Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính cho Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam

Thông tư số 33/2026/TT-BTC quy định Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là tổ chức tài chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện tự chủ tài chính và tự bù đắp chi phí.

Thông tư số 33/2026/TT-BTC được ban hành nhằm cụ thể hoá các quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026, đồng thời thay thế các quy định trước đó về chế độ tài chính đối với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.

Theo đó, về quản lý vốn, Thông tư xác định nguồn vốn hoạt động thực hiện theo Luật Bảo hiểm tiền gửi, đồng thời đặt ra yêu cầu xuyên suốt là bảo toàn và phát triển vốn. Việc sử dụng vốn phải bảo đảm nguyên tắc an toàn khi đầu tư, đồng thời gia tăng nguồn lực hoạt động. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có trách nhiệm theo dõi đầy đủ biến động vốn và tài sản, xác định rõ trách nhiệm đối với các trường hợp gây thất thoát hoặc hư hỏng tài sản.

Một điểm đáng chú ý là quy định giới hạn đầu tư tài sản cố định. Tổng giá trị tài sản cố định, bao gồm cả đầu tư mới, không được vượt quá 30% vốn chủ sở hữu tại thời điểm gần nhất. Điều kiện này đi kèm yêu cầu về minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả và phải nằm trong kế hoạch được Hội đồng quản trị phê duyệt.

Cơ chế bảo toàn vốn được cụ thể hóa với các tiêu chí đánh giá rõ ràng. Theo đó, nếu kết quả hoạt động tài chính không phát sinh chênh lệch thu chi âm hoặc có chênh lệch dương, tổ chức được xác định là bảo toàn vốn. Ngược lại, phát sinh chênh lệch âm đồng nghĩa chưa bảo toàn vốn.

Đối với quản lý tài sản, Thông tư số 33/2026/TT-BTC quy định đầy đủ các nội dung từ kiểm kê, khấu hao đến xử lý tổn thất. Mọi tổn thất tài sản phải được xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm, với thứ tự xử lý gồm bồi thường từ cá nhân gây thiệt hại, chi trả bảo hiểm, sử dụng dự phòng và cuối cùng là quỹ dự phòng tài chính. Trường hợp vẫn thiếu, phần còn lại được hạch toán vào chi phí.

Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cũng được phép cho thuê, bán, chuyển nhượng hoặc thanh lý tài sản theo nguyên tắc công khai, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Các hoạt động này đều đặt dưới thẩm quyền quyết định của Hội đồng quản trị theo cơ chế tương tự doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Về quản lý thu - chi, Thông tư yêu cầu toàn bộ các khoản thu, chi phải có đầy đủ chứng từ, được hạch toán đầy đủ và xác định bằng đồng Việt Nam. Trường hợp phát sinh bằng ngoại tệ phải quy đổi theo quy định. Đồng thời, tổ chức phải tự cân đối thu - chi và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động.

Cơ cấu nguồn thu được quy định gồm 3 nhóm chính: thu từ hoạt động nghiệp vụ bảo hiểm tiền gửi, thu từ hoạt động đầu tư và thu từ các hoạt động khác. Trong đó, các khoản thu đáng chú ý bao gồm lãi từ đầu tư, thu từ cho thuê tài sản, thu từ chuyển nhượng tài sản, thu từ cho vay đặc biệt từ quỹ dự phòng nghiệp vụ và thu từ trái phiếu dài hạn của tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc.

Ở chiều chi, Thông tư số 33/2026/TT-BTC thiết lập danh mục chi tiết, bao gồm chi nghiệp vụ, chi đầu tư, chi cho người lao động, chi quản lý và các khoản chi khác. Nhóm chi cho người lao động bao trùm tiền lương, phụ cấp, bảo hiểm, chi y tế, trang phục và các chế độ phúc lợi theo quy định. Đáng chú ý, chi phúc lợi cho người lao động bị khống chế không vượt quá một tháng lương bình quân thực tế trong năm tài chính.

Thông tư số 33/2026/TT-BTC cũng dành một mục riêng cho chi dự phòng rủi ro, bao gồm dự phòng cho các khoản đầu tư, nợ phải thu khó đòi và các rủi ro khác. Việc trích lập và sử dụng dự phòng tuân thủ quy định chung của pháp luật về doanh nghiệp.

Đối với phân phối chênh lệch thu chi, Thông tư số 33/2026/TT-BTC quy định rõ thứ tự phân bổ. Trước hết là bù đắp các khoản lỗ của các năm trước. Phần còn lại được trích lập các quỹ theo tỷ lệ giới hạn, trong đó quỹ đầu tư phát triển tối đa 10%, quỹ dự phòng tài chính tối đa 5%. Các quỹ khen thưởng và phúc lợi được trích theo mức gắn với xếp loại hoạt động, tối đa tương ứng từ 1 đến 3 tháng lương.

Phần chênh lệch còn lại sau khi trích lập các quỹ được đưa vào quỹ dự phòng nghiệp vụ. Việc phân phối phải có sự chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước trước khi Hội đồng quản trị quyết định.

Thông tư số 33/2026/TT-BTC xác định rõ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra, giám sát và hoàn thiện cơ chế tài chính, đồng thời phối hợp với Ngân hàng Nhà nước trong quản lý và xử lý các vấn đề phát sinh. Đối với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc chịu trách nhiệm toàn diện về tổ chức thực hiện, quản lý tài chính và tính chính xác của báo cáo.