ký kết thỏa thuận "Hợp tác nghiên cứu phát triển kỹ thuật Canh tác lúa thông minh ứng dụng công nghệ sinh học tăng cường sức khỏe đất lúa tại ĐBSCL giai đoạn 2026–2030” với Viện Lúa ĐBSCL, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam.

Tinh thần đó được thể hiện qua nhiều chương trình như “Canh tác thông minh”, “Đồng hành và chia sẻ”, “Cùng Đầu Trâu làm giàu”... cùng hàng nghìn mô hình thực nghiệm, hội nghị đầu bờ và các hoạt động chuyển giao kỹ thuật.

Riêng Chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu triển khai tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã góp phần giúp nông dân giảm 20-30% lượng phân bón hóa học, giảm 30-50% lượng giống gieo sạ và tăng lợi nhuận khoảng 2,5-4,5 triệu đồng/ha. Bình Điền cũng đang tham gia cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trong triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu tiếp tục được mở rộng sang các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, ứng dụng vi sinh vật, cải thiện sức khỏe đất, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và giảm phát thải khí nhà kính. Các kết quả nghiên cứu riêng lẻ cũng từng bước được tích hợp thành quy trình canh tác thông minh, gắn giảm chi phí với giảm phát thải và mục tiêu “xanh hóa từ nhà máy đến ruộng đồng”.

Không chỉ ở Việt Nam, dấu chân của các nhà khoa học đồng hành cùng Bình Điền còn được mở rộng sang Campuchia, Lào, Myanmar thông qua các hoạt động nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ nông dân.

Hợp tác nghiên cứu để giải quyết những bài toán mới của ngành nông nghiệp

Lễ kỷ niệm 30 năm Hội đồng Khoa học Công ty CP Phân bón Bình Điền với chủ đề “30 năm Hội đồng Khoa học - Đồng hành - Bình Điền vững bước” mới đây đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng của Hội đồng Khoa học với việc doanh nghiệp cùng các đối tác tiếp tục mở rộng không gian hợp tác nghiên cứu cho giai đoạn 2026-2030.

Các biên bản ghi nhớ được ký kết tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với sản xuất nông nghiệp, gồm phát triển kỹ thuật canh tác lúa thông minh ứng dụng công nghệ sinh học, tăng cường sức khỏe đất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long; phát triển canh tác cây ăn trái thông minh; phát triển bền vững chuỗi giá trị Bưởi Đồng Nai; và nghiên cứu ứng dụng, phát triển vi sinh vật giảm phát thải khí nhà kính vào sản phẩm phân bón Đầu Trâu.

Đáng chú ý, Bình Điền tiếp tục phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Viện Cây ăn quả miền Nam, Hội Làm vườn Việt Nam, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, các cơ quan quản lý địa phương và doanh nghiệp công nghệ sinh học để đưa kết quả nghiên cứu nhanh hơn vào thực tiễn.

Các hướng hợp tác cho thấy phạm vi nghiên cứu đang được mở rộng: không chỉ nhằm tạo ra một sản phẩm phân bón mới, mà hướng đến giải quyết đồng thời những bài toán về sức khỏe đất, hiệu quả sử dụng đầu vào, chi phí sản xuất, phát thải khí nhà kính, chất lượng nông sản và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Những chương trình này cho thấy hoạt động khoa học đang chuyển dần từ giải quyết bài toán của từng sản phẩm sang những vấn đề lớn hơn của sản xuất nông nghiệp, phù hợp với yêu cầu phát triển xanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Câu chuyện 30 năm Hội đồng Khoa học Bình Điền cũng cho thấy hiệu quả của việc đưa khoa học - công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp. Đây là hướng đi đang được Tập đoàn Hóa chất Việt Nam thúc đẩy trong toàn hệ thống, gắn nghiên cứu, đổi mới công nghệ với yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, chuyển đổi xanh và tạo động lực tăng trưởng mới.

Trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Vinachem xác định doanh nghiệp phải là một trong những chủ thể trực tiếp đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Tập đoàn khuyến khích các đơn vị thành viên tăng cường liên kết với viện, trường, nhà khoa học; đồng thời phát huy năng lực nghiên cứu sẵn có để giải quyết những yêu cầu cụ thể từ sản xuất và thị trường.

Từ góc độ Tập đoàn, câu chuyện 30 năm Hội đồng Khoa học Bình Điền không chỉ là dấu mốc của một đơn vị thành viên, mà còn cho thấy hiệu quả của việc gắn nghiên cứu với sản xuất, thị trường và những yêu cầu thực tiễn. Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Hóa chất Việt Nam Phùng Quang Hiệp nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, khoa học phải tiếp tục “đi trước một bước” trong phát triển sản phẩm; đồng thời bám sát xu hướng nông nghiệp xanh, tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trên tinh thần đó, Tập đoàn định hướng Bình Điền tiếp tục nâng tầm liên kết giữa doanh nghiệp với các viện, trường, chuyên gia và người nông dân, đưa kết quả nghiên cứu nhanh hơn vào sản xuất; từng bước chuyển từ một doanh nghiệp phân bón mạnh sang cung cấp sản phẩm và giải pháp cho nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, bền vững. Đồng thời, Vinachem sẽ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để Bình Điền đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và lan tỏa những mô hình, cách làm hiệu quả, đóng góp vào sự phát triển chung của Tập đoàn.

Đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 30 năm Hội đồng Khoa học, lãnh đạo Công ty CP Phân bón Bình Điền khẳng định sẽ tiếp tục chuyển từ “cung ứng phân bón” sang “cung cấp giải pháp canh tác tổng thể”, đẩy mạnh hợp tác với các nhà khoa học, viện, trường để phát triển sản phẩm, công nghệ và mô hình canh tác theo hướng nâng cao hiệu quả, bảo vệ sức khỏe đất và giảm phát thải.

Ông Ngô Văn Đông, Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền chia sẻ về định hướng phát triển của Hội đồng Khoa học và Công ty trong giai đoạn mới.

30 năm duy trì hoạt động của Hội đồng Khoa học cho thấy sự kiên trì của Bình Điền trong việc gắn tri thức khoa học với sản xuất và nhu cầu thực tế của người nông dân. Đây cũng là một minh chứng cụ thể cho hiệu quả của mô hình liên kết giữa doanh nghiệp với các nhà khoa học, viện, trường mà Vinachem đang khuyến khích nhân rộng trong toàn Tập đoàn.

Trên nền tảng đó, Vinachem tiếp tục định hướng các đơn vị thành viên đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Việc phát huy những mô hình đã được kiểm chứng trong thực tiễn như tại Bình Điền sẽ góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đưa khoa học - công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dư địa tăng trưởng mới cho Tập đoàn trong giai đoạn tới.