Dữ liệu tài chính số cần một hành lang pháp lý đủ mạnh
![]() |
| Cần sớm hoàn thiện cơ chế quản trị dữ liệu ngành Tài chính. |
Hình thành bức tranh tài chính số toàn diện
Nếu trước đây các nguồn lực phát triển chủ yếu dựa vào vốn, tài nguyên hay lao động thì hiện nay dữ liệu đang trở thành yếu tố quan trọng tạo nên năng lực cạnh tranh của mỗi nền kinh tế. Đối với ngành Tài chính, nơi tập trung lượng thông tin đồ sộ phản ánh “sức khỏe” của nền kinh tế, việc xây dựng và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng cho quá trình phát triển kinh tế số, xã hội số.
Những năm gần đây, Bộ Tài chính đã đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số và các nền tảng dữ liệu dùng chung. Một trong những dấu ấn nổi bật là việc hoàn thành xây dựng giai đoạn 1 của Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính và đưa vào vận hành trong toàn ngành từ năm 2024. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý tài chính công, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu tập trung, thống nhất phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu.
| Việc kết nối các nguồn dữ liệu vốn phân tán tại nhiều đơn vị khác nhau mang lại những giá trị vượt ra ngoài phạm vi quản lý nội bộ ngành Tài chính. Dữ liệu tập trung giúp các cơ quan chức năng tăng khả năng phân tích, dự báo xu hướng kinh tế, nhận diện sớm những biến động của thị trường, từ đó nâng cao chất lượng hoạch định chính sách. Đây cũng là cơ sở để xây dựng mô hình quản trị hiện đại, trong đó các quyết định được đưa ra dựa trên dữ liệu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp tổng hợp thủ công như trước đây. |
Theo Bộ Tài chính, hệ thống hiện đã được kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và Văn phòng Chính phủ, đồng thời chia sẻ 27 chỉ số quan trọng phục vụ công tác quản lý, điều hành. Thông qua việc tích hợp dữ liệu từ các lĩnh vực như thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, chứng khoán, giá, tài sản công, đầu tư công và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, cơ sở dữ liệu này đang góp phần hình thành bức tranh tổng thể về tài chính quốc gia với độ bao quát và cập nhật cao hơn trước.
Tiếp nối những kết quả đã đạt được, Bộ Tài chính đang triển khai xây dựng giai đoạn 2 của Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính. Mục tiêu đặt ra là mở rộng khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ tốt hơn nhu cầu xây dựng chiến lược, hoạch định chính sách và điều hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.
Đáng chú ý, dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính đang được chia sẻ tới các Trung tâm điều hành thông minh (IOC) của các địa phương thông qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia. Việc này giúp các tỉnh, thành phố có thêm nguồn thông tin quan trọng để phục vụ quản lý ngân sách, theo dõi tình hình thu - chi, đánh giá hiệu quả đầu tư công và nâng cao chất lượng điều hành kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng dữ liệu là sự xuất hiện của nhiều yêu cầu mới về quản trị và bảo vệ dữ liệu. Quá trình thu thập, đồng bộ, kết nối và chia sẻ dữ liệu đang tạo ra những quan hệ pháp lý mới giữa cơ quan quản lý dữ liệu, cơ quan khai thác dữ liệu và các tổ chức, cá nhân được cấp quyền sử dụng. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn chưa có quy định đầy đủ, thống nhất đối với việc quản lý và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính.
Hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu tài chính
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể về cơ chế quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính. Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc cung cấp, cập nhật, chia sẻ và khai thác dữ liệu cũng chưa được xác định rõ ràng. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành hệ thống, đồng thời làm phát sinh những rủi ro liên quan đến chất lượng dữ liệu, bảo mật thông tin và an toàn an ninh mạng.
Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành tài sản có giá trị, yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn hệ thống cũng được đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc mở rộng khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu cần đi kèm với các cơ chế kiểm soát phù hợp nhằm ngăn ngừa nguy cơ lộ lọt thông tin hoặc sử dụng dữ liệu sai mục đích. Đây là thách thức chung mà nhiều quốc gia đang phải giải quyết trong quá trình xây dựng nền quản trị số.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư ban hành quy chế quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính. Dự thảo gồm 3 điều, 1 quy chế kèm theo và 5 phụ lục. Riêng quy chế được xây dựng với 19 điều, chia thành 3 chương, quy định rõ nguyên tắc quản lý dữ liệu, trách nhiệm của các bên liên quan cũng như cơ chế khai thác và chia sẻ dữ liệu.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là quy định về phân quyền khai thác dữ liệu theo chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý. Theo đó, lãnh đạo các đơn vị sẽ chịu trách nhiệm về việc cấp quyền truy cập, bổ sung hoặc khai thác dữ liệu cho cán bộ thuộc quyền quản lý. Đồng thời, người được cấp quyền cũng phải chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng dữ liệu đúng mục đích, đúng phạm vi và phục vụ yêu cầu công việc được giao.
Việc phân quyền rõ ràng được kỳ vọng sẽ nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong quá trình khai thác dữ liệu, đồng thời hạn chế nguy cơ lạm dụng hoặc sử dụng dữ liệu trái quy định. Bộ Tài chính cũng dự kiến thực hiện rà soát, kiểm tra định kỳ việc truy cập, khai thác dữ liệu của các cơ quan, tổ chức và cá nhân được cấp tài khoản nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch trong quá trình vận hành hệ thống.
Điểm đáng chú ý là việc triển khai các quy định mới không làm phát sinh thêm tổ chức bộ máy, biên chế hoặc thủ tục hành chính. Các cơ quan, đơn vị sẽ thực hiện nhiệm vụ cung cấp, cập nhật và khai thác dữ liệu trên cơ sở chức năng hiện có. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp bảo đảm tính khả thi của chính sách, đồng thời tận dụng hiệu quả hạ tầng công nghệ đã được đầu tư trong thời gian qua.
Trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành động lực mới cho tăng trưởng và đổi mới quản trị quốc gia, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là nền tảng để ngành Tài chính tiến sâu hơn vào giai đoạn quản trị số hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
Tin tức khác
Ưu đãi thuế tạo “vốn mồi”, tiếp sức cho Fintech và đổi mới sáng tạo
Cơ hội mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp Việt
Tuân thủ quy định về thương mại điện tử giúp người kinh doanh hạn chế rủi ro về pháp lý và hoạt động hiệu quả
AI mở ra cơ hội bứt phá cho lĩnh vực tài chính Việt Nam
Thị trường bán dẫn 2.100 tỷ USD: Đâu là chìa khóa để Việt Nam bứt phá?
Vinh danh 6 sáng kiến chuyển đổi kép mang lại giá trị thiết thực cho doanh nghiệp
Gỡ điểm nghẽn vốn và công nghệ, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi kép
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Hơn 1 tháng, Vibrant HCMC ghi nhận doanh thu bán lẻ trên 60.000 tỷ đồng
Kinh tế dữ liệu trước cơ hội bứt phá từ hành lang pháp lý mới
Muốn tăng trưởng 2 con số, Việt Nam phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số








