 |
| Toàn cảnh phiên thảo luận về cơ chế giải quyết tranh chấp tài chính hiệu quả cho Trung tâm tài chính quốc tế. Ảnh: T.D |
Thông điệp này được nhiều chuyên gia nhấn mạnh tại sự kiện ra mắt Hội đồng chuyên gia tranh chấp Fintech và Kinh tế số; Hội thảo Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) 2026 diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh ngày 29/5.
Không chỉ cần vốn và công nghệ
Phát biểu tại sự kiện, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của tài chính số, Fintech và các giao dịch xuyên biên giới, tranh chấp trong lĩnh vực tài chính đang ngày càng phức tạp và đòi hỏi cơ chế giải quyết có tính chuyên môn hóa cao.
Theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh, việc Việt Nam thúc đẩy xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng tài chính và công nghệ, mà còn đòi hỏi một hạ tầng pháp lý hiện đại, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, có khả năng dự đoán cao và thân thiện với nhà đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Trung tâm tài chính quốc tế.
Quan điểm này phản ánh xu hướng đang diễn ra tại nhiều trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Không ít nhà đầu tư quốc tế hiện đánh giá môi trường đầu tư không chỉ dựa trên ưu đãi hay quy mô thị trường, mà còn dựa vào khả năng bảo vệ quyền lợi pháp lý khi phát sinh tranh chấp.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhận định, cùng với quá trình hình thành VIFC, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả là yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm sự phát triển bền vững của môi trường đầu tư, kinh doanh.
Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, sự xuất hiện của các mô hình tài chính số, tài sản số và giao dịch xuyên biên giới đang làm phát sinh nhiều dạng tranh chấp mới với cấu trúc phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế được đánh giá có nhiều ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật và chuyên môn hóa, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.
Ở góc độ thực tiễn thị trường, LS. Trần Tuấn Phong, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Luật sư Thương mại quốc tế Việt Nam (VBLC) cho rằng, sự phát triển mạnh của Fintech, tài sản số và các mô hình giao dịch mới đang làm xuất hiện ngày càng nhiều tranh chấp xuyên biên giới với mức độ phức tạp cao hơn.
Theo ông, một trung tâm tài chính quốc tế muốn tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư cần có nền tảng pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
 |
| Ra mắt thành viên Hội đồng chuyên gia tranh chấp Fintech và Kinh tế số VIAC. Ảnh: T.D |
Cơ chế giải quyết tranh chấp là “điểm cộng” của VIFC
Một trong những điểm đáng chú ý tại sự kiện là việc VIAC chính thức ra mắt Hội đồng chuyên gia tranh chấp Fintech và Kinh tế số VIAC nhằm chuẩn bị nguồn lực chuyên môn cho các lĩnh vực tranh chấp mới nổi gắn với tài chính, công nghệ và kinh tế số. Hội đồng được kỳ vọng sẽ góp phần phát triển các cơ chế giải quyết tranh chấp có tính chuyên môn hóa cao, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.
Cùng với đó, VIAC cũng ký kết hợp tác với Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam và Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam nhằm tăng cường phối hợp trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp tài chính, Fintech và tài sản số.
Theo các chuyên gia, đây không chỉ là hoạt động mang tính nghề nghiệp, mà còn cho thấy Việt Nam đang từng bước chuẩn bị hạ tầng thể chế cho thị trường tài chính số và định hướng phát triển Trung tâm tài chính quốc tế.
Ông Hoàng Huy Trường, Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành VIFC tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, VIFC hướng tới trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với Việt Nam thông qua bốn trụ cột chính gồm thị trường vốn quốc tế, tài chính phục vụ thương mại quốc tế, ngân hàng số - Fintech và tài chính xanh.
Đáng chú ý, theo ông Hoàng Huy Trường, hạ tầng giải quyết tranh chấp được xem là một trong những yếu tố quan trọng của VIFC. Các thiết chế như tòa án chuyên biệt, Trung tâm Trọng tài quốc tế tại VIFC cùng các cơ chế trọng tài trong và ngoài nước đều có thể được áp dụng để giải quyết tranh chấp. Sự đa dạng và chuyên môn hóa của hệ sinh thái giải quyết tranh chấp sẽ là nền tảng giúp VIFC nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhà đầu tư quốc tế.
Theo Giáo sư Xuân Thảo Nguyễn, Giám đốc Trung tâm Luật châu Á, Trường Luật Đại học Washington (Hoa Kỳ), kinh nghiệm quốc tế cho thấy một trung tâm tài chính muốn phát triển bền vững cần đồng thời xây dựng được cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, chuyên môn hóa và có khả năng tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế.
Trong bối cảnh các mô hình tài chính và công nghệ liên tục đổi mới, yêu cầu hoàn thiện cơ chế sandbox pháp lý, tòa án chuyên biệt cũng như cơ chế hỗ trợ tư pháp xuyên biên giới đang trở nên cấp thiết hơn. Các chuyên gia nhận định Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng pháp lý theo hướng linh hoạt, hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế để đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường tài chính trong tương lai.
Thực tế cho thấy, để cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực, Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế tăng trưởng kinh tế hay quy mô thị trường. Điều nhà đầu tư quốc tế cần là một môi trường pháp lý có khả năng dự đoán, cơ chế thực thi hiệu quả và hệ thống giải quyết tranh chấp đủ chuyên môn cho các giao dịch tài chính hiện đại.
