Tác động của trí tuệ nhân tạo đối với tương lai nghề kiểm toán tại Việt Nam
![]() |
| Chiến lược kế toán - kiểm toán đến năm 2030 đã nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường tính minh bạch của thông tin tài chính. |
Sự phát triển nhanh chóng của AI, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn và AI tạo sinh (Generative AI) trong những năm gần đây, đang tạo ra những thay đổi đáng kể đối với phương pháp và quy trình kiểm toán.
AI đang làm thay đổi mô hình kiểm toán
Theo ThS. Lê Việt Dũng, tại Việt Nam, Chiến lược kế toán - kiểm toán đến năm 2030 đã nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường tính minh bạch của thông tin tài chính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình chuyển đổi số trong ngành kiểm toán vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp kiểm toán quy mô nhỏ và vừa. Việc nghiên cứu tác động của AI đối với nghề kiểm toán vì vậy có ý nghĩa quan trọng, góp phần định hướng sự phát triển của ngành trong giai đoạn tới.
Trong mô hình kiểm toán truyền thống, do hạn chế về thời gian và nguồn lực, kiểm toán viên thường phải sử dụng phương pháp chọn mẫu để đánh giá báo cáo tài chính. Cách tiếp cận này luôn tiềm ẩn rủi ro khi mẫu dữ liệu được lựa chọn không phản ánh đầy đủ toàn bộ các giao dịch của doanh nghiệp.
Sự phát triển của AI và công nghệ xử lý dữ liệu lớn đã mở ra khả năng phân tích toàn bộ dữ liệu giao dịch thay vì chỉ kiểm tra một phần nhỏ. Các hệ thống kiểm toán tích hợp AI có thể xử lý hàng triệu bút toán trong thời gian ngắn, giúp phát hiện các giao dịch bất thường hoặc dấu hiệu gian lận với độ chính xác cao hơn. Nhờ đó, phạm vi kiểm tra được mở rộng và rủi ro chọn mẫu được giảm đáng kể.
AI cũng cho phép xử lý nhiều loại dữ liệu khác nhau. Nếu trước đây kiểm toán chủ yếu dựa vào dữ liệu có cấu trúc như sổ kế toán hay bảng tính, thì hiện nay các công cụ AI có thể phân tích cả dữ liệu phi cấu trúc như email, hợp đồng điện tử hoặc dữ liệu giao dịch số. Điều này giúp nâng cao chất lượng bằng chứng kiểm toán và hỗ trợ kiểm toán viên đánh giá rủi ro toàn diện hơn.
Bên cạnh đó, sự xuất hiện của AI tạo sinh còn hỗ trợ kiểm toán viên trong các công việc phân tích và tổng hợp thông tin. Các hệ thống AI có thể hỗ trợ lập kế hoạch kiểm toán, phân tích rủi ro hoặc tổng hợp tài liệu, giúp kiểm toán viên tiết kiệm thời gian cho các công việc mang tính thủ tục. Nhờ đó, vai trò của kiểm toán viên đang dần chuyển từ người thực hiện các bước kiểm tra chi tiết sang người phân tích, đánh giá và đưa ra phán đoán nghề nghiệp.
Cơ hội và thách thức đối với nghề kiểm toán tại Việt Nam
ThS. Lê Việt Dũng cho rằng, việc ứng dụng AI mang lại nhiều cơ hội cho ngành kiểm toán tại Việt Nam. Các công cụ tự động hóa giúp giảm đáng kể thời gian thực hiện các thủ tục lặp lại như đối chiếu công nợ, kiểm tra chứng từ hay gửi thư xác nhận. Điều này cho phép kiểm toán viên tập trung nhiều hơn vào các hoạt động phân tích rủi ro và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.
AI cũng góp phần nâng cao khả năng phát hiện gian lận thông qua việc phân tích toàn bộ dữ liệu giao dịch. Các hệ thống phân tích dữ liệu hiện đại có thể nhận diện những mẫu giao dịch bất thường hoặc các hành vi gian lận phức tạp mà phương pháp kiểm tra thủ công khó phát hiện.
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong kiểm toán cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những vấn đề quan trọng là tính minh bạch và khả năng giải thích của các thuật toán. Nhiều hệ thống AI hoạt động như “hộp đen”, khiến kiểm toán viên khó giải thích rõ ràng cơ sở của các kết luận do hệ thống đưa ra. Điều này có thể gây khó khăn khi kiểm toán viên phải giải trình ý kiến kiểm toán trước khách hàng hoặc cơ quan quản lý.
Ngoài ra, việc sử dụng AI còn tiềm ẩn rủi ro liên quan đến bảo mật dữ liệu. Hoạt động kiểm toán thường liên quan đến nhiều thông tin tài chính nhạy cảm của doanh nghiệp, vì vậy việc sử dụng các nền tảng AI cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh nguy cơ rò rỉ dữ liệu.
Một thách thức khác là vấn đề nguồn nhân lực. Trong khi công nghệ AI phát triển nhanh chóng, nhiều kiểm toán viên vẫn chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng về phân tích dữ liệu và công nghệ số. Khoảng cách kỹ năng này có thể trở thành rào cản đối với quá trình chuyển đổi số của ngành kiểm toán tại Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc thích ứng với AI đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp, doanh nghiệp kiểm toán và các cơ sở đào tạo. Việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường đào tạo kỹ năng công nghệ cho kiểm toán viên và thúc đẩy đổi mới chương trình đào tạo kế toán – kiểm toán sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp ngành kiểm toán Việt Nam tận dụng hiệu quả cơ hội từ trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
Tin tức khác
Trưng mua, trưng dụng tài sản: Bảo đảm lợi ích quốc gia gắn với quyền lợi người dân
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm soát chặt năng lực người hành nghề
Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Ưu tiên đầu tư phát triển, gắn phân bổ vốn với hiệu quả
Chính thức xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho người nộp thuế đến hết ngày 30/6/2028
Luật Đấu thầu (sửa đổi): Giới hạn chỉ định thầu, kiểm soát chặt hợp đồng
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Hơn 1 tháng, Vibrant HCMC ghi nhận doanh thu bán lẻ trên 60.000 tỷ đồng
Kinh tế dữ liệu trước cơ hội bứt phá từ hành lang pháp lý mới
Muốn tăng trưởng 2 con số, Việt Nam phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số









