 |
| Hà Nội tăng cường kiểm soát xét duyệt hồ sơ, ngăn chặn thu tiền trái quy định. Ảnh: Internet. |
Từ những lời mời chào có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” đến việc thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng, hoạt động mua bán nhà ở xã hội tại Hà Nội thời gian qua đã bộc lộ nhiều sai phạm. Một số vụ việc bị cơ quan công an phát hiện, khởi tố với số tiền liên quan lên tới hàng chục tỷ đồng.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát quy trình xét duyệt hồ sơ, bảo đảm chính sách nhà ở xã hội được thực hiện đúng đối tượng, đồng thời ngăn chặn những hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi.
Trong bối cảnh đó, Sở Xây dựng Hà Nội vừa ban hành Công văn số 22453/SXD-PTĐT yêu cầu các chủ đầu tư và chính quyền địa phương tăng cường quản lý việc xét duyệt mua, thuê, thuê mua và quản lý, sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn.
Văn bản được ban hành thực hiện chỉ đạo của UBND TP. Hà Nội về triển khai các nội dung kiến nghị trong công tác quản lý sau đầu tư đối với 8 dự án nhà ở xã hội.
Theo đó, các chủ đầu tư phải rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, kiểm tra, xét duyệt hồ sơ mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, bảo đảm việc xác định đối tượng, điều kiện được hưởng chính sách chính xác, công khai, minh bạch.
Chủ đầu tư có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu đầy đủ hồ sơ chứng minh đối tượng, điều kiện về nhà ở, thu nhập và các điều kiện khác của người đăng ký. Đồng thời, phải công khai thông tin về dự án, thời gian tiếp nhận hồ sơ, số lượng căn hộ, đối tượng, điều kiện và trình tự đăng ký mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội.
Đáng chú ý, Sở Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư không thu tiền, nhận đặt cọc hoặc ký kết các thỏa thuận có nội dung làm phát sinh quyền mua nhà ở xã hội khi người đăng ký chưa đủ điều kiện theo quy định.
Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh cơ quan công an đã phát hiện nhiều vụ việc lợi dụng chính sách nhà ở xã hội để thu lợi bất chính.
Điển hình, ngày 21/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản liên quan hoạt động mua, thuê mua nhà ở xã hội tại Dự án tổ hợp nhà ở xã hội và thương mại AZ Thăng Long (New City), xã Hoài Đức.
Kết quả điều tra bước đầu xác định các đối tượng đã tổ chức thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng của gần 300 khách hàng, với tổng số tiền khoảng 80 tỷ đồng.
Khoản tiền này được thu thông qua các giấy đăng ký đặt quyền thuê, mua căn hộ, hợp đồng tư vấn hồ sơ và phiếu thu. Mặc dù được thỏa thuận sẽ khấu trừ vào tiền mua, thuê mua căn hộ, khách hàng sau đó vẫn phải thanh toán đầy đủ cho chủ đầu tư, trong khi khoản tiền chênh đã nộp không được khấu trừ.
Trước đó, tại cuộc họp báo ngày 2/7, đại diện Cục An ninh kinh tế (Bộ Công an) cũng thông tin về các đường dây lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội để nhận làm hồ sơ, hứa hẹn có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” hoặc bảo đảm đặt chỗ nhằm chiếm đoạt tài sản.
Trong một vụ án, cơ quan công an xác định nhóm đối tượng đã chiếm đoạt khoảng 40 tỷ đồng thông qua hoạt động tư vấn, hứa hẹn có suất mua nhà ở xã hội.
Cơ quan chức năng còn phát hiện hành vi đưa, nhận và môi giới hối lộ để làm nhanh giấy tờ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội, với mức thu từ 5 - 30 triệu đồng mỗi giấy. Nhiều đối tượng và cán bộ liên quan đã bị khởi tố.
Theo đánh giá của đại diện Cục An ninh kinh tế, những hạn chế trong công khai, minh bạch thông tin và việc xác minh điều kiện mua nhà còn lỏng lẻo đã tạo kẽ hở cho hoạt động môi giới trái phép, làm hồ sơ, chèn hồ sơ và phát sinh tiêu cực.
Không chỉ kiểm soát khâu xét duyệt hồ sơ, Sở Xây dựng Hà Nội còn yêu cầu tăng cường quản lý việc sử dụng nhà ở xã hội sau khi ký hợp đồng mua, thuê, thuê mua.
Theo đó, các chủ đầu tư phải thường xuyên rà soát tình hình quản lý, sử dụng nhà ở xã hội; phối hợp với UBND cấp xã và các cơ quan liên quan khi phát hiện trường hợp sử dụng nhà ở không đúng đối tượng, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn hoặc thực hiện các giao dịch khác trái quy định.
Trường hợp phát hiện hồ sơ có dấu hiệu kê khai không trung thực, sử dụng giấy tờ không hợp pháp hoặc có dấu hiệu vi phạm trong quá trình xét duyệt, ký hợp đồng, chủ đầu tư phải kịp thời báo cáo UBND cấp xã nơi có dự án để kiểm tra, xác minh và xử lý.
Đối với UBND các xã, phường có dự án nhà ở xã hội, Sở Xây dựng yêu cầu tăng cường kiểm tra, rà soát việc quản lý, sử dụng căn hộ trên địa bàn.
Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, UBND cấp xã có trách nhiệm chủ trì kiểm tra, xác minh, thu thập hồ sơ, tài liệu liên quan; làm rõ người ký hợp đồng, người được xác định là đối tượng mua, thuê, thuê mua và người đang trực tiếp quản lý, sử dụng căn hộ.
Trường hợp xác định có vi phạm thuộc thẩm quyền, UBND cấp xã lập hồ sơ xử lý theo quy định; trường hợp vượt thẩm quyền phải chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.
Việc xử lý vi phạm hành chính được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, Nghị định số 339/2026/NĐ-CP ngày 26/8/2026 của Chính phủ và các quy định pháp luật có liên quan.
Trong quá trình xác minh, chính quyền địa phương có thể phối hợp với các cơ quan liên quan để kiểm tra thông tin về nhà, đất, tài sản, biến động quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và các giao dịch có liên quan.
Đáng chú ý, Sở Xây dựng yêu cầu UBND phường Kiến Hưng khẩn trương phối hợp với chủ đầu tư kiểm tra, xác minh 2 trường hợp được kiến nghị có dấu hiệu vi phạm trong quá trình làm thủ tục mua nhà ở xã hội.
Nội dung kiểm tra tập trung làm rõ hồ sơ đăng ký, tài liệu chứng minh đối tượng và điều kiện mua nhà, quá trình tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ của chủ đầu tư cùng các thông tin liên quan.
Nếu xác định có vi phạm, UBND phường phải lập hồ sơ xử lý theo thẩm quyền, đồng thời thông tin kết quả cho chủ đầu tư và Sở Xây dựng. Thời hạn báo cáo kết quả kiểm tra, rà soát đối với 2 trường hợp này là trước ngày 15/10/2026.
Bên cạnh đó, UBND các xã, phường phải định kỳ trước ngày 15 của tháng cuối quý hoặc khi có yêu cầu, tổng hợp, báo cáo Sở Xây dựng về kết quả kiểm tra, rà soát, các trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm và kết quả xử lý.
Sở Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư và chính quyền địa phương nghiêm túc thực hiện, chịu trách nhiệm trước pháp luật và UBND Thành phố đối với những nhiệm vụ thuộc phạm vi, thẩm quyền được giao.
